Fikus lirolistny (figowiec lirolistny) roślina – sadzenie, uprawa i pielęgnacja fikusa lirolistnego

Fikus lirolistny to roślina porastająca Ziemię już od milionów lat. I choć w uprawie doniczkowej jest przede wszystkim przyjemnym zastrzykiem tropikalnej zieleni, w środowisku naturalnym prowadzi naprawdę fascynujące życie. Każdy fikus lirolistny rozpoczyna bowiem swoją egzystencję jako epifit, a więc roślinka żyjąca na innym drzewie, nie będąca jednak pasożytem. Z czasem fikus lirolistny rozrasta się w dół, szukając podłoża, w którym mógłby zakorzenić i sam staje się drzewem sięgającym nawet 15 metrów wysokości!



Ficus lyrata, fot. shutterstockFicus lyrata, fot. shutterstock
  1. Fikus lirolistny - wymagania glebowe
  2. Sadzenie i uprawa fikusa lirolistnego
  3. Podlewanie i nawożenie fikusa lirolistnego
  4. Rozmnażanie fikusa lirolistnego
  5. Ochrona figowca lirolistnego
  6. Fikus lirolistny w domu
Na świecie istnieje ponad 800 gatunków fikusów lirolistnych, zaliczanych do rodziny roślin morwowatych. Ficus lyrata, a więc fikus lirolistny, zwany również figowcem, w stanie dzikim występuje w zachodniej Afryce, od Kamerunu po Sierra Leone. Jego cechą charakterystyczną są wyraźnie unerwione liście mające kształt skrzypiec lub liry – stąd też nazwa. Te największe, w lasach tropikalnych, mogą mieć nawet 45 cm długości! Z drobnych, niepozornych kwiatów rozwijają się owoce zwane figami – zielone niełupki o średnicy ok. 3 cm, które nie są jadalne.

W uprawie domowej fikus lirolistny dorasta najwyżej 2-3 metrów i praktycznie nigdy nie zakwita, ani nie owocuje. Nie przeszkadza to jednak miłośnikom, którzy od kilku lat forsują figowce jako najmodniejsze rośliny do ozdoby wnętrz. W roku 2012 oleju do ognia dolały media, ogłaszając fikusa lirolistnego hitem roku. Odzew był ogromny, tak, że nawet IKEA wprowadziła w 2013 r, figowce do swojej oferty sprzedażowej jako modny dodatek wnętrzarski. Dziś figowce można kupić praktycznie wszędzie – od małych, kilkunastocentymetrowych sadzonek, po dojrzałe ponad metrowe rośliny.

Fikus lirolistny - wymagania glebowe

Fikusy lirolistne lubią wysoki poziom nasłonecznienia, ale raczej w formie rozproszonego światła, niż bezpośrednich promieni na parapecie. Idealnie jest więc lokować je w odległości ok. 1 metra od okna wychodzącego na zachód lub na południe. Uważajmy jednak na przeciągi – figowiec lirolistny lubi niezmącone ciepło ze stojącym powietrzem.

W donicy, najlepiej glinianej, należy zmieszać wysokiej jakości, dobrze przepuszczalny substrat wzbogacony o rozdrobnioną korę oraz perlit. Niektórzy polecają również domieszkę torfu lub sadzenie w gotowym substracie dla kaktusów lub palm. Na dnie naczynia zawsze warto jednak umieścić warstwę żwiru, który ułatwi odprowadzanie wody.

Sadzenie i uprawa fikusa lirolistnego

Fikusy lirolistne są poniekąd kapryśne. Przede wszystkim nie lubią zmiany miejsca, więc każda przeprowadzka jest dla nich powodem do stresu, który może odbić się na urodzie liści. Tym niemniej jednak, aby wyhodować sobie regularne, okazałe z każdej strony drzewko, warto jest donicę delikatnie rotować – o kilkanaście stopni raz na kilka dni – tak, aby roślina była dość równomiernie oświetlona.

Raz na rok figowiec lirolistny powinien być przesadzany – jego korzenie rozrastają się bowiem dość intensywnie, a sadzenie bezpośrednio do dużych donic przynosi więcej szkody niż pożytku. Rośliny rosną również dość szybko w górę, więc dobrym pomysłem jest korygowanie ich kształtu, tak, aby łatwiej im było zachować estetyczną równowagę. Cięcia dokonujemy wczesną wiosną, przerzedzając najbardziej gęste partie, a także korygując wysokość. Dla zdrowia fikusa lirolistnego ważne jest, aby nie sięgał wyżej niż 20 cm poniżej sufitu. W ciągu całego roku należy na bieżąco usuwać pożółkłe i przesuszone liście.

W przypadku fikusa lirolistnego odkurzanie liści wilgotną szmatką jest nie tylko wskazane, ale wręcz konieczne. Na dużej, płaskiej powierzchni gromadzi się dużo osadu, który przynajmniej raz na tydzień powinien być usuwany, aby figowiec mógł w pełni korzystać ze światła wokół.
Fikus lirolistny w środowisku naturalnym, fot. shutterstock

Podlewanie i nawożenie fikusa lirolistnego

Nadmiar wody jest najczęstszym powodem śmierci domowego fikusa lirolistnego, więc ostrożność przy podlewaniu jest wysoce wskazana. Ogólne zalecenia mówią, żeby nawadniać raz w tygodniu, ale można robić również dłuższe przerwy. Roślinę trzeba jednak podlać, gdy górna warstwa podłoża jest sucha na głębokości 10 cm. Figowce dość dobrze znoszą przy tym wodę kranową, byle by nie była lodowata. Pokojowa temperatura lub nawet letnia woda znacznie lepiej przysłużą się roślinie.
Fikusy lirolistne lubią również wilgotne powietrze wokół, więc warto zadbać o nawilżanie pomieszczenia, w którym rosną, lub przynajmniej raz na kilka dni spryskać je mgiełką z rozpylacza.

Teorii dotyczących nawożenia fikusa lirolistnego jest kilka, ale najczęściej spotkamy się z opinią, że roślinę należy nawozić raz w miesiącu, tylko w okresie wiosny i lata. Wykorzystać można uniwersalny nawóz w płynie, ale dawkę warto obniżyć o połowę.

Rozmnażanie fikusa lirolistnego

Rozmnażanie fikusa lirolistnego warto połączyć z corocznym cięciem. Odcinając pędy wraz z liśćmi, tuż nad oczkiem, wzmacniamy roślinę-matkę i jednocześnie zyskujemy materiał do propagacji. Taka sadzonka pędowa może mieć zaledwie 10-15 cm długości i kilka listków. Zaraz po odcięciu należy umieścić ją w słoiku z wodą i wystawić na słoneczne stanowisko.

W ciągu tygodnia na końcu pędu powinny pojawić się korzenie, a sam proces jest dość imponujący, jeśli chodzi o intensywność wzrostu. Z przesadzeniem do docelowej donicy warto jednak poczekać, aż korzenie będą miały co najmniej 10 cm długości.

Doświadczeni ogrodnicy rozmnażają fikusy lirolistne także poprzez odkłady powietrzne, a więc nacięcia na roślinie-matce, z których przy prawidłowej pielęgnacji rozwijają się korzenie, ale jest to proces trudny i niepolecany amatorom, gdyż grozi zainfekowaniem całego fikusa lirolistnego.

Ochrona figowca lirolistnego

Figowiec lirolistny nie należy do roślin bardzo odpornych na zaniedbania. Niektórzy wręcz uważają, że ciężko mu dogodzić, bowiem nadmiaru wody nie lubi, ale zbyt przesuszony więdnie i marszczy się. Niby też preferuje wilgotne powietrze, ale zbyt dużo wody na liściach prowadzi do rozwoju mączniaka prawdziwego, którego dość trudno się pozbyć – wymagane są specjalistyczne fungicydy. Duże, soczyste liście są również gratką dla szkodnikówmszyc, przędziorków, mączlików. Zaatakowana roślina często żółknie, a jej liście zaczynają opadać. Wszelkie zidentyfikowane insekty należy więc jak najszybciej usuwać, a gdy problem się rozszerza, warto sięgnąć po preparaty insektobójcze. Jeden z kontrowersyjnych pomysłów biologicznej kontroli obejmuje wręcz zaproszenie do wnętrz biedronek, które, faktycznie, dobrze radzą sobie ze szkodnikami, ale mają tendencję do rozprzestrzeniania się w pokoju! Generalnie, dobrą zasadą prewencyjną jest także unikanie grupowania dużych roślin doniczkowych w jednym miejscu, co ułatwia szkodnikom przenoszenie się z jednego okazu na drugi. 
Fikus w salonie, fot. shutterstock

Fikus lirolistny w domu

Fikus lirolistny nie potrzebuje reklamy jako ozdoba wnętrz. Jego imponujące kształty i intensywność zielonych liści czynią z rośliny ulubionego solitera w salonach, sypialniach czy na klatkach schodowych, gdzie dociera dostatecznie dużo światła. We współczesnym wystroju wnętrz wykorzystuje się go powszechnie do ożywiania modnych minimalistycznych aranżacji. Fikus lirolistny jest także doskonałą ozdobą ogrodu zimowego, pod warunkiem, że zapewnimy mu stabilną i dość wysoką temperaturę.
Pokaźny rozmiar fikusa lirolistnego umożliwia również wykorzystanie go jako zielonego parawanu w domu – np. gdy chcemy oddzielić stół jadalny od aneksu kuchennego czy biurko do pracy od głównej częściej salonu.

Przewodnik po uprawie fikusa lirolistnego musi jednak zawierać ostrzeżenie – roślina jest toksyczna, a jej sok może powodować poważne podrażnienia skóry i silne zatrucia pokarmowe. Stąd, nie tylko zaleca się cięcie rośliny w rękawicach, ale także daleko posuniętą ostrożność w kontekście dzieci i zwierząt domowych, którym nie można pozwolić na zabawę liśćmi.

Poza tym jednak, figowca można tylko chwalić, przede wszystkim za tempo wzrostu i efekt jaki budzi w domowych wnętrzach. W tym kontekście szczególnie atrakcyjnie prezentuje się dwubarwna odmiana fikusa lirolistnego – Ficus lyrata variegata – której biało-zielone liście zachwycą każdego miłośnika nietypowych deseniów. Pozytywne doświadczenia z uprawą, bardzo często skłaniają również do zaprzyjaźnienia się z innymi pokrewnymi gatunkami, np. figowcem sprężystym (Ficus elastica).
Agata Pavlinec

Bibliografia

https://fiddleleaffigplant.com/the-history-of-fiddle-leaf-fig-plants/
https://www.houseplantsexpert.com/fiddle-leaf-fig.html
https://www.cabi.org/isc/datasheet/24125
https://sprucemn.com/blogs/how-to/13223873-how-to-ficus-lyrata-fiddle-leaf-fig-care-instructions
https://www.houseplant411.com/houseplant/ficus-lyrata-fiddle-leaf-fig-how-to-grow-care-guide

Ocena (5.0) Oceń:
Pasaż zakupowy