Pierwiastki niezbędne dla roślin. Niedobór i nadmiar pierwiastków - azot, fosfor, magnez, wapń, siarka, żelazo ..

Freeimages.com/Michael & Christa RichertFreeimages.com/Michael & Christa Richert

Jest grupa pierwiastków, które są niezbędne do prawidłowego rozwoju roślin. Wśród pierwiastków niezbędnych do życia roślin wyróżniamy makroskładniki (azot, fosfor, potas, magnez, wapń i siarkę) i mikroskładniki (żelazo, mangan, miedź, cynk, bor i molibden).


Makroskładniki

Azot N.
Jest głównym element budulcowym białek, z których składają się wszystkie tkanki. Roślina cierpiąca na jego niedobory spowalnia rozwój, daje niższe plony, a powstałe owoce dojrzewają szybciej, kwitnie mniej obficie. Liście stają się jasnozielone, w skrajnych przypadkach żółkną, roślina wygląda jak pozbawiona wigoru. Chloroza (żółknięcie) pojawia się na liściach starszych, stopniowo przejawiając się na młodszych, opanowana jest cała blaszka liściowa, łącznie z nerwami, które mogą zmieniać kolor na czerwony.

Nadmiar azotu jest również niekorzystny dla roślin, a objawia się przyspieszonym wzrostem, bujnym rozwojem liści, które stają się ciemnozielone (nawet prawie granatowe) i nadmiernie wybujałe. Również i w tym przypadku może dojść do obniżenia plonów, gdyż roślina zaniedbuje rozwój części generatywnej (kwiatów, owoców), na rzecz części wegetatywnej (liści i pędów).

Fosfor P.
Odgrywa kluczową rolę w procesach fotosyntezy, oddychania, przemiany materii, syntezy białek i substancji zapasowych. Wpływa na rozwój systemu korzeniowego, co w konsekwencji podnosi odporność na suszę i mróz, korzystnie wpływa na plonowanie i dojrzewanie nasion. Objawy niedoboru pojawiają się głównie na starszych liściach i pędach w postaci fioletowych przebarwień, roślina słabiej rośnie i plonuje. Na glebach o zbyt wysokim pH (zasadowych) mogą wystąpić problemy z pobieraniem tego pierwiastka, dlatego warto najpierw sprawdzić poziom kwasowości (tutaj link do krótkiego tekstu co to jest pH, jak sprawdzać) ziemi, a dopiero potem podejmować decyzję o zwiększeniu dawek nawozu.

Nadmierne nawożenie fosforem wpływa na roślinę pośrednio – zbyt duże jego stężenie w glebie utrudnia pobieranie innych pierwiastków, takich jak: potas K, żelazo Fe, cynk Zn, miedź Cu.

Potas K.
pierwiastek głównie odpowiedzialny za gospodarkę wodną roślin, bierze udział w gospodarce azotowej i syntezie białek. Optymalne dawki podnoszą odporność roślin na suszę, usprawniają funkcjonowanie mechanizmów zabezpieczających przed nadmierną utratą wilgoci i w konsekwencji zasychaniem (otwieranie i zamykanie się aparatów szparkowych). Rośliny lepiej zimują, ich owoce są słodsze, bardziej aromatyczne, lepiej wybarwione i nadają się do dłuższego przechowywania. Kwiaty są lepiej wybarwione i jest ich więcej.

Objawy niedoboru pojawiające się na najstarszych liściach to deformacja i zmiana koloru na niebieskozielony oraz żółte, chlorotyczne plamy nierównomiernie rozmieszczone między nerwami. Roślina przyhamowuje wzrost, staje się wiotka, podatna na przesychanie. Nadmiar potasu może prowadzić to obniżenia jakości plonów i zasolenia podłoża, co utrudnia pobieranie magnezu, wapnia i boru.

Magnez Mg.
Jest to główny składnik chlorofilu – zielonego barwnika roślin odpowiedzialnego za proces fotosyntezy. Bez niego rośliny przyhamowują wzrost i rozwój, obniżają plonowanie. Objawy jego niedoboru pojawiają się początkowo na liściach starszych i jest to żółknięcie blaszki liściowej przy zachowaniu zielonych nerwów. Później dochodzi do brunatnienia i zasychania liści. Nadmiar magnezu może ograniczać pobieranie innych pierwiastków, np. potasu.

Wapń Ca
Jest pierwiastkiem odpowiedzialnym za pH gleby i rośliny, ma działanie odkwaszające, stwarza odpowiednie warunki do pobierania innych pierwiastków (część z nich nie może być pobierana przy zbyt kwaśnym odczynie), wchodzi w skład ścian komórkowych, wzmacnia odporność na choroby. Niedobór objawia się deformacją młodszych liści, sprzyja występowaniu chorób fizjologicznych, pogarsza się ogólny stan rośliny, mogą się pojawić objawy niedoboru innych pierwiastków. Nadmiar objawiać się może zamieraniem roślin – zbyt podwyższone pH zakłóca pobieranie wody i pozostałych składników.

Siarka S.
Razem z azotem wchodzi w skład białek, budulca roślin, a także witamin i enzymów. Poprawia gospodarkę wodną w roślinie i pobieranie azotu, przez co sprzyja właściwemu rozwojowi i plonowaniu. Korzystnie wpływa na walory smakowe i zapachowe roślin, zwiększa odporność na choroby.

Objawy niedoboru ujawniają się niezwykle rzadko i podobne są do objawów niedoboru azotu, ale występują na młodych liściach (azotu – na starszych). Rośliny żółkną, stają się wyraźnie słabsze i kruche. Niedoborom siarki sprzyja nadmierne nawożenie azotowe, gdyż zwiększa ilość pobieranej przez roślinę siarki.

Mikroelementy
Żelazo Fe.
Jest jednym z głównych elementów chlorofilu – zielonego barwnika odpowiedzialnego za fotosyntezę. Objawy jego niedoboru noszą nazwę chlorozy żelazowej i pojawiają się przede wszystkim na młodych liściach, które bledną, stają się prawie białe. Na starszych liściach widoczne są odbarwienia tkanki pomiędzy nerwami.  Młode przyrosty bledną, wzrost jest zahamowany.

Objawy występują głównie na młodych organach, ponieważ nie ma możliwości przemieszczenia się pierwiastka ze starszych (żelazo jest mało ruchliwe w roślinie). Niedobory mogą być wynikiem wyczerpania się pierwiastka w glebie oraz nadmiernego odkwaszenia gleby (link do tekstu o pH) – przy intensywnym wapnowaniu wodorotlenek żelazowy (forma przyswajalna) przekształca się w formy nierozpuszczalne w wodzie i niedostępne dla roślin. Szczególnie szybko na zmiany pH reagują rośliny kwaśnolubne – wrzosowate (link) (różaneczniki, azalie, wrzosy, wrzośce). Również zbyt duże stężenie jonów manganu, miedzi lub cynku oraz deficyt światła i małe natlenienie korzeni mają negatywny wpływ na pobieranie żelaza. Do uzupełniania braków żelaza, często stosuje się nawozy dolistne (link do artykułu o nawozach), działające miejscowo.

Nadmiar tego pierwiastka jest również niebezpieczny, ponieważ może on wykazywać działanie toksyczne i ograniczać możliwość pobierania np. fosforu. Objawami nadmiaru są nadmiernie wybarwione i zasychające liście, zahamowanie wzrostu, brunatnienie korzeni.

Mangan Mn
Jest jednym z aktywatorów wzrostu i procesów enzymatycznych. Jest odpowiedzialny za przyswajanie azotu, syntezę białek, bierze aktywny udział w procesie oddychania i fotosyntezy. Wraz z żelazem jest odpowiedzialny za pobieranie azotu, jest odpowiedzialny za trwałość chlorofilu. Jego optymalny poziom zapewnia wysoki poziom witamin i cukrów w owocach.
Objawy niedoboru manganu widoczne są na liściach w postaci chlorozy na liściach – blaszka pomiędzy nerwami traci wybarwienie, powstaje charakterystyczna mozaika, wzrost i rozwój rośliny jest zaburzony (komórki mniej intensywnie przyrastają na długość), jest gorszy rozwój sytemu korzeniowego, roślina staje się bardziej podatna na wiele chorób. Niedobory tego pierwiastka występują zazwyczaj na glebach organicznych.

Nadmiar manganu występuje zazwyczaj na glebach kwaśnych. Objawia się brunatnymi, prawie czarnymi plamkami na ogonkach liściowych i pędach, niekiedy dochodzi chlorozy i zamierania brzegów liści. Zbyt duża ilość manganu prowadzi do gorszego przyswajania żelaza, magnezu i wapnia.

Miedź Cu.
Pierwiastek będący składnikiem enzymów biorących udział w procesie oddychania i fotosyntezy, ma wpływ na przemiany związków azotowych, transport węglowodanów, syntezę białek i witaminy C.

Z niedoborem tego pierwiastka spotykamy się na glebach lekkich, piaszczystych i torfowych, które niekiedy są bogate w miedź, ale w nieprzyswajalnej postaci. Częste przyczyny wystąpienia niedoborów to zbyt wysoki odczyn gleby, wysokie dawki azotu i fosforu, susza i wysokie temperatury. Objawy: chloroza, „przywiędnięcie” roślin, uszkodzenia systemu korzeniowego i zaburzenia w jego rozwoju.

Objawy nadmiaru: ciemnozielone liście z niebieskawym zabarwieniem, skrócone i nadmiernie zgrubiałe łodygi, chloroza żelazowa.

Cynk Zn.
Uczestniczy w procesie syntezy chlorofilu i witamin, przetwarzania kwasów organicznych, ma wpływ na wzrost i rozwój roślin. Objawy niedoboru są widoczne przede wszystkim na młodych liściach, które tworzą charakterystyczne rozety, są drobne, skręcone (z czasem zamierają), pojawiają się chlorotyczne plamy między nerwami. Nieliczne owoce są drobne i zniekształcone. Z niedoborem cynku spotykamy się zazwyczaj na glebach zasadowych (zbyt silnie zwapnowanych (link do odczynów gleby)) lub przenawożonych nawozami fosforowymi. W zwalczaniu jego niedoboru pomocne są nawozy dolistne.

Nadmiar również jest niekorzystny dla roślin – powoduje chlorozę młodych liści, osłabia wzrost, hamuje przyrost korzeni na długość, indukuje niedobory żelaza.

Bor B.
Reguluje prawidłową gospodarkę węglowodanową i wodną, jest elementem budulcowym ścian komórkowych, reguluje procesy kwitnienia, zawiązywania nasion i owoców, potęguje efekt nawożenia azotem, fosforem, potasem, magnezem i wapniem. Niedobór wiąże się z osłabieniem wzrostu korzeni i części naziemnej, u młodych roślin dochodzi do zamierania stożków wzrostu, u roślin starszych liście wydłużają się, pojawiają się białe lub żółte, zlewające się plamy, prowadzące do usychania liści. Łodygi stają się kruche i łamliwe. Rozregulowana jest gospodarka wodna, co prowadzi do nadmiernej utraty wody z tkanek. Braki boru raczej się nie ujawniają na glebach zasobnych w materię organiczną (próchnicę) i raczej kwaśnych. Interwencyjnie stosuje się nawożenie dolistne. Nadmiar boru objawia się żółknięciem starszych liści, pękaniem i zamieraniem tkanek.

Molibden Mo.
Bierze udział w procesach przemiany azotu i fosforu, wywiera korzystny wpływ na tworzenie się chlorofilu, zwiększa odporność na mrozy, suszę i choroby. Niedobory objawiają się zazwyczaj na glebach lekkich i nadmiernie zakwaszonych. Rośliny spowalniają wzrost, liście stają się lancetowate, ich brzegi zamierają.
Ekologia.pl

http://www.ogrod-gardener.pl/4/1/2/4/1/azot.php
http://www.polskiesadownictwo.pl/modules.php?name=Content&pa=showpage&pid=45
http://www.rgabrysz.konin.lm.pl/papu.html#To\
http://www.szkolkarstwo.pl/article.php?id=615
http://www.lodr.pl/zboza/przeciwdzialanie-niedoborom-manganu-w-uprawie-zboz-i-rzepaku
http://www.kali-gmbh.com/plpl/fertiliser/advisory_service/nutrients/manganese.html
http://www.farmer.pl/srodki-produkcji/nawozy/mikropierwiastki,9b76b2c407cc2163650b.html
http://www.ho.haslo.pl/article.php?id=954

Ocena (3.7) Oceń:

Pasaż zakupowyprzejdź do pasażu pasaż

Ogłoszenia - ekologia.pl
Pasaż zakupowy