Piskorz (Misgurnus fossilis) - zapomniana ryba

tooltip
Piskorz (Misgurnus fossilis), fot. Tiit Hunt
Czy kosmetyki ekologiczne są lepsze od konwencjonalnych?
Tak
Nie
Nie mam zdania
Głosuj
Piskorz (Misgurnus fossilis) to słodkowodna ryba z rodziny piskorzowatych. Do połowy ubiegłego wieku była to jedna z najpopularniejszych ryb w Polsce, którą można było spotkać w prawie każdym zbiorniku wodnym (np. rowach, mokradłach czy w przydrożnych sadzawkach). Piskorz szczególnie upodobał sobie rzeki wschodniej Polski i tam też występował najliczniej. Jak jest teraz?

Zasięg występowania piskorza obejmuje obszar od wód Loary w zachodniej Europie aż po Wołgę na wschodzie kontynentu; od północy ograniczony jest przez rzekę Newę, a na południu granicą są Alpy. Ryba nie występuje w wodach Półwyspu Pirenejskiego, Anglii, Półwyspu Skandynawskiego, ani rzekach zlewni Morza Śródziemnego i akwenów przyległych. Brak go na Półwyspie Krymskim.

W Polsce populacja piskorza wykazuje tendencje spadkowe. Wprawdzie zasila wszystkie rzeki nizinne, ale nie tak licznie, jak niegdyś.Najczęściej spotyka się go w wodach Bugu i Narwi. Zamieszkuje wody stojące i wolno płynące, a także płytkie zanikające jeziora, drobne muliste zbiorniki, starorzecza, kanały, a nawet rowy melioracyjne. Naturalnymi siedliskami piskorza są również stawy hodowlane, w których mają zagwarantowane dobre warunki bytowe. Chętnie wybiera również niewielkie cieki o piaszczystych dnach a nawet zasiedla cieśnie między brzegami a umacniającą faszyną uregulowanych kanałów. Piskorz preferuje siedliska mało dostępne dla innych ryb. Żyje w strefie przydennej. Kiedy czuje zagrożenie, zagrzebuje się w mule. Zresztą ukrywają się na dnie przez większość dnia, by z nastaniem ciemności ruszyć na łowy. Dlatego są tak trudne w obserwacji. Żywią się małymi bezkręgowcami, przydennymi larwami, skorupiakami, mięczakami i drobnymi szczątkami organicznymi. Piskorze wykrywają pożywienie za pomocą receptorów, znajdujących się  na tzw. wąsikach umieszczonych w okolicy warg.

Ciało ryb ma przekrój cylindryczny, jest wydłużone, lekko spłaszczone z boków, pokryte drobną łuską ukrytą w skórze. Głowa jest mała, otwór gębowy od dołu czaszki mały otoczony mięsistymi wargami i pięcioma parami wąsików, zwisających ku dołowi. Dwie pary wąsików znajdują się na górnej wardze, trzecia para podobnej długości leży w kącikach ust, a dwie najkrótsze wyrastają z dolnej wargi. Jako, że piskorz bada otoczenia za pomocą wąsów, ma małe oczy ulokowane na czubku głowy. Linia boczna nie jest widoczna.

Barwa zależy od środowiska, w jakim przebywa. Grzbiet ciała i pasy na bokach są najczęściej koloru ciemnobrązowego aż do czerwonobrązowego. Wzdłuż boków – od pokryw skrzelowych do nasady płetwy ogonowej ciągnie się szeroki ciemnobrązowy pas. Podobne pasy pokrywają grzbiet i brzuszne partie ciała. Głowa, brzuch i płatwy pokryte wieloma plamkami. Płetwy są najczęściej brudnożółte. Ciało pokrywa śluz. Piskorz żyje zwykle do 6 lat i rzadko osiąga długość ciała od 25 do 30 cm.

Piskorz (Misgurnus fossilis), autor: George Chernilevsky/Wikipedia


Samice są większe i mają bardziej zaokrąglone płetwy piersiowe niż samce. Piskorze dojrzałość płciową osiągają w drugim roku życia. Tarło odbywa się od kwietnia do czerwca. Osobniki przystępujące do tarła są jaskrawiej zabarwione od zwierząt w okresie pozagodowym. W czasie tarła para ryb splata się ze sobą, po chwili odpływa i kilkakrotnie łączy się ponownie. Zespolenie  pary trwa od 2 do 5 godzin. Kiedy temperatura wody wzrośnie do 16-20o Celsjusza, to samica na roślinach wodnych lub na mulistym dnie zaczyna składać jaja (od 11500 – 38000 jaj). Larwy zaczynają wykluwać się po około 48 godzinach od momentu zapłodnienia.

40 godzin po wykluciu u larw pojawiają się nitkowate skrzela. Funkcje oddechowe pełnią także płetwy piersiowe pokryte gęstą siecią naczyń krwionośnych. Dzięki możliwości oddychania jelitowego piskorz może żyć w wodach o małej zawartości tlenu. A w momencie, gdy w zbiorniku jest mało wody ryba może zagrzebać się w mule i oddychać powietrzem atmosferycznym w oczekiwaniu na lepsze czasy.

Podczas niedoboru tlenu w wodzie połyka powietrze i przepycha je przez jelito, silnie otoczone siecią naczyń krwionośnych, gdzie tlen jest pobierany. Zużyte powietrze wydalane jest otworem odbytowym. Naukowcy zauważyli, że piskorze są bardzo wrażliwe na zmieniające się warunki atmosferyczne – krótko przed nadchodzącą burzą zachowują się bardzo niespokojnie, wygrzebując się z mułu,  w którym wcześniej się ukrywają.

Mimo skromnych wymagań środowiskowych, od drugiej połowy XX wieku nastąpiło gwałtowne zmniejszanie się populacji piskorza. Przyczynę upatruje się w obniżaniu się poziomu wód gruntowych na całej Nizinie Środkowoeuropejskiej, co z kolei spowodowane  jest intensyfikacją rolnictwa, osuszaniem terenów podmokłych pod uprawy bądź zabudowę i regulacją rzek. Dodatkowo wpływało na ten stan zanieczyszczenie wód nawozami sztucznymi i środkami ochrony roślin. W związku z tym na mocy Rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 26.IX.2001 roku piskorzy został objęty ścisłą ochroną gatunkową. Jako gatunek, któremu grozi wyginięcie, został również wpisany do Czerwonej Księgi Zwierząt.
Jerzy Wysokiński
wykop.pltwitter.plfacebook.pl
Oceń: Drukuj
Coraz więcej chronionych zwierząt w PolsceCoraz więcej chronionych zwierząt w PolsceW Polsce rośnie liczba zwierząt chronionych – wynika z danych GUS. W ciągu 10 lat ponad...
Gatunki obce w faunie Polski. Daniel (Dama dama  L.) – gatunek osiedlany na całym świecieGatunki obce w faunie Polski. Daniel (Dama dama L.) – gatunek osiedlany na całym świecieNiegdyś daniele zamieszkiwały prawie całą Europę. Pod koniec ostatniego zlodowacenia...

Pasaż zakupowy

[X] Zamknij