Roślinne komórki macierzyste ‒ właściwości, działanie i zastosowanie roślinnych komórek macierzystych

O ekstraktach z komórek roślinnych zaczęto mówić stosunkowo niedawno, bo dopiero w 2008 roku, a to za sprawą ciekawej historii. Zauważono, że szwajcarskie jabłko, zwane  Uttwiler Spatlaüber, wykazywało zdolność samoleczenia, jeśli jego skórka została przecięta na drzewie. Potem stwierdzono, że ekstrakty ze szwajcarskiego jabłka zapewniały działanie ochronne na komórki ludzkiej skóry. Opublikowane badanie wykazało, że krem zawierający roślinne komórki macierzyste zmniejsza głębokość zmarszczek (tak zwanych „kurzych łapek”) o średnio 8 procent już po dwóch tygodniach, a o 15 procent po czterech tygodniach! To wystarczyło, żeby świat oszalał na ich punkcie. Czy rzeczywiście są tak skuteczne?



Roślinne komórki macierzyste w kosmetologii znane są stosunkowo od niedawna. Źródło: shutterstockRoślinne komórki macierzyste w kosmetologii znane są stosunkowo od niedawna. Źródło: shutterstock
  1. Co to są roślinne komórki macierzyste?
  2. Roślinne komórki macierzyste w kosmetykach
  3. Roślinne komórki macierzyste – które rośliny są najskuteczniejsze?
  4. Roślinne komórki macierzyste – działanie na skórę
  5. Roślinne komórki macierzyste – jak działają na włosy?
  6. Roślinne komórki macierzyste – zalety
  7. Roślinne komórki macierzyste – czy warto ich używać?

Co to są roślinne komórki macierzyste?

Roślinne komórki macierzyste to komórki zlokalizowane w merystemach rośliny. Można powiedzieć, że są źródłem ich witalności, ponieważ są odpowiedzialne za regenerację i posiadają wyjątkową zdolność przechodzenia nieograniczonej liczby procesów podziału lub transformacji. Można to zrozumieć na łatwym przykładzie drzewa i gałęzi; ścięcie gałęzi zawsze skutkuje nowym wzrostem pąka. To oznacza, że regeneracja roślin oznacza nie tylko odbudowę tkanki po uszkodzeniu (jak to jest w przypadku zwierząt i ludzi), ale także rozwój rośliny całkiem nowej. Jest to fascynujący i bardzo ciekawy proces.

Zwierzęta – w tym ludzie – także posiadają komórki macierzyste, które z czasem się wyczerpują lub zmniejsza się ich jakość. Jest to jeden z powodów starzenia się skóry, ponieważ komórki macierzyste zwiększają jej zdolność do gojenia i regeneracji. Na szczęście naukowcy wymyślili już, jak ten proces niejako przywracać; niektóre badania wykazały, że ekstrakty roślinne mogą wpływać na zdolność regeneracji ludzkiej skóry i zwiększać zawartość kolagenu, utrzymując skórę jędrną i promienną dłużej.

Roślinne komórki macierzyste w kosmetykach

Jest powszechnie wiadomo, że rośliny mogą żyć zadziwiająco długo, a ponadto są bogate w nutraceutyki przeciwutleniające. To właśnie dlatego różne ekstrakty roślinne są bardzo interesujące w badaniach dermatologicznych i kosmetologicznych. Obecnie wszystkie prace badawczo-rozwojowe nad nowymi produktami kosmetycznymi koncentrują się na technologii pochodzenia roślinnego – zwierzęce źródła są coraz mniej popularne i coraz rzadziej kupowane.

Komórki roślinne można hodować. Technologia hodowli komórek roślinnych oferuje pewne oczywiste korzyści, takie jak zrównoważone pozyskiwanie i zapewnianie wzrostu wolnych od zanieczyszczeń, „czystych” komórek roślinnych. Taka technologia pozwala na ekstrakcję substancji biologicznie czynnych z roślin, które mogą być na przykład niedostępne lub trudne do zsyntetyzowania w laboratorium.

Należy koniecznie zauważyć, że kosmetyki do profesjonalnej pielęgnacji zawierają ekstrakty pochodzące z komórek macierzystych, a nie żywe komórki! Zatem deklarowane przez producentów efekty „gładkiej i jędrnej skóry” wynikają z obecności przeciwutleniaczy i aktywnych ekstraktów w kosmetykach, a nie bezpośrednio samych komórek (wiele firm kosmetycznych promuje swoje produkty, twierdząc, że wykorzystują technologię komórek macierzystych).

Ekstrakty z roślinnych komórek macierzystych są najbardziej korzystne w połączeniu ze składnikami złuszczającymi, takimi jak retinol, bakuchiol i alfa-hydroksykwasy.
NAJPOPULARNIEJSZE ROŚLINY W KOSMETYKACH
  • Winogrona
  • Bzy
  • Jabłka szwajcarskie
  • Pomidory
  • Imbir
  • Malina moroszka
  • Szarotka alpejska
  • Barwinek różany
  • Krokosz barwierski
  • Agrest indyjski
  • Kwiat godziny czwartej
Tabela przedstawia przykładowe rośliny, których ekstrakty wykorzystuje się obecnie w przemyśle kosmetycznym. Źródło: opracowanie własne.

Roślinne komórki macierzyste – które rośliny są najskuteczniejsze?

Jakie rośliny stosuje się w produkcji kosmetyków? Obecne dowody naukowe potwierdzają istnienie związków przeciwutleniających i przeciwzapalnych występujących w niektórych roślinach, takich jak na przykład winogrona, bzy i jabłka szwajcarskie. W związku z tym produkty kosmetyczne zawierające takie ekstrakty mają zdolność wywierania tak zwanego „efektu fotoochronnego” przed uszkodzeniami wywołanymi promieniowaniem UV. 

Inne zioła/rośliny stosowane obecnie w kosmetyce najczęściej to pomidory, jabłka sadownicze, imbir, malina moroszka, szarotka alpejska, barwinek różany i krokosz barwierski. Najnowsze trendy w kremach przeciwstarzeniowych obejmują także kompleksy roślinne pochodzące z agrestu indyjskiego i kwiatu dziwaczka peruwiańskiego.

Obecnie niektóre firmy połączyły w jednym produkcie związki na bazie roślinnych i ludzkich komórek macierzystych. Ponadto do pielęgnacji włosów opracowywane są produkty do włosów na bazie mięty pieprzowej, pochodzące z technik hodowli komórek roślinnych.

Jak widać na powyższym przykładzie, do ekstrakcji roślinnych komórek macierzystych wykorzystuje się wiele różnych roślin, ale także np. glony (algi). Wiele z nich ma zwykle różne zalety, na przykład zbadano, że ekstrakty z komórek macierzystych imbiru wykazują swego rodzaju „efekt matujący”, który sprawia, że pory wyglądają na mniejsze, a z kolei ekstrakty komórek macierzystych z rzadkiego szwajcarskiego jabłka o nazwie „Uttwiler Spätlauber” są najskuteczniejsze w walce ze zmarszczkami pojawiającymi się wokół oczu.
Warto zrozumieć różnicę między roślinną komórką macierzystą a ekstraktami roślinnymi. Źródło: shutterstock

Roślinne komórki macierzyste – działanie na skórę

Żeby dobrze zrozumieć, jak działają roślinne komórki macierzyste na ludzką skórę, warto jest zrozumieć ich rolę w tym organie. Większość z nich znajduje się w warstwie podstawnej naskórka, a ich podstawową funkcją jest odbudowa skóry w trakcie normalnej homeostazy i gojenia się ran.

Termin „komórki macierzyste” to bardzo ogólna fraza, która odnosi się do specjalnego rodzaju komórek w organizmie, które mogą rozwinąć się w wiele różnych typów komórek, takie jak komórki nerwowe, skóry,  mięśniowe, itp. Można kolokwialnie powiedzieć, że są to komórki, które „nie wybrały” jeszcze, jakimi komórkami zostaną. Roślinne komórki macierzyste nieco się różnią, ale, jak już wiemy, spełniają podobne funkcje – pomagają i regenerują żywe rośliny po kontuzji. Mają zdolność do samoodnawiania i samonaprawy. Główna różnica polega na tym, że te roślinne mają w rzeczywistości silniejsze właściwości przeciwutleniające niż komórki ludzkie, ponieważ rośliny są nieruchome i muszą chronić się przed czynnikami atmosferycznymi.

I właśnie dzięki temu możemy mówić o korzyściach dla skóry. Składniki komórkowe roślin są wypełnione przeciwutleniaczami, które pomagają skórze zwalczać wolne rodniki, które w przeciwnym razie mogłyby ją uszkodzić. Roślinne komórki macierzyste posiadają właściwości przeciwstarzeniowe, przeciwutleniające i przeciwzapalne.

Roślinne komórki macierzyste – jak działają na włosy?

Wiemy, że już od jakiegoś czasu kosmetologia wykorzystuje roślinne komórki macierzyste, ale w nowych trendach pielęgnacji włosów również pojawiają się takie produkty. Można nawet powiedzieć, że zmniejsza się dystans między pielęgnacją skóry a pielęgnacją włosów. W przemyśle fryzjerskim nastąpił wzrost stosowania roślinnych komórek macierzystych w leczeniu wypadania włosów. Warto po nie sięgać również dlatego, że:
  1. Zapewniają równowagę: pielęgnacja komórkami macierzystymi przywraca równowagę skórze głowy i zapewnia włosom odpowiednią ilość składników odżywczych.
  2. Zapewniają głębokie nawilżenie: zmniejszają ryzyko osłabienia cebulek.
  3. Przyczyniają się do przeciwdziałania efektom starzenia.

Produkty z komórek macierzystych mogą być nakładane na skórę głowy np. jako szampon.

Roślinne komórki macierzyste – zalety

Jak było wspomniane już wcześniej, zastosowanie roślinnych komórek macierzystych w pielęgnacji skóry było pierwotnie badane w Szwajcarii przy użyciu komórek macierzystych ze szwajcarskich jabłek. Wtedy wstępne badanie wykazało, że ekstrakty z tej rośliny zmniejszyły wygląd kurzych łapek, a po dalszych badaniach stwierdzono, że komórki macierzyste roślin wykazują skuteczność w gojeniu ran i naprawie skóry.

Odkrycia te pozwoliły wysnuć przypuszczenia, że wyciągi z roślinnych komórek macierzystych mogą skutecznie zwalczać oznaki starzenia. Należy jednak zauważyć i podkreślić, że korzyści płynące z roślinnych komórek macierzystych wynikają z właściwości przeciwutleniających i przeciwzapalnych, które znajdują się w ekstraktach – a nie dlatego, że komórki macierzyste roślin mają właściwości regeneracyjne. Dzieje się tak dlatego, że nawet gdyby aktywne roślinne komórki macierzyste zostały bezpośrednio nałożone na skórę, nie byłyby w stanie naprawić i zregenerować ludzkiej skóry, tak jak dzieje się to w świecie roślin.
Roślinne komórki macierzyste to komórki zlokalizowane w merystemach rośliny. Źródło: shutterstock

Roślinne komórki macierzyste – czy warto ich używać?

Wiemy już, że komórki macierzyste wykazują działania odbudowujące i regenerujące, a także odgrywają kluczową rolę w rozwoju złożonych organizmów, od roślin aż po ludzi. Niestety… tak naprawdę nauka nie ma jeszcze ostatecznego dowodu na to, że wyciągi z roślinnych komórek macierzystych mogą pomóc odwrócić skutki starzenia. Jest to składnik szeroko promowany, ale w rzeczywistości nie ma żadnych bardzo szczegółowych badań, które potwierdzałyby korzyści płynące z roślinnych komórek macierzystych na ludzkiej skórze.

Warto podkreślić opisywany już w tym artykule fakt, że produkty kosmetyczne prawie zawsze zawierają ekstrakty z komórek macierzystych, a nie żywe roślinne komórki macierzyste. To różnica. Dlaczego tak się dzieje? Po pierwsze, komórki macierzyste nie mogłyby żyć tak długo w produkcie, który stoi na półce często całymi miesiącami. Nawet jeśli komórki macierzyste miałyby hipotetycznie pozostać przy życiu, w rzeczywistości nie mogłyby wniknąć w skórę na tyle głęboko, aby były odpowiednio skuteczne. Po drugie, gdyby te komórki były w pełni żywymi komórkami macierzystymi, mogłyby zwyczajnie nie zostać zaakceptowane przez ludzki układ odpornościowy. Warto zdawać sobie z tego sprawę.

Jednak właściwości przeciwutleniające i przeciwzapalne są nadal świetne w ochronie przed szkodliwymi wolnymi rodnikami i zapobieganiu drobnym zmarszczkom.
Ekologia.pl (Magdalena Karwat)

Bibliografia

  1. “https://tasteforlife.com/conditions-wellness/body-care/the-benefits-of-plant-stem-cells”; data dostępu: 2021-03-26
  2. “https://pangeaorganics.com/blogs/pangea-blog/the-truth-behind-plant-stem-cells-and-the-so-called-benefits-in-skincare-products-1 ”; ; 2021-03-26
  3. “https://advanceddermatologymemphis.com/2020/04/27/plant-stem-cells-for-skin-care-benefits/”; data dostępu: 2021-03-26
  4. “https://www.tampabaynewswire.com/2020/04/04/why-stem-cell-products-are-good-for-your-hair-85299”; data dostępu: 2021-03-26
  5. “https://www.bbcos.it/en/blog/3-motivi-per-usare-le-staminali.php”; data dostępu: 2021-03-26
  6. “https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC5674215/”; data dostępu: 2021-03-26
  7. “https://www.nature.com/subjects/plant-stem-cell”; data dostępu: 2021-03-26
  8. “https://www.wellandgood.com/plant-stem-cells-in-skin-care/”; data dostępu: 2021-03-26
  9. “https://www.prescouter.com/2018/02/plant-stem-cell-based-technologies-anti-aging-skincare/”; data dostępu: 2021-03-26
  10. “https://imageskincare.com/blogs/skincare-blog/5-things-you-need-to-know-about-stem-cells-in-skin-care”; data dostępu: 2021-03-26
  11. “https://www.the-dermatologist.com/content/stem-cell-technology-and-skin”; data dostępu: 2021-03-26
  12. “https://www.nature.com/scitable/topicpage/stem-cells-in-plants-and-animals-14164783/”; data dostępu: 2021-03-26
  13. “https://www.cell.com/fulltext/S0092-8674(03)00312-X”; data dostępu: 2021-03-26
Ocena (4.1) Oceń:
Pasaż zakupowy