Jak filtrować wodę w stawie kąpielowym?

staw kąpielowy fot. materiały Hydroidea

Ideą każdego stawu kąpielowego jest oczyszczanie wody w sposób naturalny, bez użycia jakichkolwiek środków dezynfekujących. Trzeba jednak mieć na uwadze fakt, że nawet w najlepiej zaprojektowanym i wykonanym zbiorniku wodnym równowaga biologiczna ekosystemu może zostać zaburzona na skutek oddziaływania czynników zewnętrznych np. dużych opadów deszczu po okresie suszy. W takiej sytuacji na pomoc przychodzi technologia – dodatkowe urządzenia i wyspecjalizowane filtry, które pozwalają utrzymać czystą wodę z minimalną ilością glonów przez cały rok.



Staw kąpielowy to odizolowany od podłoża zbiornik wodny, w którym woda uzdatniana jest bez użycia chloru, ozonu, elektrod miedzianych oraz innych dezynfekujących substancji chemicznych. Podobnie jak w naturze, za samooczyszczanie się wody w stawie kąpielowym odpowiadają konkretne szczepy bakterii zamieszkujących porowate złoża mineralne, zooplankton i wybrane gatunki roślin wodnych. Przy założeniu, że staw kąpielowy został właściwie zaprojektowany i wykonany, cały system będzie sprawnie działać dopóty, dopóki nie zostanie zakłócona delikatna równowaga biologiczna, a o jej zachwianie nie trudno. Nadmiar czynników biogennych przenikających do stawu kąpielowego z jego najbliższego otoczenia (np. nawozów ogrodowych), wraz z wodą opadową i wodociągową, odchodami ptactwa, znaczny wzrost temperatury wody latem czy opadające jesienią liście to najczęstsze przyczyny zakłócenia równowagi biologicznej. Problem może pojawić się już na starcie, podczas napełniania stawu kąpielowego wodą o niewłaściwych parametrach. W efekcie przewagę gatunkową mogą zyskać szybko rozwijające się glony, woda staje się bardziej mętna i ma nieprzyjemny zapach, zmniejsza się różnorodność gatunkowa zooplanktonu i cały system przestaje sprawnie funkcjonować. Aby zapobiec tego typu problemom i cieszyć się stawem kąpielowym z czystą i klarowną wodą, warto wspomagać naturalne procesy samooczyszczania się wody.  Dlatego już na etapie projektowania stawu kąpielowego są niezbędne analizy wody na których podstawie wybiera się typ uzdatniania i dodatkowe wyposażenie, takie jak: dozowniki dwutlenku węgla, a także skład minerałów filtracyjnych.

Prawidłowy obieg wody w stawie kąpielowym

Stawy kąpielowe mogą od siebie różnić się typem, charakterem, kształtem i wielkością, ale ich zasada działania zawsze jest podobna. Każdy staw kąpielowy składa się z dwóch części: kąpielowo-rekreacyjnej oraz regeneracyjnej, zwanej bagienną, która odpowiada za jakość wody.  Cyrkulacja wody pomiędzy obiema strefami odbywa się przy pomocy wiatru (w najprostszych stawach ekstensywnych typu I) lub jest wymuszana  przez stale działające, energooszczędne pompy wodne (w stawach kąpielowych bardziej zaawansowanych technologicznie, typu II, III i IV).  W drugim przypadku zanieczyszczona woda pobierana jest zwykle z dna – przez odpływ denny, jak i z powierzchni stawu przez skimmery,  skąd trafia w pierwszej kolejności do filtra mechanicznego. Tu następuje opadanie zawiesiny ciał stałych (sedymentacja), czyli: osadu, liści i innych drobnych zanieczyszczeń, które następnie usuwane na zewnątrz stawu przez odpływ do studni chłonnej, pompę lub inne rozwiązania – kosze z drobnymi oczkami, maty filtracyjne itp. Woda wolna od zawiesiny ciał stałych przepływa dalej do następnych komponentów filtra, w którym jest gruntownie oczyszczana i na koniec trafia do strefy regeneracyjnej, gdzie następuje kolejny etap jej uzdatnienia.  Stosując filtr bębnowy pozbawiamy się zawiesin w sposób automatyczny. Po zakończeniu wszystkich procesów oczyszczania mechaniczno-biologicznych i chemicznych, woda trafia ponownie do części kąpielowo-rekreacyjnej. Osady zbierające się na dnie pobierane są przez spust denny lub specjalistyczny robot basenowy… i cały proces cyrkulacji wody rozpoczyna się na nowo.

Dozownik dwutlenku węgla do stawu kąpielowego.



Oczyszczanie wody w filtrze bagiennym w stawie typu III


W tym rodzaju stawu kąpielowego kluczowym zadaniem jest odpowiednie skonstruowanie filtra bagiennego, który znajduje się w regeneracyjnej części stawu kąpielowego. Skład filtra, czyli wybór właściwych gatunków roślin, substratów filtracyjnych i mineralnych w dużej mierze zależy od jakości i parametrów wody, którą zostanie napełniony staw kąpielowy. Frakcje minerałów muszą zapewnić odpowiednią hydraulikę przepływu wody i chronić rozwinięty na swojej powierzchni biofilm, tak działa m.in. substrat BioKalonit lub BioPorif.  Na biofilm składa się wielogatunkowa struktura odpowiednich szczepów bakterii, grzybów i pierwotniaków, które odgrywają ważną rolę w procesie oczyszczania wody, m.in. przeobrażając amoniak (produkt rozkładu martwych tkanek) w azotany. Związki azotowe są natomiast adsorbowane przez wypełniające filtr minerały (np. BioZeolit), a także pochłaniane przez rośliny repozycyjne, porastające złoża filtra bagiennego. Cała strefa regeneracyjna stawu kąpielowego stanowi zrównoważony system, działający podobnie jak gruntowo-roślinna oczyszczalnia ścieków, oparty na wzajemnych relacjach poszczególnych komponentów.

Wybór filtra do stawu kąpielowego typu II i III

Równie ważny jest wybór odpowiedniego filtra mechanicznego, szczególnie do stawu kąpielowego typu II i III czyli najbardziej popularnych i najczęściej budowanych w naszych warunkach klimatycznych biobasenów. Chodzi o taki filtr, który będzie oczyszczać wodę w sposób nie zakłócający równowagi biologicznej, stając się spójną częścią całego systemu mechaniczno-biologicznej filtracji wody. Filtry, które dobrze sprawdzają się w oczkach wodnych lub stawach z karpiami Koi nie koniecznie nadają się do stawów kąpielowych i źle zastosowane mogą przynieść więcej szkody niż pożytku. Dzieje się tak z prostej przyczyny. Filtry bębnowe stosowane w małych zbiornikach (stosowane z powodzeniem w stawach typu IV gdzie zooplankton odgrywa już dużo mniejszą rolę) oraz inne urządzenia uzdatniające wodę w stawach ozdobnych czy rybnych, mogące zakłócić procesy biologicznego oczyszczania wody, które stanowią podstawę istnienia stawów kąpielowych typu II i III.  Podczas filtrowania wody odławiane są bowiem nie tylko drobne zanieczyszczenia, ale również zooplankton (dafnie, bosminy, oczliki, itp.), odgrywający istotną rolę w oczyszczaniu wody. Tymczasem wystarczy wziąć pod uwagę tylko dafnię, aby przekonać się, jak olbrzymia jest wydajność filtracyjna tego stawonoga. Pojedyncza dafnia magna potrafi przefiltrować kilka mililitrów wody w ciągu godziny. Wynika z tego, że cała populacja zooplanktonu jest w stanie w ciągu doby wielokrotnie przepuścić przez swoje aparaty filtracyjne całą wodę w stawie kąpielowym!  Co istotne, woda filtrowana przez dafnie może stać się w końcowym efekcie przezroczysta i to całkiem za darmo. Z drugiej strony napowietrzanie wody, będące częścią systemu filtracyjnego w oczkach wodnych i stawach rybnych również nie sprawdza się w stawach kąpielowych. Przy wyborze filtra mechanicznego do stawu kąpielowego typu II i III warto zwrócić uwagę na prędkość obiegu wody. Woda przepływająca zbyt szybko nie tylko szkodzi zooplanktonowi, ale również może wymywać z trudem budowany biofilm na opisanych wyżej złożach mineralnych lub mediach filtracyjnych.  Na koniec należy wspomnieć o lampach UV,  które są często stosowane małych zbiornikach wodnych ale w stawach kąpielowych są niepożądane. Lampy UV oprócz glonów planktonowych i groźnych bakterii zabijają również  pożyteczne mikroorganizmy, będące częścią biologicznego systemu filtrowania wody. Według przeprowadzonych badań lampy uv przyczyniają się do zwiększenia ilości glonów nitkowatych, zwiększają ph i zmniejszają twardość węglanową. Już na starcie zaprzeczają więc idei istnienia ekologicznego zbiornika wodnego, jakim jest staw kąpielowy.

Z powyższych kwestii wniosek nasuwa się jeden –  stawy kąpielowe wymagają szczególnie przemyślanych systemów filtracyjnych, które będą wspierać proces samooczyszczania się wody, a nie działać przeciw niemu.  Do systemów filtracyjnych stworzonych właśnie z myślą o stawach kąpielowych rodzaju II i III rekomendowany jest sprawdzony filtr HydroGravity.

Oczyszczanie wody przez filtr HydroGravity

Filtr do stawu kąpielowego HydroGravity.


Proces obiegu wody przy użyciu systemu filtracyjnego, na który składa się filtr HydroGravity wraz z Dispenserem CO2 na pierwszy rzut oka przebiega standardowo. Tajemnica tkwi w szczególnej budowie komory filtracyjnej oraz komory technicznej, w której znajdują się: pompy, aparatura kontrolno-pomiarowa, dozownik powietrza i dwutlenku węgla  oraz  pompa dozująca.  Aby przekonać się o wyjątkowym działaniu filtra HydroGravity, warto prześledzić poszczególne etapy filtracji wody przy użyciu tego urządzenia. Zanieczyszczona woda powierzchniowa oraz znajdująca się w niższych warstwach zbiornika przekazywana jest do komory osadowej filtra. Tutaj następuje opadanie zawiesiny, czyli wszystkie ciała stałe takie jak osad, liście, itp. opadają na dno komory, z której przez pompę, odpływ do infiltracji lub specjalne kosze usuwane są poza zbiornik wodny. Z komory osadowej woda przepływa przez maty filtracyjne o dużej powierzchni – na nich pozostają kolejne zanieczyszczenia. Następnie woda trafia do komory z materiałem pochłaniającym fosforany i inne zanieczyszczenia, dobranym do parametrów wody. Po przefiltrowaniu w komorze adsorpcyjnej woda przepływa przez panele filtracyjne z geowłókniną, które chronią zooplankton przed zniszczeniem. Na koniec woda przepływa do komory technicznej z pompami, w której mogą następować pomiary wody i dozowanie odpowiednich składników uzdatniających wodę. Właśnie w komorze technicznej znajduje się Dispenser CO2, pompy i aparatura kontrolno-pomiarowa. Oczyszczona woda z pomocą energooszczędnych pomp wodnych wędruje z powrotem do zbiornika i cykl rozpoczyna się od nowa.

Szczególną uwagę warto poświęcić komorze filtracyjnej. Obecność systemu paneli filtracyjnych chroni drobne organizmy filtrujące wodę przed zniszczeniem przez pompy i wtłoczeniem go w mineralne strefy filtracyjne. Z drugiej strony w komorze następuje spowolnienie przepływu wody do prędkości  0,1-0,5 m / min. Dzięki temu zostaje zachowana populacja planktonu, a złoża mineralne są w stanie zaabsorbować znacznie więcej szkodliwych związków odżywczych i zanieczyszczeń znajdujących się w wodzie.

Staw kąpielowy z filtrem HydroGravity.

Filtr do stawu kąpielowego HydroGravity jest praktycznie bezawaryjny, mało kłopotliwy w obsłudze i eksploatacji a ewentualnie sprzężony z systemem Dispenser CO2 automatycznie monitoruje poziomy pH i KH wody, utrzymując je na właściwym poziomie. Dzięki temu następuje stabilizacja najważniejszych parametrów wody, a wraz z nią – zachowanie równowagi biologicznej w ekosystemie stawu kąpielowego.

Filtracja wody w stawie kąpielowym – wnioski

Mineralne złoże filtracyjne do stawu kąpielowego BioChalix.


Pod słowami „filtracja” i „oczyszczanie wody” kryje się wiele elementów, które ostatecznie tworzą sprawnie i skutecznie działający system. W jego skład, w odniesieniu do stawów kąpielowych, wchodzą przede wszystkim: rośliny repozycyjne i filtry bagienne, wyselekcjonowane szczepy pożytecznych bakterii i startery bakteryjne (np. w preparatach EcoGerm Lakes i EcoGerm Starter), mineralne adsorbenty fosforanów (np. PhosBinder, BioChalix) i bezpieczne preparaty likwidujące glony nitkowate (np. AlgoSplit). Podstawę stanowią naturalne złoża mineralne i filtracyjne, będące głównym składnikiem filtrów bagiennych (np. BioPorif, BioKalonit, BioZeolit). Zawsze warto wesprzeć naturalne procesy samooczyszczania się wody przez zastosowanie specjalistycznych systemów filtracyjnych i filtrów biologiczno-mechanicznych np. HydroGravity. Niezbędne są również proste urządzenia jak: siatki, podbieraki, szczotki do usuwania glonów nitkowatych jak i bardziej zaawansowane np.: odkurzacze basenowe i automatyczne roboty.

Jedno jest pewne – w przypadku stawów kąpielowych należy wybierać rozwiązania i systemy filtracyjne przeznaczone właśnie do tego rodzaju zbiorników wodnych i idealnie dopasowane do danego typu stawu. Niestety, ale rzeczywistość często odbiega od ideału. Stawy kąpielowe z nieodpowiednimi systemami filtracyjnym nie są w Polsce rzadkością. Świadomość na temat tych obiektów rośnie.  A tylko właściwie zaprojektowany i wykonany staw kąpielowy z dedykowanym system filtracyjnym jest w stanie sprawnie działać przez wiele lat, dając wiele radości swoim użytkownikom.

Roman Bloch - Hydroidea

art. sponsorowany
wykop.pltwitter.plfacebook.pl
Oceń: Drukuj

Pasaż zakupowyprzejdź do pasażu pasaż

Ogłoszenia - ekologia.pl
Pasaż zakupowy