Gołąbek złotawy (Russula aurea) - Ekologia.pl
Ekologia.pl Wiedza Atlas grzybów Grzyby grzyby podstawkowe pieczarniaki gołąbkowce gołąbkowate gołąbek Gołąbek złotawy
Indeks nazw
Szukaj lub wybierz według alfabetu
A B C D E F G H I J K L Ł M N O P Q R S Ś T U V W X Y Z Ź Ż

Gołąbek złotawy (Russula aurea)

Nazywana/y także: gołąbek jadalny, serojeszka złotawa, surojadka złotawy
Gołąbek złotawy, fot. shutterstock
Spis treści
Wstęp

Gołąbek złotawy to stosunkowo duży, miły w smaku, leśny grzyb z rodziny gołąbkowatych Russulaceae i podrodzaju (sekcji) Coccinae. Spośród pozostałych gołąbków wyróżnia się jaskrawym, złocistym lub pomarańczowym kolorem, przypominającym zabarwienie pieprznika jadalnego (kurek).

Sezon

Gołąbek złotawy owocnikuje w pełni lata i wczesną jesienią, od lipca do września.

Występowanie

Gołąbka złotawego obserwowano w Europie, Maroku, Azji Mniejszej, Kaszmirze, na Dalekim Wschodzie (Japonia, obie Koree) oraz w USA. Wszędzie trzyma się gleb zasobnych w wapń, wykształconych na bazaltach lub lessach.

Mikoryzy gołąbka złotawego budzą spory wśród uczonych. W Polsce uznaje się go za partnera świerka i dębu. Zdaniem naukowców niemieckich jego najczęstszym drzewem mikoryzowym jest buk, natomiast z dębem, leszczyną, lipą albo świerkiem tworzy związki mikoryzowe znacznie rzadziej. Na południu Europy oraz w Azji Mniejszej często mikoryzuje z kasztanem jadalnym. W Polsce niezbyt pospolity, stosunkowo częstszy w pasie pojezierzy. Bardziej na zachód Europy typowy dla niższych pasm górskich oraz wyżyn, rzadki i ustępujący, umieszczany na Czerwonych Listach gatunków ginących.

Wygląd

Owocniki gołąbka złotawego wyrastają samotnie lub w mało licznych grupach.

Blaszki szeroko przerośnięte, gładkie, żółte, o wyraźniej wybarwionych, złocistych ostrzach z chromowym połyskiem, tylko u najmłodszych egzemplarzy kremowe, stosunkowo szerokie. Zwykle zaokrąglone bądź przyrośnięte do nóżki.

Kapelusz gładki, o brzegu bez prążkowania, najczęściej pomarańczowy lub ciemno złoty, aczkolwiek zdarzają się okazy z kapeluszami bordowymi bądź jasnoczerwonymi. U młodych owocników półokrągły, u średnich płaski, u najdojrzalszych wklęsły. Tylko u najstarszych okazów brzeg kapelusza ulega żłobkowaniu. Mleczka nie ma.

Trzon gołąbka złotawego osiąga 3-8 cm wysokości, a 1,5-2,5 cm szerokości. Jest biały, gładki, cylindryczny i środkowy, u młodych owocników ścisły i pełny wewnątrz, u starszych łamliwy i watowaty. Pierścienia brak.

Miąższ praktycznie w całym owocniku kremowy, tylko pod skórką różowy, pozbawiony aromatu. Gwajakowiec reaguje pozytywnie z miąższem; siarczan żelaza na różowo lub brązowo-szaro; fenol zaś nadaje miąższowi kolor winnej czerwieni lub brązu wpadającego w bord. Smak przyjemny.

Wysyp zarodników złocisto lub ochrowo żółty. Spory gołąbka złotawego są amyloidalne, pozbawione pór rostkowych, z siateczkowo-brodawkowatą skulpturą. Osiągają zwykle 6,0-8,0 na 7,5 – 10,0 µm.

Właściwości

Gołąbek złotawy to jeden z milszych w smaku grzybów z rodzaju. Doskonale smakuje smażony na maśle, marynowany lub jako składnik wielu wigilijnych potraw np.: kapusty z grzybami, kulebiaka lub gołąbków z gołąbków. W Chinach oraz innych krajach trwają próby udomowienia tego przepysznego grzyba i jego produkcji na fermach, na razie jednak bez rezultatów. Podobnie jak wiele innych grzybów wielkoowocnikowych tak i gołąbek złotawy może gromadzić w sobie cynk, ołów oraz inne metale ciężkie. Dlatego należy unikać grzybów rosnących blisko autostrad i hut.

Zastosowanie

Gołąbek złotawy to smaczny grzyb jadalny, wybornie nadaje się do wielu potraw. W Europie Zachodniej odradza się zbiór tego gatunku z uwagi na jego rzadkość.

Okres występowania
I
II
III
IV
V
VI
VII
VIII
IX
X
XI
XII
Bibliografia
  1. Bon M. 2005.; "Pareys Buch der Pilze."; Franckh-Kosmos Verlag, Stuttgart.;
  2. Breitenbach J., Kränzlin F. 2005.; "Pilze der Schweiz. Beitrag zur Kenntnis der Pilzflora der Schweiz. Band 6: Russulaceae. Milchlinge, Täublinge."; Mykologia, Luzern.;
  3. Denchev C., Assyov B. 2010.; "Checklist of the larger basidiomycetes in Bulgaria."; Mycotaxon 111: 279-282.;
  4. Dimou D., Zervakis G., Polemis E. 2008.; "Mycodiversity studies in selected ecosystems of Greece: 5. Basidiomycetes associated with woods dominated by Castanea sativa (Nafpactia Mts., central Greece)."; Mycotaxon 104: 39-42.;
  5. Fluck M. 1996.; "Jaki to grzyb? Oznaczanie, zbiór, użytkowanie."; Oficyna Wyd. „Delta W-Z”, Warszawa – Mladijska Knjiga, Lubljana, Słowenia.;
  6. Gerhardt E. 2006.; "Grzyby. Wielki ilustrowany przewodnik. Ponad 1000 opisanych gatunków."; Wyd. Klub dla Ciebie, Warszawa.;
  7. Gumińska B., Wojewoda W. 1985.; "Grzyby i ich oznaczanie."; PWRiL, Warszawa.;
  8. Kasom G., Karadelev M. 2012.; "Survey of the family Russulaceae (Agaricomycetes, Fungi) in Montenegro."; Acta Botanica Croatica 71, 2: 1–14.;
  9. Kuyper T., van Vuure M. 1985.; "Nomenclatural notes on Russula."; Persoonia-Molecular Phylogeny and Evolution of Fungi 12, 4: 447-455.;
  10. Krieglsteiner G., Gminder A., Winterhoff W. 2000.; "Die Großpilze Baden-Württembergs. Band 2: Ständerpilze: Leisten-, Keulen-, Korallen- und Stoppelpilze, Bauchpilze, Röhrlings- und Täublingsartige."; Ulmer Verlag, Stuttgart.;
  11. Miller S., Buyck B. 2002.; "Molecular phylogeny of the genus Russula in Europe with a comparison of modern infrageneric classifications."; Mycological Research 106, 3: 259-276.;
  12. Pala S., Wani A., Mir R. 2012.; "Diversity of macrofungal genus Russula and Amanita in Hirpora Wildlife Sanctuary, Southern Kashmir Himalayas."; Biodiversitas Journal of Biological Diversity 13, 2.;
  13. Rusevska K., Karadelev M. 2004.; "Eco-taxonomic research into Macromycetes on Vodno Mountain."; Mycologia Montenegra 7: 53-63.;
  14. Sesli E. 2007.; "Checklist of the Turkish Ascomycota and Basidiomycota collected from the Black Sea region."; Mycotaxon 99: 71-74.;
  15. Shimono Y., Kato M., Takamatsu S. 2004.; "Molecular phylogeny of Russulaceae (Basidiomycetes; Russulales) inferred from the nucleotide sequences of nuclear large subunit rDNA."; Mycoscience 45, 5: 303-316.;
  16. Skirgiełło A. 1998.; "Gołąbek (Russula). w: Grzyby (Mycota), tom 20. Podstawczaki (Basidiomycetes), gołąbkowce (Russulales), gołąbkowate (Russulaceae), gołąbek (Russula)."; Wyd. Naukowe PWN, Warszawa-Kraków.;
  17. Škubla P. 2007.; "Wielki atlas grzybów."; Dom wydawniczy Elipsa, Poznań.;
  18. Wojewoda W. 2003.; "Checklist of Polish Larger Basidiomycetes. Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski."; Instytut Botaniki im. W. Szafera, Polska Akademia Nauk, Kraków.;
  19. Yagiz D., Afyon A., Konuk M., Helfer S. 2006.; "Contributions to the Macrofungi of Bolu and Düzce Provinces, Turkey."; Mycotaxon 95: 331-334.;
4.9/5 - (19 votes)
Subscribe
Powiadom o
0 komentarzy
Inline Feedbacks
View all comments