Warstwa ozonowa i jej znaczenie. Czy „dziura ozonowa” to problem minionej epoki?

tooltip
prof. dr hab. Janusz Krzyścin
Które owady najbardziej uprzykrzają Wam wakacje?
Komary
Kleszcze
Meszki
Pszczoły
Osy
Muchy
Głosuj
16 września obchodzimy Międzynarodowy Dzień Ochrony Warstwy Ozonowej. O tym, jakie zagrożenia niesie ze sobą dziura ozonowa i jaką rolę pełni gazowa warstwa ozonowa nad Ziemią z prof. dr hab. Januszem Krzyścinem, Kierownikiem Zakładu Fizyki Atmosfery w Instytucie Geofizyki PAN rozmawia Joanna Szubierajska.

Joanna Szubierajska: Jakie jest znaczenie warstwy ozonowej w stratosferze?


Mimo niewielkiej koncentracji ozonu w stratosferze (w obszarze maksymalnej koncentracji ozonu stwierdzono obecność kilku cząsteczek ozonu na milion cząsteczek powietrza) jest on decydujący dla życia na Ziemi. Ozon, praktycznie jako jedyny składnik gazowy w atmosferze, efektywnie pochłania promieniowanie słoneczne w zakresie UV-B (290-315 nm). Promieniowanie w tym zakresie ma  dużą energię, zdolną do niszczenia organizmów żywych, więc jego osłabienie przez ozon umożliwia  życie na Ziemi. Pochłaniając promieniowanie UV ozon jednocześnie podgrzewa stratosferę wpływając na cyrkulację powietrza w tym obszarze atmosfery, co w pewnym stopniu decyduje także o warunkach klimatycznych na powierzchni Ziemi.

W latach osiemdziesiątych naukowcy zauważyli zanik ozonu. Media zaczęły straszyć nas dziurą ozonową. Obecnie jest to temat nieco przebrzmiały. Czy problem dziury ozonowej wygasł?  

W latach 80-tych i do połowy lat 90-tych ubiegłego wieku obserwowano stopniowe zmniejszanie grubości warstwy ozonowej w strefie poza równikowej, a zwłaszcza nad Antarktydą. Corocznie wiosną antarktyczną pojawiały się nad tym kontynentem coraz rozleglejsze obszary w dolnej stratosferze (15-20 km od powierzchni Ziemi), gdzie ozon uległ całkowitemu zniszczeniu. Dla opisu tej sytuacji wprowadzono termin „dziura ozonowa”. Termin ten odnosi się jedynie do sezonowego zaniku ozonu nad Antarktydą w dolnej stratosferze i sporadycznie w Arktyce. W średnich szerokościach geograficznych, w tym i nad Polską, grubość warstwy ozonowej zmniejszyła się o około 5% w latach 1980-1995  i raczej należy mówić o niewielkim ubytku ozonu niż używać terminu „dziura ozonowa”. Od połowy lat 90-tych XX wieku poziom ozonu ustabilizował się na niskim poziomie, a nawet nad niektórymi obszarami, w tym i nad Polską, wzrósł o 2-3% w stosunku do minimum z połowy lat 90-tych XX wieku, co można zaobserwować na poniższym wykresie. W tej sytuacji media uznały, że problem ubytku ozonu został opanowany, choć rozlegle obszary ze znacznymi ubytkami ozonu pojawiają się corocznie nad Antarktydą z końcem sierpnia i zanikają  zwykle w pierwszych dniach grudnia. (rozwój dziury ozonowej nad Antarktydą można śledzić na stronie internetowej: http://toms.gsfc.nasa.gov/eptoms/dataqual/ozone_v8.html ). Sporadycznie temat „dziury ozonowej” powraca, gdy na półkuli północnej pojawiają się na krótko (od kilka dni- do kilku tygodni) obszary ze znacznymi ubytkami ozonu. Tak zdarzyło się w tym roku i nad Polską, kiedy w ciągu kilku dni w marcu i kwietniu zmierzono zawartość ozonu w całej pionowej kolumnie atmosfery o 20% poniżej średniej wieloletniej. Duże ubytki ozonu zanotowano też w końcu sierpnia br. Takie zmiany w warstwie ozonowej nie maja trwałego charakteru i nie są przejawem nowo formującego się trendu.

Moim zdaniem
Czy niska zawartość ozonu jest związana ze zmianami klimatu?
wykop.pltwitter.plfacebook.pl
Oceń: Drukuj
To koncerny decydują kto i jak może badać GMO – rozmowa z Katarzyną Lisowską To koncerny decydują kto i jak może badać GMO – rozmowa z Katarzyną Lisowską Spór o GMO wciąż trwa. O tym kto i jak bada żywność genetycznie modyfikowaną i czy GMO jest dobrze...
Dieta wegańska, a ciąża. Wywiad z Iwoną KibilDieta wegańska, a ciąża. Wywiad z Iwoną KibilDieta wegańska u ciężarnych kobiet budzi wiele kontrowersji. Dlaczego lekarze i dietetycy...

Pasaż zakupowy