Chryzantemy kwiaty – sadzenie, uprawa i pielęgnacja chryzantem

Chryzantemy to popularny jesienny kwiat, który niesłusznie kojarzony jest przez wielu tylko i wyłącznie ze Świętem Zmarłych. Tymczasem np. w Japonii chryzantema jest symbolem szczęścia i długowieczności, a jednocześnie godłem państwa. Uwielbiana przez francuskich impresjonistów, chryzantema była również znakiem elegancji na dworze angielskiej królowej Wiktorii. I trudno się tym zachwytom dziwić.



Chryzantema wielkokwiatowa biała; źródło: pixabay.comChryzantema wielkokwiatowa biała; źródło: pixabay.com
  1. Chryzantemy - wymagania glebowe
  2. Uprawa i sadzenie chryzantem
  3. Podlewanie i nawożenie chryzantem
  4. Rozmnażanie chryzantem
  5. Ochrona chryzantem
  6. Zastosowanie chryzantem
Nazwę chryzantemy wymyślił słynny szwedzki botanik, Karol Linneusz, który połączył grecki termin określający złoto  -„chrystos” – z określeniem kwiatu - „anthos”. Inspiracją były dla niego oryginalne chińskie i japońskie nazwy, które również odnosiły się do złota. Chryzantemy pochodzą bowiem z Chin, gdzie uprawiane były już przed 2 tysiącami lat – nie tylko dla urody, ale także na potrzeby lecznicze. Dopiero w XVII wieku złocienie pojawiły się w Europie, gdzie z racji na porę kwitnienia stały się niemal od razu popularnym kwiatem cmentarnym. 

Współczesne hybrydy, które widzimy w domach i ogrodach należą do trzech głównych grup – chryzantem wielkokwiatowych, średniokwiatowych i drobnokwiatowych. Poza tym chryzantemy dzieli się również pod kątem żywotności na jednoroczne, zwane złocieniami (Chrysanthemum), oraz wieloletnie byliny (Dendanthrema). Te ostatnie są w dużej części odporne na mróz. Same kwiatostany, tak jak w przypadku astrów, są koszyczkami złożonymi z większej ilości kwiatów - rurkowatych, umiejscowionych w środku oraz języczkowatych, czyli zewnętrznych i dominujących, uważanych mylnie przez wielu za płatki. Ciemnozielone pierzaste liście o jajowatym kształcie obrastają dość gęsto łodygę, która może sięgać od 30  do nawet 80 cm.

Chryzantemy - wymagania glebowe

Chryzantemy uprawia się zarówno w donicach, jak i na zagonie. W obu przypadkach potrzebują one jednak zdecydowanie słonecznego stanowiska, z minimum 5-6 godzinami słońca dziennie, najlepiej od wczesnego poranka. Brak odpowiedniej ilości światła ograniczyć może znacząco liczbę pąków, ale, z drugiej strony, jeśli przeniesiesz donicę z rozkwitłymi już kwiatami do półcienia, będziesz dłużej cieszyć się ich kolorowym pięknym.

Podłoże dla chryzantem musi być żyzne i przepuszczalne, a także idealnie wyposażone w dolną warstwę drenażu. Ta ostatnia jest szczególnie istotna przy uprawie doniczkowej. Piaszczystą lub piaszczysto-gliniastą ziemię warto wzbogacić o kompost i to już na kilka miesięcy przed sadzeniem. Optymalne pH gleby powinno oscylować wokół 6.5.
Chryzantema średniokwiatowa „Chichewa Live”; źródło: pixabay.com

Uprawa i sadzenie chryzantem

Chryzantemy powinno się sadzić na wiosnę, idealnie w maju, gdy przymrozki odejdą na dobre. Nie ma wszak większych przeciwwskazań, aby dobrze rozwinięte sadzonki umieszczać na zagonie również latem lub jesienią – byle tylko rośliny miały zapewniony okres ok. 6 tygodni bez mrozu na adaptację.

Wykopana jama powinna być dwa razy większa niż bryła korzeniowa rośliny – zarówno na głębokość, jak i na szerokość, idealnie wyłożona drenażem. Pojedyncze sadzonki należy rozmieszczać nie bliżej niż 60-70 cm od siebie – w przeciwnym razie zaczną się dusić wraz z intensywnym wzrostem, co zwiększa ryzyko rozwoju chorób i pojawiania się szkodników na liściach. Ponadto warto pamiętać, że chryzantemy lubią dobrze spulchnioną glebę, więc ich lokalizację należy zaplanować tak, aby nie chodzić potem zbyt często pomiędzy roślinami i nie udeptywać podłoża.

Dwa tygodnie po posadzeniu poleca się podciąć wszystkie pędy o 2-3 cm, co da roślinie impuls do rozwoju. Wyższym odmianom należy od razu zapewnić podpórki, aby łodygi nie przyginały się do ziemi po ciężarem kwiatów. Tak jak w przypadku większości roślin stopniowo rozkwitających, pozbywanie się suchych, przekwitłych kwiatów, pozwala przedłużyć okres rozwoju nowych pąków. Ponadto, starajmy się usuwać wszystkie suche liście i połamane łodygi.

Eksperci podpowiadają również, że aby otrzymać większe kwiaty na roślinach produkujących dużą liczbę pąków, można zawczasu część pąków ułamać. W rezultacie kwiatów będzie mniej, ale będą znacznie bardziej imponujące.

Podlewanie i nawożenie chryzantem

Chryzantemy wymagają stabilnego poziomu wilgotności w podłożu – nie służą im nawet krótkie okresy suszy. Od wiosny do końca kwitnienia należy je więc regularnie podlewać, najlepiej rano i zawsze kierując strumień wody w kierunku korzeni, tak aby kropelki nie osiadały na gęstym listowiu.

Raz na 4-6 tygodni rośliny potrzebują również odżywiania. Najlepiej w tej roli sprawdzają się płynne nawozy wieloskładnikowe. Nawożenie należy zakończyć w momencie, gdy pąki zaczną nabierać koloru – w przeciwnym razie pędy będą rosnąć niekontrolowanie, stając się coraz słabszymi, a roślina nie zdąży przygotować się do zimy.
Chryzantema drobnokwiatowa jesienna; źródło: pixabay.com

Rozmnażanie chryzantem

Najbardziej efektywnym sposobem rozmnażania chryzantem jest podział rośliny, który zaleca się przeprowadzać co kilka lat, niezależnie od planów rozszerzenia uprawy. Starsze chryzantemy kwitną już bowiem gorzej z powodu ciasnoty pędów. Na wiosnę wykopujemy więc rośliny i ostrym sekatorem, rozdzielamy je na kilka kawałków – z pędami i korzeniami -  a następnie rozsadzamy po zagonie. Te „nowe” rośliny będą się szybko rozwijać i kwitnąć ze zdwojoną siłą.

Poza tym chryzantemy da się również rozmnażać przez klasyczne sadzonki, pozyskane z pędów wyrastających bezpośrednio z korzeni. Proces przeprowadza się na wiosnę, a 7-centymetrowe kawałki pędów zanurzone w ukorzeniaczu muszą następnie zostać umieszczone w doniczkach wypełnionych mieszaniną stale wilgotnego piasku z torfem. Po ok. 3-4 tygodniach, przy temperaturze 15-20 stopni C, sadzonki się ukorzenią i można zacząć wynosić je na kilka godzin codziennie na świeże powietrze. W drugiej połowie maja takie zahartowane roślinki można śmiało posadzić na zagonie.

Ochrona chryzantem

Istnieje wiele odmian chryzantem ogrodowych, które mogą bez problemu zimować w gruncie. Aby przygotować je na okres mrozów należy jesienią ściąć wszystkie pędy na wysokości ok. 10-15 cm. Tak „ostrzyżone” rośliny przykrywamy gałęziami świerkowymi lub jodłowymi – liście nie są dobrym materiałem ochronnym bowiem sprzyjają zatrzymywaniu wilgoci, co z kolei zwiększa ryzyko rozwoju chorób grzybowych. Niektórzy polecają również podsypywanie samych korzeni grubszą warstwą przepuszczalnej ziemi.

Mniej odporne odmiany należy wykopać i tak jak wszystkie chryzantemy doniczkowe umieścić w chłodnym, ale jasnym pomieszczeniu.

Największymi wrogami chryzantem są ślimaki, mszyce i gąsienice, które lubią przebywać w gęstym listowiu. Zauważywszy ślady szkodników na chryzantemach warto sięgnąć od razu po środki insektobójcze lub, w przypadku ślimaków i gąsienic, zacząć systematyczne usuwanie nieproszonych gości. Jeszcze większym problemem mogą być choroby grzybowe, takie jak rdza biała, szara pleśń czy mączniak prawdziwy, którym sprzyja niezwykła gęstość liści i łodyg. Podstawowe metody prewencji to sadzenie we właściwych odstępach i podlewanie bez spryskiwania liści, a jeśli jest za późno, należy bezzwłocznie sięgnąć po fungicydy w sprayu. Przebarwienia na samych kwiatach mogą z kolei oznaczać porażenie jednym z wirusów roznoszonych przez mszyce – w tym przypadku wymagane jest natychmiastowe usuwanie chorych części rośliny.
Bukiet z róż i białych chryzantem; źródło: pixabay.com

Zastosowanie chryzantem

Chryzantemy w ogrodach uprawia się przede wszystkim jako najpóźniej kwitnące kwiaty, które ożywiają zagony kolorem, podczas gdy większość innych roślin dawno już przekwitła. Można więc śmiało sadzić je między różami, piwoniami, azaliami i innymi bylinami o krótszym okresie wegetacji. Karłowate odmiany złocieni wyglądają pięknie na skalniakach, a każdy taras i balkon da się znakomicie przyozdobić chryzantemami wielkokwiatowymi w donicach i skrzynkach. Co najważniejsze, można je również wykorzystywać jako eleganckie kwiaty cięte – w wazonie wytrzymają nawet 3 tygodnie, doskonale komponując się m.in. z różami, gerberami czy margerytkami.
Czar chryzantem polega w głównej mierze na różnorodności ich kwiecia. Oprócz tradycyjnych pojedynczych, półpełnych i pełnych kwiatostanach wyróżniamy jeszcze bowiem kwiaty kuliste, parasolkowate, anemonowe, pomponowe oraz igiełkowe. I nawet, jeśli, któreś z nich zbyt nachalnie kojarzą się z cmentarzem, rzadsze, oryginalne odmiany można posadzić w ogrodzie bez żadnych negatywnych asocjacji. Pośród ogrodników szczególną estymą cieszą się na przykład jasnoróżowa odmiana „Clara Curtis” o stokrotkowatych kwiatach z żółtymi środkami, zielone odmiany „Avocado” oraz „Calimero Minty”, jak również intensywnie czerwone odmiany „Pipi” czy „Red”. W odpowiedniej kompozycji te i inne złocienie będą przede wszystkim przywoływać na myśl radość i czar jesieni!
Agata Pavlinec

Bibliografia

  1. “http://www.homelife.com.au/gardening/plant-guides/plant-guide-chrysanthemums”; data dostępu: 2019-10-21
  2. “https://www.todayshomeowner.com/growing-chrysanthemums-in-your-garden/”; data dostępu: 2019-10-21
  3. “http://www.thegardenhelper.com/chrysanthemum.htm”; data dostępu: 2019-10-21
  4. “https://gilmour.com/growing-chrysanthemum”; data dostępu: 2019-10-21
Ocena (5.0) Oceń:
Pasaż zakupowy