Poniedziałek 14.10.2019Autor: Jerzy Wysokiński

Biedronka azjatycka - opis, występowanie i zdjęcia. Owad biedronka azjatycka ciekawostki

Biedronkę praktycznie każdy zna i wie jak wygląda. Nasz stosunek do tej rodziny chrząszczy jest najczęściej pozytywny. Niestety od lat Europę opanowuje nowy, nieznany gatunek biedronki – biedronka azjatycka (Harmonia axyridis) lub jak niektórzy ją określają – biedronka arlekin (harlequin ladybird).



Skupiesko biedronek azjatyckich, fot. shutterstockSkupiesko biedronek azjatyckich, fot. shutterstock

Biedronka azjatycka (biedronka arlekin) - pierwszą ojczyzną tego owada jest wschodnia i środkowa Azja – tereny od Ałtaju po wybrzeże Pacyfiku oraz od południowych Chin po południową Syberię. Amerykanie w 1916 r., by ratować swoje uprawy przed szkodnikami, zdecydowali się na sprowadzenie tego gatunku do Kalifornii, by w kolejnych latach przenieść do innych stanów. Dzięki ludzkim zabiegom, biedronka azjatycka opanowała niemal całą Amerykę Północną, Południową i Afrykę. W roku 1995 zaczęto prowadzić również laboratoryjną hodowlę tego chrząszcza. Biedronkę tę kilkakrotnie introdukowano ze sztucznych hodowli w różnych państwach europejskich zaczynając od lat 80-tych ubiegłego wieku. Pierwsze biedronki azjatyckie w warunkach naturalnych zaobserwowano w 1991 roku – najpierw we Francji, a następnie prawie na całym europejskim kontynencie. W Polsce pierwsze osobniki zauważono w Poznaniu i okolicach w r.2006.
Zatem na skutek celowej, aczkolwiek nierozsądnej działalności uczonych, przybył nam kolejny gatunek biedronki (dotąd było ich w kraju 75). Dotychczasowe polskie biedronki najczęściej były sprzymierzeńcami człowieka – odżywiały się mszycami. Tylko krajowa owełnica lucerniana (Subcoccinella vigintiquatuorpunctata) znana jest jako szkodnik roślin.

A od kilku lat wiadomości o azjatyckim przybyszu coraz częściej pojawiają się w polskich mediach, które skupiają się na szkodliwej działalności tej biedronki. Jak wygląda prawda o tym owadzie?

Biedronka azjatycka jest dosyć duża (dlatego niekiedy mylona z biedronką siedmiokropką) i osiąga rozmiary od 5 mm do ponad 8 mm długości i od 4 mm do prawie 7 mm szerokości. Ciało jej jest owalne i dobrze wysklepione. Barwa pokryw jest bardzo zmienna od żółtej, poprzez pomarańczową i czerwona aż do czarnej. Kropki i plamki na pokrywach są też różnej barwy. Zatem wyodrębnienie tego gatunku nie jest takie łatwe.

Specjaliści zauważyli, że większość biedronek azjatyckich ma na przedpleczu znak, przypominający dużą literę Μ, otoczoną po obu stronach białymi owalnymi plamkami. Samice składają 20 – 30 jaj dziennie (w ciągu całego swojego życia do ponad 3000).

Dorosłe chrząszcze i larwy są najczęściej drapieżne, zjadając w ciągu swego życia przeciętnie 90 – 370 mszyc (jedzą także czerwce, przędziorki, koliszki oraz jaja różnych owadów), ponadto żywią się nektarem kwiatowym oraz niektórymi owocami. W ciągu roku tworzą najczęściej od 2 do 4 pokoleń, w zależności od pogody. Dojrzała biedronka azjatycka żyje około rok.

Wiele gatunków krajowych biedronek ma tendencje do jesiennych wędrówek i skupiania się przed zimowym odrętwieniem w zacisznych miejscach, w tym również często w siedzibach ludzkich. Natomiast biedronki azjatyckie proces ten zaczynają w październiku.

Jednak nie demonizujmy tego azjatyckiego owada, bo inne gatunki biedronek również są drapieżne. Powszechnie znane są kanibalistyczne zapędy wśród krajowych gatunków. Tutaj warto przypomnieć, że krajowa biedronka siedmiokropka potrafi zjeść biedronkę azjatycką.
Warto też nadmienić, że biedronki azjatyckie bardzo lubią dojrzałe winogrona. Jest to nie lada problem dla producentów wina. Bowiem zgniatane w czasie procesu technologicznego i podczas zbierania winogron biedronki azjatyckie brudzą na żółto wydzielanym sokiem i nadają gorzki smak i nieprzyjemną woń, co szkodzi produkcji tego szlachetnego trunku. Wiadomo również, że biedronki gryzą. Z obserwacji wynika, że biedronka azjatycka gryzie częściej, niż nasze rodzime gatunki. Często ugryzienie pozostawia wyraźne ślady, a u osób wrażliwych, może powodować reakcje alergiczne (np. zapalenie spojówek, astmę, obrzęki).

W odruchu obronnym biedronki wydzielają z gruczołów udowo-goleniowych odnóży żółtą, drażniącą ciecz. Dlatego po dotknięciu biedronki lepiej jest umyć ręce. Żółta substancja trwale barwi skórę i ubrania.
Stadia rozwoju Stadia rozwoju H. axyridis, autor: Pudding4brains/ Wikipedia CC
Jak walczyć z biedronką azjatycką?

Wraz z końcem sierpnia i z początkiem września należy uszczelnić od zewnątrz pianką otwory budynków, szczególnie w ścianach najcieplejszych (o wystawie południowej i zachodniej). Wiadomo, że biedronki przywabia promieniowanie UV, dobrze jest więc lampy produkujące duże ilości tego promieniowania zamienić np. na żarówki rtęciowe. W pomieszczeniach można stosować też lepowe lampy owadobójcze. Eksperci zalecają, by w otworach okiennych i drzwiach montować siatki o małych oczkach. Natomiast odradzają walkę chemiczną, która może być tragiczna w skutkach dla rodzimych gatunków biedronek.
Substancje owadobójcze stosować należy w zamkniętych pomieszczeniach (oczywiście z zachowaniem wszelkich zasad bezpieczeństwa), a także na zewnątrz budynków i w jego szczelinach. W mieszkaniach można wykorzystać kamforę i mentol, które swoim zapachem odstraszają biedronki.
Jerzy Wysokiński
Ocena (4.3) Oceń:
Pasaż zakupowy