Piątek 20.09.2013

Czarna biedronka "Ninja" atakuje Polskę. Azjatycka biedronka w Polsce

Harmonia axyridis, fot. Böhringer Friedrich/WikipediaHarmonia axyridis, fot. Böhringer Friedrich/Wikipedia

Są czarne, żółte lub pomarańczowe i szturmem podbijają świat. Harmonia axyridis, pochodzący z wschodniej Azji, gatunek biedronki, który naukowcy ochrzcili wojowniczym mianem – „ninja”, – tak się rozpanoszył w Ameryce Północnej, że niemal wyeliminował biedronkę dwukropkę. Teraz może zagrozić naszej „bożej krówce”.


„Jest gatunkiem bardzo inwazyjnym. W kilka lat stała się zagrożeniem zarówno dla naszych rodzimych gatunków biedronek, dla upraw i dla człowieka” – wyjaśniła podczas XV Lubelskiego Festiwalu Nauki Dorota Sałapa z Uniwersytetu Marii Skłodowskiej-Curie.
Po raz pierwszy biedronkę ninja z Azji sprowadzili Amerykanie w 1916 roku. Miała wówczas zwalczać szkodniki upraw, głównie mszyce. Jednak biedronka ninja wymknęła się spod kontroli i rozpoczęła swą światową inwazję.

W kolejnych latach pojawiła się na południu Afryki i w Ameryce Południowej. W Europie po raz pierwszy biedronkę arlekinową zanotowano w 1999 roku w Niemczech. Potem rozprzestrzeniła się w kolejnych państwach: Belgii, Holandii, Francji, Szwajcarii, Wielkiej Brytanii. Nieprzestraszona zimnem dotarła nawet do krajów skandynawskich: Norwegii czy Szwecji.

Jak powiedziała Sałapa, w Polsce pierwsze okazy tej biedronki zaobserwowano we wrześniu 2006 roku w Poznaniu. Potem pojawiła się w Zielonej Górze, Wrocławiu, na Mazowszu, Górnym Śląsku, w Gdańsku i Lublinie.

Samica biedronki jest bardzo płodna, a jednocześnie zjada jaja i larwy rodzimych gatunków biedronek” –  powiedziała Dorota Sałapa. W taki sposób doprowadziła ona niemal do wymarcia biedronki dwukropki w Ameryce Północnej.

W dodatku ukąszenie takiej biedronki może wywołać reakcję alergiczną, a naciśnięta czy ujęta w dłoń, zaczyna wydzielać żółtą hemolimfę. „To jest środek odstraszający, sygnalizujący: +proszę mnie nie ruszać, jestem niezjadliwa+. Sama hemolimfa powoduje trwałe plamy na ubraniach i ścianach” – wytłumaczyła Dorota Sałapa.
By Charlesjsharp (Own work, from Sharp Photography, sharpphotography) [CC BY-SA 3.0], via Wikimedia Commons
Biedronka azjatycka - charakterystyczne pomarańczowe pasy na bokach odwłoka i 4 brodawki grzbietowe larwy czwartego stadium. By Alpsdake (Own work) [CC BY-SA 3.0], via Wikimedia Commons

Jesienią, kiedy biedronki zaczynają szukać miejsc do przezimowania, musimy liczyć się z tym, że będą ich szukały w naszych mieszkaniach. „W środowisku naturalnym ich miejscem do zimowania są góry i szczeliny skalne. Na nowo kolonizowanych obszarach, szczyty górskie często zastępowane są przez budynki. Znane są przypadki mieszkań, w których zgromadziło się po kilka tysięcy biedronek” – powiedziała Sałapa.

Jak się zabezpieczyć przed ewentualną inwazją biedronek w naszym domu? Na okna można nałożyć siatki o oczkach odpowiedniej wielkości. Naukowcy twierdzą, że warto też posmarować framugi mentolem albo kamforą, co ma działać odstraszająco.
Jak taką biedronkę zidentyfikować? Biedronka ninja może mieć najróżniejsze kolory i liczbę kropek. Te w barwach od pomarańczowego do czerwonego mają do 21 plamek, które czasem się ze sobą zlewają. Niektóre nie mają jednak ani jednej plamki. Czarna biedronka ninja może mieć dwie lub cztery czerwone kropki.

Jednak odróżnienie jej od naszej „bożej krówki” nie jest aż tak trudne. Biedronka ninja jest silnie wypukła, ma rude i brązowe głaszczki wargowe, czyli umiejscowione przy głowie wypustki. Na jej przedpleczu czarna barwa na jasnym tle układa się w kształt literki „M”. Rodzima biedronka jest zdecydowanie bardziej płaska, nie ma literki M i jej głaszczki wargowe są czarne.
Biedronka azjatycka (z lewej By rupp.de (taken myself) [GFDL or CC-BY-SA-3.0], via Wikimedia Commons) i biedronka siedmiokropka (z prawej James Lindsey at Ecology of Commanster [CC BY-SA 2.5 or CC BY-SA 3.0], via Wikimedia Commons.
Zimująca kolonia azjatyckich biedronek.By FritzG (Own work) [GFDL, CC-BY-SA-3.0 or CC BY 2.5], via Wikimedia Commons
PAP – Nauka w Polsce, Ewelina Krajczyńska


Ocena (5.0) Oceń:
Pasaż zakupowy