Kwas ferulowy ‒ właściwości, działanie i zastosowanie kwasu ferulowego

Kwas ferulowy stał się kolejnym przeciwstarzeniowym hitem w dziedzinie pielęgnacji urody. Mimo że występuje powszechnie w przyrodzie, dopiero od kilkunastu lat znalazł się w centrum zainteresowania koncernów kosmetycznych i nie tylko, przede wszystkim ze względu na wyjątkową zdolność do zwalczania wolnych rodników. Czy i dlaczego więc warto sięgnąć po preparaty z kwasem ferulowym?



Kwas ferulowy to ważny antyoksydant. Źródło: shutterstockKwas ferulowy to ważny antyoksydant. Źródło: shutterstock
  1. Skąd się bierze kwas ferulowy?
  2. Zastosowania kwasu ferulowego
  3. Jak kwas ferulowy wpływa na skórę?
  4. Czy kwas ferulowy jest bezpieczny?
  5. Kwas ferulowy – za i przeciw
Kwas ferulowy to jeden z kwasów fenolowych wyizolowany po raz pierwszy już w XIX w. przez austriackiego chemika Hlasiwetza Bartha z zapaliczki cuchnącej, kwitnącej rośliny o niemiłej woni, uprawianej jako surowiec leczniczy i przyprawowy. Jej łacińska nazwa brzmi Ferula assafoetida i stąd oczywiście nazwa kwasu ferulowego, substancji, która z budulca tkanek roślinnych, zapewniającego im ochronę i przetrwanie, stała się w ciągu wieków obietnicą ludzkiego zdrowia i młodości.

Skąd się bierze kwas ferulowy?

Związki fenolowe, należące do szerokie kategorii antyoksydantów, występują przede wszystkim w światowej florze. Sam kwas ferulowy i jego pochodne w naturalnej postaci goszczą w każdej kuchni – znajdziemy go w pomidorach, marchwi, kukurydzy, pomarańczach, pędach bambusa oraz wielu innych owocach i warzywach. Co więcej, obecny jest także w popularnych napojach, takich jak kawa czy piwo, oraz w licznych preparatach ziołowych, np. dzięgielu chińskim (Angelica sinesis) czy pluskwicy groniastej (Cimicifuga racemosa). Jak dowiodły pogłębione badania naukowe, kwas ferulowy występuje bezpośrednio w ścianach komórkowych wielu gatunków botanicznych, jak również w nasionach i liściach. Dobrymi jego źródłami są otręby pszenne, siemię lniane, ryż, owies, nasiona jęczmienia, a także fasola.

Owa powszechność występowania nie musi jednak przekładać się bezpośrednio na dostępność – poziom absorpcji kwasu ferulowego z różnych produktów jest dość zróżnicowany i zależy od formy, w jakiej występuje. Ogólnie trudno rozpuszczalny w wodzie, w organizmie jest przyswajany dopiero w jelicie cienkim.

Prawdziwy naukowiec spytałby oczywiście skąd kwas ferulowy bierze się w roślinach? Bazą do jego syntezy jest inny znany antyoksydant, kwas kawowy, na który działa specjalny enzym. W rezultacie tego procesu powstaje lignoceluloza, która odgrywa ważną rolę przy budowie ścian komórkowych komórek roślinnych. Co ciekawe, niektóre gatunki drożdży są w stanie rozkładać kwas ferulowy, w rezultacie czego piwa pszeniczne zyskują swój charakterystyczny smak!
Wzór strukturalny cząsteczki kwasu ferulowego. Źródło: shutterstock

Zastosowania kwasu ferulowego

Specyficzna budowa cząsteczki kwasu ferulowego sprawia, że w zetknięciu z nim wolne rodniki zostają ustabilizowane i tracą swoją niszczycielską moc. W wielu studiach podkreśla się wręcz wyższy przeciwutleniający potencjał kwas ferulowego w stosunku do innych pokrewnych kwasów fenolowych, co znajduje przełożenie na prewencję i zwalczanie wielu ważnych chorób cywilizacyjnych. Odpowiednia suplementacja, czy to za pomocą diety, czy preparatów farmakologicznych, może chronić nasze DNA, jak również szereg białek i tłuszczy przed szkodliwym procesem oksydacji.

Podsumowując dotychczasowe studia naukowe (de Oliveira Silva, 2017) można śmiało stwierdzić, że kwas ferulowy posiada silne właściwości przeciwzapalne oraz antybakteryjne – jest skuteczny m.in. w zwalczaniu gronkowca złocistego (S. aureus) czy pałeczki okrężnicy (E.coli), jak również wielu innych bakterii gram-dodatnich i gram-ujemnych, oraz drożdży chorobotwórczych i pasożytów. Kwas ferulowy działa ponadto przeciwcukrzycowo, przeciwnowotworowo (m.in. w kontekście raka jelita grubego oraz raka skóry), obniża ciśnienie krwi, a nawet może chronić przez zmianami neurodegeneracyjnymi w przebiegu choroby Alzheimera oraz Parkinsona!
Kwas ferulowy obecny jest w szerokiej gamie kosmetyków odmładzających do twarzy i ciała. Źródło: shutterstock

Jak kwas ferulowy wpływa na skórę?

Stosowany zewnętrznie na skórę kwas ferulowy jest przede wszystkim źródłem antyoksydantów, które redukują szkodliwe skutki działalności wolnych rodników. Jego głównym zadaniem ma być więc walka z upływem czasu – wiemy wszak, że proces starzenia wywołany jest bowiem właśnie działalnością wolnych rodników powstających w codziennych procesach metabolicznych. W efekcie krem czy serum z kwasem ferulowym mają redukować bruzdy i drobne zmarszczki na skórze, a także zapobiegać ich dalszemu powstawaniu. Kwas ferulowy bardzo skutecznie „współpracuje” przy tym z witaminami C i E, które dodawane są do kosmetyków właśnie ze względu na swój przeciwutleniający potencjał. 

Uważa się również, że kwas ferulowy zaaplikowany na skórę ma chronić ją przed działaniem szkodliwego promieniowania UV i jednocześnie wspierać funkcje regeneracyjne w skórze, która już doświadczyła negatywnych skutków opalania. W badaniu opublikowanym w 2013 r. w czasopiśmie naukowym „PLOS One” maść zawierająca kwas ferulowy oraz witaminę E nawet o 20% zmniejszyła ilość zmian wywołanych na skórze myszy za pomocą promieniowania UVB.

Kosmetyki z kwasem ferulowym mają również redukować przebarwienia pigmentacyjne wywołane zarówno słońcem, jak i procesem starzenia, oraz łagodzić stany zapalne towarzyszące trądzikowi. Przy regularnym stosowaniu może mieć również nadzieję na ograniczenie śladów po pryszczach i innych nieestetycznych zmianach.
Tabela przedstawiająca właściwości kwasu ferulowego; opracowanie własne

Czy kwas ferulowy jest bezpieczny?

Kremy i sera zawierające kwas ferulowy uznawane są za ogólnie bezpieczne dla szerszych grup społecznych. Jedynym wyjątkiem wydają się być osoby o szczególnie wrażliwej skórze, które po aplikacji obserwują często zaczerwienienie i łagodne uczucie podrażnienia. Czynnikiem decydującym może być w tym kontekście źródło pozyskania kwasu ferulowego – otręby i płatki owsiane są najbardziej kontrowersyjne i powodować mogą nawet łuszczenie się skóry, jej świąd i obrzęk. Stąd przed rozpoczęciem stosowania kosmetyków na bazie kwasu ferulowego wskazane jest przeprowadzenie 24-godzinnego testu skórnego.

Kwas ferulowy – za i przeciw

Potencjał kwas ferulowego w sferze pielęgnacji skóry dojrzałej jest na pewno nie do przecenienia. Skutecznie zwalcza on wolne rodniki, stabilizując dodatkowo witaminę C, i zapewniając formułom kosmetycznym większą trwałość oraz dłuższy okres działania. Nie jest też przesadnie drogi, dzięki swojej powszechności w przyrodzie, więc trafia także do preparatów ze średniej półki cenowej, dostępnej dla większej ilości kobiet. Do mankamentów można oczywiście zaliczyć wspomniane wyżej ryzyko podrażniania bardzo wrażliwej cery oraz brak spektakularnych efektów odmładzających, na które liczy wiele kapryśnych konsumentek. Faktycznie, kwas ferulowy nie przywraca skórze mdłości, ale potrafi dość skutecznie spowolnić tykanie wskazówek nielubianego zegara!
Ekologia.pl (Agata Pavlinec)

Bibliografia

  1. Kristeen Cherney; “Ferulic Acid: The Antioxidant-Boosting Skin Care Ingredient”; data dostępu: 2021-04-08
  2. Brooke Shunatona; “What Is Ferulic Acid? Everything You've Wanted to Know (And More)”; data dostępu: 2021-04-08
  3. Zduńska K. i in.; “Antioxidant Properties of Ferulic Acid and Its Possible Application”; data dostępu: 2021-04-08
  4. Cathy Wong; “The Health Benefits of Ferulic Acid”; data dostępu: 2021-04-08
  5. Marimuthu Srinivasan i in.; “Ferulic Acid: Therapeutic Potential Through Its Antioxidant Property”; data dostępu: 2021-04-08
  6. Eliane de Oliveira Silva, Ronan Batista; “Ferulic Acid and Naturally Occurring Compounds Bearing a Feruloyl Moiety: A Review on Their Structures, Occurrence, and Potential Health Benefits”; data dostępu: 2021-04-08
  7. Karen E. Burke; “Prevention and Treatment of Aging Skin with Topical Antioxidants”; Skin Aging Handbook, Elsevier 2009;
Ocena (3.4) Oceń:
Pasaż zakupowy