Olejek tymolowy (tymiankowy) – właściwości i działanie. Jak stosować olejek tymolowy?

Olejek tymolowy jest w zasadzie olejkiem tymiankowym, z tą małą różnicą, że ze względu na botaniczną różnorodność gatunku Thymus vulgaris w aromaterapii rozróżnia się różne podtypy, w zależności od składu chemicznego. Klasyczny olejek tymolowy należy do najcenniejszych ze względu na szczególnie wysoki poziom tymolu – terpenoidu o bardzo silnych właściwościach prozdrowotnych.



Olejek tymolowy; źródło: PixabayOlejek tymolowy; źródło: Pixabay
  1. Produkcja olejku tymolowego
  2. Olejek tymolowy - skład chemiczny
  3. Olejek tymolowy - właściwości zdrowotne
  4. Stosowanie olejku tymolowego
  5. Olejek tymolowy - przeciwwskazania i środki ostrożności
Tymianek kojarzy się nam przede wszystkim z ziołowymi sosami do makaronów i syropami na kaszel. Ta niska krzewinka, typowa dla klimatu śródziemnomorskiego, cieszy się jednak długą historią wszechstronnego wykorzystania – od celów leczniczych po kosmetyczne. Z tekstów historycznych wynika, że już starożytni Egipcjanie używali go mumifikacji zwłok, zaś dawni Samarytanie opatrywali rany wywarami z ziela. Samo słowo „thymos” pochodzi z języka greckiego i oznacza „zapach” – antyczni kapłani palili bowiem pęczki tymianku w świątyniach jako kadzidło. Oficjalna polska nazwa rośliny brzmi macierzanka tymianek, a jej charakterystyczny aromat należy do najsilniejszych w kategorii ziół - jest pieprzny, zielny, poniekąd kamforowy i zdecydowanie rozgrzewający.

Produkcja olejku tymolowego

Olejek tymolowy pozyskuje się z ususzonych kwiatostanów oraz liści tymianku. Z naturalnego surowca pozyskuje się ok. 0.7 – 1% wagi olejku. Współcześnie istnieją trzy podstawowe sposoby ekstrakcji: destylacja parą, parowa dyfuzja oraz wodna destylacja. W zależności od metody otrzymuje się różne stężenie związków terpenowych oraz antyoksydantów w końcowym produkcie. Pod tym względem destylacja parą i parowa dyfuzja przynoszą lepsze efekty, ale jakość olejku maleje, jeśli para ma zbyt wysoką temperaturę.

Czołowymi producentami olejku tymolowego są dziś Francja, Hiszpania i Maroko. Nie każdy preparat sprzedawany pod nazwą olejku tymolowego będzie jednak miał tą samą moc i właściwości – stąd różnice w cenie nie zawsze są bezzasadne.
Kwitnący tymianek pospolity Tangopaso [Public domain], via Wikimedia Commons

Olejek tymolowy - skład chemiczny

Kto poszukuje najczystszego, najbardziej stężonego produktu powinien sięgnąć po olejek eterycznyThymus vulgaris ct tymol”. Zawiera on najwyższy możliwy poziom tymolu, związku chemicznego należącego do terpenoidów i fenoli, który decyduje o charakterystycznym aromacie macierzanki tymianek.
Tymol jest przede wszystkim silnym środkiem odkażającym działającym na różne szczepy bakterii, grzybów, a także pasożyty. W badaniach laboratoryjnych zwalcza on zarówno pałeczkę okrężnicy (E. coli), gronkowca złocistego, jak i pałeczkę Salmonelli i drożdżaki C. albicans. Ponadto tymol jest bardzo silnym antyoksydantem, związkiem przeciwzapalnym skutecznie hamującym syntezę prostaglandyn – białek odpowiedzialnych za ból i opuchliznę - i ograniczającym reakcje immunologiczne komórek T. Pogłębione badania nad tymolem wskazują również na inne cenne dla organizmu funkcję – m.in. zwiększenie osmozy jonów wapnia czy ochronę czerwonych krwinek.

Poza tymolem w olejku tymolowym znajdują się również:
  • Alfa-pinen o właściwościach przeciwutleniających, przeciwzapalnych i chroniących DNA
  • Kamfen chroniący wątrobę i obniżający stężenie lipidów we krwi
  • Mircen o działaniu antyutleniającym, przeciwwrzodowym oraz antynowotworowym
  • Karwakrol o działaniu przeciwrakowym, antybiotycznym, przeciwgrzybicznym i przeciwzapalnym
  • Alfa-terpineol o działaniu antybiotycznym
  • Humulen o działaniu zwalczającym larwy pasożytów i chroniącym przed nowotworami.

Proporcje między wspomnianymi wyżej związkami eterycznymi zależą w dużej mierze od odmiany tymianku, jego geograficznej lokalizacji, składu podłoża, a także metod uprawy i zbioru.
Diagram przedstawiający właściwości lecznicze olejku tymolowego; opracowanie własne

Olejek tymolowy - właściwości zdrowotne

Olejek tymolowy znany i stosowany jest już w starożytnym systemie leczenia Ajurwedy, pochodzącego z Indii, sprzed tysięcy lat. Już tradycyjne społeczeństwa doceniały bowiem odkażającą moc tymianku – nawet jeśli nie rozumiały mechanizmu funkcjonowania bakterii i innych drobnoustrojów. Szkoccy żołnierze ponoć zwykli pić przed każdym bojem tymiankową herbatę!
Trudno się dziwić, że po dzień dzisiejszy olejek tymolowy słynie jako niezwykle skuteczny, acz naturalny i pozbawiony skutków ubocznych typowych dla antybiotyków, środek do zwalczania infekcji skóry, odkażania naczyń, narzędzi i domowych powierzchni, a także płukania jamy ustnej. W zastosowaniu zewnętrznym pomaga również walczyć z wszami i łagodzi ukąszenia owadów, a także jest polecany przy łuszczycy i egzemie. Olejek tymolowy jest także doskonałą bronią w walce z grzybicą skóry i paznokci oraz różnymi typami dermatoz.

Przeciwzapalne działanie tymolu znajduje również zastosowanie przy chorobach pochodzenia reumatologicznego. Aplikowany na bolące stawy i mięśnie, olejek łagodzi ból, opuchliznę i wspiera ruchomość. Pomaga również przy nerwobólach i bólach przeciążeniowych.

Poza tym olejek tymolowy jest doskonałym sprzymierzeńcem w okresach sezonowych infekcji. Zwalcza ból gardła, łagodzi kaszel i wspomaga rozpuszczanie flegmy, a przede wszystkim wspomaga system odpornościowy do walki z mikrobami. 

W klasycznym aromaterapeutycznym zastosowaniu olejek tymolowy jest również ważnym składnikiem mieszanek oddziałujących na psychikę. Okazuje się mieć bowiem stymulujący wpływ na mózg, wzmagając kreatywność i poprawiając pamięć, ale zarazem obniżając poziom stresu i niepokoju. Chociaż nie jest typowym olejkiem nasennym, pomaga osiągnąć równowagę psychologiczną i w ten sposób ogranicza problemy z zasypianiem.

Wreszcie, olejek tymolowy jest szczególnie wskazany dla kobiet. Jego składniki wywierają bowiem silny wpływ na układ hormonalny i tym samym pomagają ograniczać zaburzenia cyklu miesiączkowego oraz przykre dolegliwości związane z menopauzą.
Olejki eteryczne; źródło: Pixabay

Stosowanie olejku tymolowego

Olejek tymolowy warto kombinować z innymi olejkami i o komplementarnym działaniu. Należą do nich przede wszystkim olejek bergamotkowy, grejpfrutowy, cytrynowy, lawendowy, rozmarynowy i sosnowy.
Samodzielnie olejek tymolowy oficjalnie przeznaczony jest do stosowania zewnętrznego, inhalacji, a także użytku wewnętrznego pod warunkiem zachowania wskazanego dawkowania. Poza rzadkimi wyjątkami, np. grzybicy paznokci, nie należy go aplikować na skórę bez rozcieńczenia – zawsze 3 krople olejku mieszamy z olejem bazowym, np. sezamowym czy słodkich migdałów i dopiero w takiej postaci używamy do masażu mięśni, stawów, skóry, a także pleców czy dolnej części brzucha. Do celów inhalacyjnych dodaje się 5 kropli olejku na miskę parującej wody, zaś do kąpieli 2-3 krople.

Po dwie krople można również dodawać do pasty do zębów, płukanki do ust czy szamponu, a także szklanki ciepłej wody – do płukania zapalonego gardła. Niektóre źródła sugerują również podawanie olejku tymolowego doustnie, w proporcjach 5 kropli na 30 ml płynnego miodu i zażywanie po łyżeczce dziennie, przez okres 5 dni.

Olejek tymolowy - przeciwwskazania i środki ostrożności

Olejek tymolowy stosowany wewnętrznie może powodować zaburzenia gastryczne – w przypadku pojawienia się problemów należy zaprzestać stosowania lub zmniejszyć dawki. Niestety, podrażnienia pojawiać się mogą także na skórze – tu zalecenia są podobne. Ogólnie olejek tymolowy nie jest wskazany dla kobiet ciężarnych i karmiących, a także dzieci do lat 2. Starszym maluchom należy olejek rozcieńczać mocniej niż dorosłym.

Ponadto olejek tymolowy jest niewskazany pacjentom do 3 tygodni przed operacją, ponieważ może zaburzać krzepliwość krwi. Nie stosuj go również, jeśli masz alergię na tymianek, rozmaryn lub miętę!
Agata Pavlinec

Bibliografia

  1. Eqbal MA Dauqan i in.; “Different extraction methods and antioxidant properties of thyme (Thymus vulgaris L.) herb”; data dostępu: 2019-06-06
  2. Abdulrahman Khazim Al-Asmari i in. ; “Chemical composition of essential oil of Thymus vulgaris collected from Saudi Arabian market”; data dostępu: 2019-06-06
  3. Shazia Shabnum, Muzafar G. Wagay, Journal of Research & Development; “Essential Oil Composition of Thymus Vulgaris L. and their Uses”; data dostępu: 2019-06-06
  4. O Borugă i in.; “Thymus vulgaris essential oil: chemical composition and antimicrobial activity”; data dostępu: 2019-06-06
  5. Fernanda Carolina Fachini-Queiroz i in.; “Effects of Thymol and Carvacrol, Constituents of Thymus vulgaris L. Essential Oil, on the Inflammatory Response”; data dostępu: 2019-06-06
Ocena (5.0) Oceń:
Pasaż zakupowy