Piątek 08.05.2020

Gołąb sierpówka (synogarlica turecka) - inwazyjny gatunek w Polsce

Gołąb sierpówka, zwany także jako synogarlica turecka, wyróżnia się smukłą sylwetką i długim ogonem. Sierpówka upierzenie ma szarobrązowe z odcieniem barwy brązowawej na grzbiecie. Na szyi widnieje czarna plama w kształcie sierpa, otoczonego białym obramowaniem. Stąd pochodzi polska nazwa tego ptaka – sierpówka. Współcześni mieszkańcy Polski dobrze znają tego gołębia. Aż za dobrze, bowiem ten inwazyjny gatunek bardzo dobrze czuje się w Polsce.



Sierpówka, fot. shutterstockSierpówka, fot. shutterstock

Sierpówki spotykamy obecnie dość często, szczególnie w miastach, wśród zadrzewionych osiedli i ogrodów. Głos samca składa się rytmicznych pohukiwań, co niektórzy próbują określać słowami „duko okto”, a to stało się zdaniem słynnego polskiego ornitologa, Jana Sokołowskiego, podstawą do nadania naukowej łacińskiej nazwy „decaocto” (Streptopelia decaocto).
Inna z polskich nazw tego ptaka brzmi synogarlica turecka.Wzięło się to stąd, że prawdopodobnie do południowo-wschodniej części Europy zawłóczyli ją Turcy osmańscy. Pierwotnie gatunek ten zamieszkiwał Indie oraz Cejlon. Po raz pierwszy naturalną migrację stwierdzono w 1835 r. na terenie bułgarskiego Plowdiw. Do lat trzydziestych synogarlica trzymała się Półwyspu Bałkańskiego. W 1936 r. zauważono pierwsze sierpówki w Budapeszcie , na terenie ówczesnej Czechosłowacji, w 1939 r. w Zagrzebiu, w roku 1949 w wielu miejscowościach Niemiec itd. W Polsce odnotowano odnalezienie pierwszego gniazda synogarlicy tureckiej w maju 1940 na Śląsku, w okolicach Oleśnicy. W roku 1943 gnieździła się już w Lublinie oraz Tarnowie. Od roku 1950 rozpoczęła legi w Krakowie. W 1952 rozprzestrzeniła się do wybrzeży Bałtyku, a nawet do południowej Szwecji. Migracyjny pęd ptaka był tak wielki, że 2005 roku nie było jej już jedynie w północnej części Skandynawii oraz w Rosji. Ptak zasiedlił już większość Półwyspu Iberyjskiego (występuje tu w rozproszeniu), Turcję, Irak, Izrael, a na przełomie XX i XXI wieku również wyspowo zasiedlił Maroko. Wcześniej rozpowszechniła się w Chinach, Korei oraz została sztucznie wprowadzona do Japonii.
Para sierpówek, fot. shutterstock
Można więc śmiało stwierdzić, że jest to gatunek inwazyjny i powtórzyć za pewnym ornitologicznym opracowaniem, że „nie znamy ani jednego faktu tak szybkiego rozprzestrzenienia się jakiegokolwiek ptaka, jak to miało miejsce w przypadku tego gatunku”.

Co ułatwia sierpówce migrację i opanowywanie nowych terenów? Z pewnością jedną z przyczyn jest ogromna rozrodczość. Sierpówki są w stanie wyprowadzić w ciągu roku nawet do sześciu lęgów! Oczywiście,zachodzi to tylko w sprzyjających warunkach. Gniazdo jest bardzo prosto zbudowane, bo składa się zaledwie z kilkunastu gałązek, skrzyżowanych ze sobą. Spotykamy je zarówno na drzewach, czy wnękach domów, jak również w nieoczekiwanych miejscach – np. na metalowej konstrukcji balkonu, na parapecie okna, na sygnalizatorze świetlnym itp. Samica składa zwykle 2 do 3 jaj, których wysiadywanie trwa zaledwie ok. 2 tygodni, pisklęta dorastają po trzech tygodniach. Jak z tego wynika rozmnażanie i wychów piskląt trwają względnie krótko, co pozwala na wyprowadzanie dużej ilości potomstwa.
Pokarm stanowią nasiona licznych gatunków roślin, w tym traw i pospolitych chwastów. Ptaki chętnie korzystają z resztek pokarmu wyrzucanego przez ludzi. W wielu przypadkach ludzie dokarmiają sierpówki. Wtedy zjadają one ziarna słonecznika, kaszę gryczaną. Opisany sposób odżywiania zapewnia łatwy dostęp do pokarmu i jest zapewne jedną z przyczyn sukcesu rozrodczego gatunku.
Ekologia.pl (Jerzy Wysokiński)

Bibliografia

  1. Wojciech, Ożga & Zalewski, Andrzej. (1992).; “Czynniki wpływające na liczebność i rozmieszczenie sierpówki (Streptopelia decaocto) w Toruniu [Factors affecting the numbers and distribution of the Collared Dove (Streptopelia decaocto) in Torun]. ”; Notatki Ornitologiczne. 33. 251-256. ;
  2. The Online Guide to the Animals of Trinidad and Tobago; “Streptopelia decaocto(Eurasian Collared Dove)”; data dostępu: 2020-05-04
  3. Zbyryt, Adam. (2014). ; “Zagęszczenie sierpówki Streptopelia decaocto i grzywacza Columba palumbus w różnych typach zabudowy w Białymstoku (Breeding densities of the Collared Dove Streptopelia decaocto and the Wood Pigeon Columba palumbus in various types of urban habitats in Bia”; Ornis Polonica 2014, 55: 135–146;
Ocena (4.1) Oceń:
Pasaż zakupowy