Fot. storebukkebruse[CC BY 2.0 ], Flickr.com
Uwielbiają je dzieci, bo łatwo się do nich dobrać i dlatego, że są soczyste i słodkie. Na kilka sztuk mandarynek, mniejszych sióstr pomarańczy, zawsze znajdzie się miejsce w plecaku lub w torebce. To przekąska idealna dla osób dbających o sylwetkę i zdrowie. Substancje zawarte w mandarynkach pomogą oczyścić organizm z toksyn oraz zapobiegną kumulowaniu się w nim tłuszczu.

Mandarynki: pochodzenie i uprawa

Mandarynki, jak wszystkie cytrusy, pochodzą z Dalekiego Wschodu. Pojawiły się po raz pierwszy prawdopodobnie na obszarze północno-wschodnich Indii, skąd rozprzestrzeniły się dalej na tereny wschodnie i zachodnie Azji. Roślina ta jest krzakiem lub niewielkim, kilkumetrowym drzewkiem.

Od pomarańczy, mandarynki różnią się przede wszystkim wielkością. To ich mniejsze i lekko spłaszczone miniatury. Pod skórką mamy księżycowate cząstki, zwykle tej samej wielkości. Mandarynki są też dużo słodsze. Kupując je, o wiele rzadziej, niż dzieje się to w przypadku pomarańczy, natrafimy na kwaśny okaz. Minusem może być ilość pestek znajdujących się w środku, która, jak na tam mały owoc, odbiera nieco przyjemności z jedzenia. Istnieją jednak praktycznie bezpestkowe odmiany mandarynek. Kwestia znajomości tych odmian na pewno pomoże nam dokonać bardziej udanych zakupów.

Mandarynki uprawia się w suchym i ciepłym klimacie subtropikalnym oraz tropikalnym. Niektóre hybrydy tego owocu są jednak przystosowane do trudniejszych warunków i rosną także w niższych temperaturach. Światowa produkcja mandarynek wzrosła dwukrotnie w ciągu ostatnich dekad.

Mandarynki. Fot. Forest and Kim Star[CC BY 2.0 ], Flickr.com

Mandarynki. Fot. shankar s.[CC BY 2.0 ], Flickr.com


Właściwości odżywcze mandarynek

Mandarynki zawierają sporo witaminy C, co jest wspólne wszystkim owocom cytrusowym. 100 g, a więc dwie małe mandarynki, dostarczają nam ponad 26 mg kwasu askorbinowego. Traktujemy je jednak przede wszystkim jako źródło witaminy A. W 100 g znajdziemy jej prawie 700 IU. Poza tym te niepozorne owoce zawierają także sporo wapnia, potasu, magnezu i fosforu oraz oczyszczające kwasy organiczne, a także błonnik.

Oznacza to, że jedzenie mandarynek sprzyja odchudzaniu, przyczynia się do budowania odporności organizmu i wspomaga skórę oraz narząd wzroku.

W mandarynkach znajduje się również naryngenina i jej pochodne, na przykład narirutyna i hespedryna. Są to substancje należące do grupy flawanonów, mające bardzo pozytywny wpływ na pracę naszego organizmu. Przeciwdziałają one powstawaniu zmian nowotworowych, chronią przed wrzodami, pomagają obniżyć poziom cholesterolu we krwi, mają zdolność ograniczania stanów zapalnych, działają estrogennie i wzmacniają skórę. Funkcje estrogennopodobne tych związków sprawiają, że mandarynki powinny włączyć do diety kobiety przechodzące klimakterium i stosujące antykoncepcję hormonalną.

Mandarynki zawierają ponadto nobiletynę, należącą do grupy flawonoidów substancję, która przyspiesza przemianę tłuszczu, ogranicza jego kumulowanie się w wątrobie oraz obniża cholesterol i zapobiega skokom glukozy we krwi. Sięgać po mandarynki mogą więc osoby obarczone ryzykiem miażdżycy czy walczące z otyłością.

Odmiany mandarynek

Mandarynki zwyczajne mogą krzyżować się z innymi odmianami mandarynek, a także z innymi cytrusami. Z połączenia mandarynki z gorzką pomarańczą powstała klementynka, zawierająca stosunkowo niewielką ilość pestek, również niezwykle smaczna. Tangela to, z kolei, bardzo słodkie i aromatyczne połączenie mandarynki i grejpfruta. Jest jeszcze tangerynka, zdecydowanie bardziej cierpka odmiana mandarynki o czerwonej, łatwo odchodzącej skórce. No i nie sposób pominąć chyba najpopularniejszej i najbardziej wartościowej odmiany, czyli satsumy. To właśnie satsuma jest albo całkowicie pozbawiona pestek, albo zawiera ich jedynie kilka sztuk. Ma lekko kwaśny smak i miąższ koloru pomarańczowo-czerwonego. Odmiana ta jest wyjątkowo wrażliwa na mrozy. Owocuje od wczesnej jesieni do końca grudnia.  


Tangelo. By Amada44 (Own work) [GFDL or CC BY 3.0], via Wikimedia Commons


Mandarynki w świątecznej odsłonie


Przed Świętami Bożego Narodzenia mandarynki znikają ze sklepowych półek w oka mgnieniu. Kupujemy je kilogramami, by większość zjeść na surowo, a część dodać do świątecznych potraw. Ciekawą propozycją wykorzystania mandarynek w kuchni w tym okresie, jest przepis na sałatkę śledziową na słodko.

Składniki:

  • 5-6 płatów śledziowych ze słonej zalewy
  • 5-6 mandarynek, w miarę możliwości bezpestkowych
  • dwie łyżki miodu
  • cebula
  • 3 łyżki majonezu
  • 3 łyżki jogurtu greckiego
  • jabłko
  • pieprz czarny

Śledzie kroimy na nieduże kawałki. Ważne, aby na kilka godzin przed przygotowaniem sałatki, moczyć je w wodzie. Wypłukując nadmiar soli, złagodzimy ich smak. Do śledzi dodajemy oczyszczone z błonek cząstki mandarynek, posiekaną w kostkę cebulę oraz pokrojone na drobne kawałeczki jabłko. Sos przygotowujemy mieszając ze sobą majonez, jogurt, miód i pieprz. Polewamy nim śledzie. Sałatkę najlepiej odstawić na noc do lodówki. Przed podaniem można dodatkowo posypać ją suszoną żurawiną lub daktylami.

Fot. Olga Filoneneko [CC BY-SA 2.0 ], Flickr.com


Elżbieta Gwóźdź
Bibliografia:

„Temperate and Subtropical Fruit Production”, edited by D.I. Jackson, N.E. Looney, M. Morley-Bunker, Cambridge University Press, Cambridge 2011.
www.czytelniamedyczna.pl [odsłona z dnia 28.11.2015]
„Naryngenina i jej pochodne – flawanony o wielokierunkowej aktywności farmakologicznej”, L. Pobłocka-Olech, K. Marcinkowska, M. Krauze-Baranowska, w: „Borgis – postępy fitoterapii”, 1/2006.




powróć
© ekologia.pl Wszelkie prawa zastrzeżone.