Dziewanna – właściwości lecznicze, działanie i zastosowanie dziewanny

Niezwykła dziewanna, choć rośnie na ugorach i jałowych glebach, jest jedną z najbardziej okazałych roślin spotykanych w Polsce. Jej charakterystyczne, jasne kwiaty porastają wysoki, strzelisty pęd, sięgający nawet 3 metrów wysokości. Dziewanna drobno i wielokwiatowa z powodzeniem wykorzystywana jest w fitoterapii i kosmetyce. Ma działanie regenerujące, kojące, przeciwzapalne i oczyszczające. Preparaty z dziewanny sprawdzają się wyśmienicie przy infekcjach dróg oddechowych.



Dziewanna góruje nad innymi roślinami - trudno jej nie zauważyć. By ulleo via Pixabay CC0.Dziewanna góruje nad innymi roślinami - trudno jej nie zauważyć. By ulleo via Pixabay CC0.

Dziewanna – niewymagająca gwiazda

Gdzie rośnie dziewanna, tam bez posagu panna – niegdyś tak oto porzekadło ludowe sugerowało status majątkowy panien na wydaniu. Dziś więcej mówi nam ono o samej dziewannie pospolitej niż majętności jej szczęśliwych posiadaczy (lub posiadaczek). Dziewanna rośnie bowiem na ubogiej, słabej glebie. Często spotyka się ją przy drogach i na ugorach. W grunt wrasta jednak uporczywie, wiążąc się z nim silnymi korzeniami. Spotykamy ją również na łąkach i polach, w miejscach silnie nasłonecznionych. Dziewanna jest niezbyt wrażliwa na zmiany temperatur i wahania pogodowe.

Dziewanna to roślina najczęściej dwuletnia lub bylina, choć spotyka się też odmiany zarówno jednoroczne, jak i wieloletnie. Zaliczana do rodziny trędownikowatych dziewanna zajmuje ważną pozycję w fitoterapii. W lecznictwie stosuje się przede wszystkim odmianę drobnokwiatową, ale zielarze sięgają też po dziewannę wielokwiatową. Wszystkie odmiany dziewanny są do siebie podobne i mają te same właściwości.

Dziewanna pospolita jest rośliną typową dla obszarów Europy i Azji o umiarkowanym klimacie. W pierwszym roku życia dziewanny, z nasion wyrasta jedynie przyziemna różyczka liściowa, a dopiero w drugim kształtuje się wzniesiony pęd, sięgający od 0,5 do nawet 3 metrów wysokości (mowa o najpopularniejszej dziewannie dwuletniej). Dziewanna pokryta jest delikatnym włoskami, a jej pięciokrotne kwiaty ustrajają wysoki pęd w bardzo efektowny sposób. Najczęściej przybierają kolor intensywnie żółty, a czasem też biały czy purpurowy.



Wszechstronne właściwości dziewanny:
  • pomaga zlikwidować suchy kaszel
  • łagodzi stany reumatoidalne
  • ułatwia zasypianie
  • leczy stany zapalne dróg oddechowych
  • rozluźnia i relaksuje
  • regeneruje i nawilża błonę śluzową
  • nawilża, tonizuje i oczyszcza skórę
  • pomaga na ból uszu
  • rozjaśnia włosy i wzmacnia cebulki

Żółte (zazwyczaj) kwiaty dziewanny pojawiają się przez całe lato, od czerwca do września. By MAKY_OREL via Pixabay CC0
Dziewannna, fot. pixabay.cm


Panna dziewanna – piękna i wytrwała

Dziewanna jest rośliną niezwykłą, której to niezwykłość konstytuowała się niejednokrotnie na kartach poezji czy mitologii. W długoszowskiej mitologii słowiańszczyzny Dziewanna to piękna bogini tajemniczych puszcz i borów, mieszkanka lasów i patronka łowców oraz dzikiej przyrody. Jej atrybutem są myśliwski róg oraz łuk, a nieodłącznym towarzyszem biały jeleń.

Jak nietrudno się domyślić, mitologiczna Dziewanna dysponuje też pewnym magicznym kwiatem, nazywanym wtedy świetlistym zielem lub królewską święcą. Określeń tych używano z uwagi na ówczesne wykorzystanie dziewanny do produkcji knotów (suchy pęd wystarczyło umoczyć w tłuszczu lub wosku i otrzymywano swoistą pochodnię). Bogini była zaś kojarzona z jasnością, życiem, światłem, a także z dzikością, wiele więc łączyło ją z tą niesamowitą rośliną.

Z kolei ze względu na wyjątkowy wygląd, dziewannę określano również jako „warkocz Matki Boskiej” – piękna, jasna, misternie ukwiecona i wysoka rzeczywiście mogła kojarzyć się z włosami niebiańskiej istoty.

Dziewanna w kosmetyce

Dziewannę wykorzystuje się w przemyśle kosmetycznym jako składnik produktów regenerujących i łagodzących, a także kremów rozjaśniających i preparatów antytrądzikowych. Tonik z dodatkiem dziewanny doskonale nawilża cerę, oczyszcza pory oraz reguluje ilość wydzielanego sebum. Natomiast domowa płukanka do włosów na bazie kwiatów dziewanny doda kosmykom blasku, oczyści je i wzmocni cebulki włosów. Jej stosowanie poleca się zwłaszcza blondynkom.
Dziewanna to jedna z najpiękniejszych i najbardziej intrygujących roślin, jednocześnie nieposiadająca wygórowanych wymagań względem gleby. By Randi Hausken from Bærum, Norway (Dark Mullein) [CC BY-SA 2.0 ], via Wikimedia Commons


Dziewanna w lecznictwie

Dziewanna miała swoje miejsce nie tylko w ludowych wierzeniach i w produkcji knotów do świec, ale także w dawnej medycynie. Starosłowiańska praktyka medyczna nakazywała stosować ją w stanach nieżytów dróg oddechowych i na problemy z układem trawiennym. Napar z dziewanny stanowi bowiem bogactwo olejków eterycznych, saponin, garbników i flawonoidów, które działały przeciwzapalnie i antybakteryjnie, a także pomagały oczyszczać drogi oddechowe.

Dziewanna do dziś stosowana jest przy suchym kaszlu, zapaleniu oskrzeli, bólu gardła i uporczywej chrypce. Napar przyrządzany z kwiatów dziewanny cudownie odświeża, ale przede wszystkim rozrzedza zalegającą w drogach oddechowych gęstą wydzieliną oraz ułatwia odksztuszanie. Działa też kojąco na nadwyrężone infekcją gardło, gdyż dzięki zawartych w niej śluzom ma właściwości powlekające i osłonowe.

Dziewanna wspomaga ponadto regenerację śluzówki żołądka oraz działa łagodząco na dolegliwości układu trawiennego. Jest pomocna między innymi przy biegunce i niestrawności, przynosi też ulgę podczas kolki jelitowej.

Dziewanna dla wrażliwych

Po roślinie o tak wdzięcznym i subtelnym imieniu trudno byłoby nie spodziewać się właściwości hipoalergicznych. Wytrzymała i odporna na trudne warunki dziewanna łagodzi podrażnienia, wysypki, zaczerwienienia i inne reakcje alergiczne. Ekstrakt z dziewanny dodawany jest do kosmetyków przeznaczonych dla alergików. Dziewanna nie tylko nie uczula, ale też działa na skórę kojąco i regenerująco. Sprawdza się w leczeniu trądziku, gdyż doskonale oczyszcza cerę, tonizuje ją i ogranicza stany zapalne o ropnym przebiegu. Dziewanna poradzi sobie również z owrzodzeniami, siniakami i stłuczeniami.

Do użytku zewnętrznego możemy wykorzystywać napary i odwary z dziewanny lub przygotować olej na bazie oliwy z oliwek i świeżych kwiatów. Do zaparzania używamy najczęściej kwiatów suszonych.
Napary, odwary, nalewki i oleje z dziewanny są pomocne przede wszystkim na stany zapalane dróg oddechowych. unsplash-logoTanja Heffner

Dziewanna w domowej apteczce

Dziewanna kwitnie od czerwca do września. Kwiaty na domowej roboty specyfiki z dziewanny należy zrywać w drugim okresie wegetacji. Zabieramy się do tego we wczesnych godzinach, gdy opadnie już poranna rosa, ale słońce nie pali jeszcze kwiatów. Liście i kwiaty suszymy następnie w temperaturze do 35 stopni C. Z kolei do przygotowana oleju z dziewanny, kwiatów nie suszymy, ale świeże zalewamy dobrej jakości oliwą z oliwek. Olejem z dziewanny możemy nacierać bolące stawy oraz stosować go jako krople do uszu. Świeże kwiaty służą również do preparowania nalewki pomocnej podczas kaszlu i infekcji górnych dróg oddechowych.

Napary oraz odwary dziewannowe przygotowujemy z suszu lub świeżych kwiatów i liści. One także mają łagodzący wpływ na bolące gardło, zapalenie oskrzeli, astmę czy zapalenie płuc. Popijana wieczorną porą herbatka z dziewanny pomaga ponadto wyciszyć się, zrelaksować i szybciej zasnąć.

Syrop z dziewanny

W aptekach nabędziemy bez recepty syrop z dziewanny – jak nietrudno się domyślić ma on działanie wykrztuśne i wspomagające w leczeniu przeziębienia i grypy.



Dziewanna to kwiat charakterystyczny dla klimatu umiarkowanego Europy i Azji. Jest pokaźną, piękną i łatwo rozpoznawalną rośliną, od dawien dawna wykorzystywaną w ziołolecznictwie. Ma niebywałe walory ozdobne – jej ukwiecony pęd przypomina złocisty warkocz. Dziewanna słynie z właściwości kojących i korzystnie wpływa na stan dróg oddechowych. Stosowana w preparatach kosmetycznych ma działanie regenerujące i rozjaśniające.

Elżbieta Gwóźdź


Ocena (5.0) Oceń:

Pasaż zakupowyprzejdź do pasażu pasaż

Ogłoszenia - ekologia.pl
Pasaż zakupowy