Wilce kwiaty ‒ sadzenie, uprawa i pielęgnacja wilców

Wilce (Ipomea) to kwiaty zaskakujące w swej delikatności i uporczywości zarazem. Uprawiane głównie jako rośliny ozdobne, mają jednak w swojej rodzinie także bardzo pożytecznych i smacznych krewnych, jak choćby wilca ziemniaczanego dającego płody w postaci popularnych batatów. W Polsce z powodzeniem uprawia się zaledwie kilka gatunków, w charakterze roślin jednorocznych.



Wilec purpurowy – najczęściej uprawiany w Polsce. Źródło: shutterstockWilec purpurowy – najczęściej uprawiany w Polsce. Źródło: shutterstock
  1. Wilce - wymagania glebowe
  2. Sadzenie i uprawa wilców
  3. Podlewanie i nawożenie wilców
  4. Rozmnażanie wilców
  5. Ochrona wilców
  6. Wilce w ogrodzie
  7. Ciekawe odmiany wilców
Wilców jest na świecie ponad 600 gatunków, z czego ogromna większość porasta strefy tropikalne i subtropikalne – przede wszystkim obu Ameryk. Rozwleczone po świecie z powodu swych walorów dekoracyjnych, wilce mają jednak tendencje do dziczenia – tak stało się na przykład z najpopularniejszym w naszym kraju wilcem purpurowym (Ipomea purpurea), który samorzutnie pojawia się już i poza ogrodami.

Botaniczna różnorodność wilców obejmuje zarówno gatunki jednoroczne, jak i wieloletnie; czasem niewielkie drzewa, ale przede wszystkim pnącza, które bardzo efektywnie porastają nie tylko płaskie powierzchnie, ale także wzniesione przeszkody. Pędy sięgają przy tym nawet do 15 metrów, choć częściej zadowalają się długością 3-5 metrów. Otoczone ogonkowymi liśćmi o kształcie dłoniastym lub pierzastym, pokrywają się dość bujnym kwieciem o zrośniętych płatkach korony, które przypominają lejkowate kielichy w kolorach fioletu, niebieskiego, różu czy bieli. Laikom dość trudno jest przy tym odróżnić wilce od rosnącego dziko w Polsce powoju, o podobnych właściwościach płożących i bardzo podobnych, choć inaczej wybarwionych kwiatach.

Zwane w języku angielskim „morning glory” (poranna chwała) wilce purpurowe odznaczają się dość charakterystycznym trybem życia – ich kwiaty otwierają się wieczorem i najpiękniej prezentują się rano, a do godzin południowych zazwyczaj się zamykają (wyjątkiem są pochmurne dni).

Aby dopełnić obrazu wilców jako rodzaju botanicznego, warto dodać, że w krajach o tropikalnym klimacie, gdzie uprawa jest bardzo łatwa, zdobne pnącza mają przede wszystkim wartość użytkową. Oprócz wspomnianych już wyżej batatów, których smaczne bulwy korzeniowe dorastają nawet do wagi 3 kilogramów, wilce uprawiane są w celach konsumpcyjnych, leczniczych, a nawet jako surowiec na potrzeby przemysłu gumowego. Ich kłącza noszone były przed wiekami również jako amulety mające zapewniać mężczyznom powodzenie we flircie oraz grach hazardowych!

Wilce - wymagania glebowe

Wilce zazwyczaj dobrze radzą sobie w zwykłej ogrodowej ziemi, która może być zarówno piaszczysta, jak i gliniasta, zasadowa i kwaśna. Ogrodnicy, którym zależy na spektakularnych efektach powinni jednak postarać się o dobry drenaż stanowiska i jego stałą wilgotność. Przy uprawie doniczkowej wystarczy klasyczny substrat do roślin kwitnących, choć warto mieć na uwadze, że wilce zdecydowanie lepiej radzą sobie na zagonach. Ponadto, zadbać należy o dostatecznie dużą ilość światła – wilcom najlepiej powodzi się w pełnym słońcu, chociaż zniosą również pół cień.

Sadzenie i uprawa wilców

Wilce bardzo łatwo jest uprawiać z nasion. Wysiewa się je bezpośrednio do gruntu, na głębokość ok. 1 cm, gdy minie już groźba przymrozków (w naszym klimacie będzie to druga połowa maja). Komu zależy na szybszym rozkwicie może rozpocząć uprawę w warunkach domowych 4-6 tygodni wcześniej i na zagony przesadzić już gotową rozsadę. Przed wysiewem poleca się namoczyć nasiona w wodzie na całą noc.

Między poszczególnymi roślinami warto zachować odstęp co najmniej 20 cm, aby dać im przestrzeń do rozwoju. Gdy pnącza osiągną wysokość ok. 30 cm, można pomyśleć o zainstalowaniu podpórek, które pozwolą pędom piąć się fantazyjnie w górę. W przeciwnym razie wilec będzie pełzał po ziemi lub w przypadku donic i koszy zwieszał się w dół. Sadząc wilce w pojemnikach należy zadbać by miały ono wystarczająco dużo miejsca – dla pojedynczej rośliny poleca się zwykle donice o średnicy ok. 30 cm.

Ustabilizowane wilce nie potrzebują wiele pielęgnacji. Owszem, zwiędnięte kwiaty można usuwać ze względów estetycznych oraz w celu kontroli samorzutnego rozsiewu, ale nie jest to absolutnie konieczne. Na jesień natomiast całe pędy należy ściąć przy samej ziemi – nie będzie już z nich bowiem żadnego pożytku. 
Zielone liście wilca ziemniaczanego w kompozycji z petuniami. Źródło: shutterstock

Podlewanie i nawożenie wilców

Dla wilców idealne jest podłoże stale wilgotne, ale nigdy nieprzemoczone. Ziemi nie należy więc pozwalać wyschnąć, ale podlewanie musi być umiarkowane. Większość źródeł poleca nawadnianie roślin na zagonie w okresach suszy 1-2 razy w tygodniu, a roślin doniczkowych nawet częściej. Niestety, już kilkudniowy okres bez deszczu lub podlewania może poważnie nadwątlić kondycję wilców uprawianych w pojemnikach.

Choć wilce dobrze tolerują mniej żyzną glebę, raz na rok poleca się podsypać im organicznego kompostu. Gleba wzbogacona w substancje próchnicze sprzyja bowiem obfitemu kwitnieniu i intensywnemu rozrostowi pędów.

Rozmnażanie wilców

Wilce rozmnaża się przede wszystkim z nasion pozyskanych z przekwitłych kwiatów, na których tworzą się jajowate torebki owocowe. W każdej z nich znajdziemy 4-6 nasion o dość grubej łusce, które łatwo jest pozyskać i przechować w chłodzie i suchości do kolejnej wiosny. W następnym sezonie nasiona wysiewamy bezpośrednio do gruntu lub wcześniej rozpoczynamy uprawę w donicach.
Diagram przedstawiający korzyści z uprawy wilców; opracowanie własne

Ochrona wilców

W naszych warunkach klimatycznych wilce uprawiane są niemal wyłącznie jako rośliny jednoroczne. Owszem, pnącza w donicach mogą po skróceniu być przeniesione na zimę do szklarni lub ogrodu zimowego, ale mało kto ma ku temu odpowiednie warunki. Wiosenna uprawa z nasion jest przy tym na tyle prosta, że wysiłek może nie być wart zachodu.

Wilcom zasadniczo nie zagrażają poważniejsze choroby – stosunkowo rzadko cierpią na plamistość liści lub szarą pleśń, które można próbować kontrolować za pomocą specjalistycznych preparatów. Dotknięte pędy należy oczywiście jak najszybciej usuwać. Jedynym istotniejszym szkodnikiem, który umiarkowanie często pojawia się na liściach, są natomiast mszyce. W tym przypadku warto zastosować specjalny oprysk na całej długości pnącza.
Wilce porastające dach szopy. Źródło: shutterstock

Wilce w ogrodzie

Wilce to rośliny o ogromnym potencjale wzrostowym, które w przeciągu kilku tygodniu są w stanie pokryć duże przestrzenie i to przede wszystkim w orientacji pionowej. Są więc chętnie wykorzystane jako ozdoba altan, pergoli, siatek ogrodzeniowych, a także forma ochrony przed słońcem na tarasach wyposażonych w specjalne drabinki. Listowie pnącza jest na tyle bujne, że faktycznie nie przepuszcza światła. Ponadto wilce bardzo często uprawia się w donicach, korytkach i koszach umieszczonych na podwyższeniu. Kaskady kolorowych kwiatów zwieszają się wówczas urokliwie w dół tworząc zielone parawany na balkonach i tarasach.

Wilce zasadniczo kojarzą się z sielskim krajobrazem i wykorzystywane są przede wszystkim w ogrodach typu angielskiego, rustykalnego czy naturalistycznego. Jeśli chodzi o partnerów, to niektórzy uprawiają wilce wraz z pelargoniami czy begoniami, ale nie zawsze jest to eksperyment opłacalny – wilce mają bowiem skłonności do dominacji i będą próbowały zdusić swych rywali.

Uwaga! Pomimo farmakologicznego wykorzystania niektórych gatunków wilce jako takie uznawane są za toksyczne. Obecność alkaloidów indolowych w ich tkankach sprawia, że konsumpcja jakiejkolwiek części rośliny może powodować zaburzenia neurologiczne – od halucynacji po drętwienia, skurcze, nudności i wymioty. Małe dzieci nie powinny więc bawić się kwiatami wilców!

Ciekawe odmiany wilców

Obok bardzo popularnego wilca purpurowego w przydomowych ogródkach spotkać można często również wilca trójbarwnego (I. tricolor), który pokrojem i wymaganiami przypomina swego kuzyna, ale na jednym pędzie miewa kwiaty nawet w trzech różnych odcieniach!

Ponadto w sklepach ogrodniczych można również nabyć nasiona wilca klapowatego (I. lobata), który posiada zaskakująco oryginalne kwiaty, mało podobne klasycznym wilcom. Zebrane w grona długie rurki zachwycają różnymi barwami i są wspaniałą ozdobą letnich tarasów i zagonów, nieraz kwitnąc nawet do października. Coraz większą popularnością cieszą się również odmiany wilca ziemniaczanego (I. batatas), który uprawiany jest przede wszystkim dla dużych, zdobnych liści w kolorach od soczystej zieleni, przez żółć i miedź, a skończywszy na bordo. Jest to, niestety, roślina nieco trudniejsza w uprawie, a doczekanie się bulw batatów graniczy niemal z cudem. Nowoczesne kultywary są jednak na tyle zmodyfikowane, aby dawały maksymalny efekt estetyczny przy minimalizacji funkcji użytkowej. Godne uwagi są choćby takie odmiany jak „Midnight Lace” o powycinanych fioletowych liściach czy „Bronze” o listowiu w kolorze złotej miedzi.

Do rzadziej spotykanych, ale nie mniej fascynujących gatunków należą również wilec biały (I. alba) o bardzo dużych białych kwiatach oraz wilec szkarłatny (I. coccinea) z drobnymi, ale wyraziście czerwonymi kwiatami. Bez względu, na który kultywar się ostatecznie zdecydujemy, przy uprawie wilców trudno się rozczarować, zwłaszcza, jeśli zapewnimy im  należyte warunki do rozrostu wzdłuż i wszerz!
Ekologia.pl (Agata Pavlinec)

Bibliografia

  1. Nature&Garden; “Ipomoea or oceanblue morning glory”; data dostępu: 2020-09-02
  2. Plantopedia; “Moonflower Vine, Ipomoea alba – How to Grow and Care for Moon Vine Bushes”; data dostępu: 2020-09-02
  3. Elena Namyatova; “Morning glory: planting, care, growing”; data dostępu: 2020-09-02
  4. Nikki Tilley; “Growing Morning Glories: How To Grow Morning Glory Flowers Morning Glory”; data dostępu: 2020-09-02
  5. BBC Gardener’s World; “Lpomoea purpurea”; data dostępu: 2020-09-02
Ocena (5.0) Oceń:
Pasaż zakupowy