Gorzknik kanadyjski – właściwości lecznicze, działanie i zastosowanie gorzknika kanadyjskiego

Gorzknik kanadyjski w stanie dzikim w okresie kwitnienia; źródło: virginiawildflowers.org Gorzknik kanadyjski w stanie dzikim w okresie kwitnienia; źródło: virginiawildflowers.org

Gorzknik kanadyjski, Hydrastis canadensis, to bylina z rodziny jasnotowatych, pochodząca z Ameryki Północnej. Jej leczniczymi właściwościami zafascynowani byli już Indianie, którzy używali kłącza gorzknika kanadyjskiego do leczenia wielu przypadłości, a także mieszali je z niedźwiedzim sadłem, aby ochronić się przed ukąszeniami owadów. Niestety, w XVIII w. o gorzkniku kanadyjskim dowiedział się świat i dziś roślina znajduje się na liście gatunków zagrożonych wyginięciem.


Źródła historyczne podają, że już w 1910 roku gorzknik zaczął zanikać z amerykańskich lasów wskutek masowych zbiorów na cele lecznicze. Objęto go więc ochroną, ale mimo to szacuje się, że z terytorium wschodniego USA i południowo-wschodniej Kanady znika rocznie około 60 milionów roślin! Od lat 90-tych ubiegłego stulecia zakłada się więc kontrolowane plantacje gorzknika, ale proces ten jest powolny i niewystarczający w stosunku do zapotrzebowania. Istnieją nawet plany rozprzestrzenienia uprawy w innych regionach świata, zwłaszcza na pokrewnej klimatycznie Nowej Zelandii.

Botaniczna charakterystyka gorzknika

Gorzknik kanadyjski jest dosłownie rośliną jedyną w swoim rodzaju. Botanika nie zna bowiem gatunków pokrewnych, więc do rodzaju Hydrastis zakwalifikowano tylko jeden gatunek. Na swój sposób jest to też bylina niepozorna – rośnie głęboko w lesie, pod koronami wysokich drzew i nie przekracza wysokością 30 cm. Na łodydze znajdują się zaledwie 2-3 zielone, ząbkowane liście, na szczycie których pojawia się pojedynczy biały kwiat. Ten z końcem lata przekształca się w czerwony owoc, do złudzenia przypominający malinę.

Gorzknik w stanie naturalnym występuje w charakterystycznych poletkach, tworzonych przez rośliny połączone ze sobą podziemnym kłączem. To ono właśnie jest najcenniejszym surowcem, wykorzystywanym do celów leczniczych. Zaskakująco grube, ma siarkowo-żółtą barwę i pozwala roślinom rozmnażać się bezpłciowo. Z punktu widzenia medycyny najwyższe stężenie czynnych substancji w kłączu występuje latem.

Skład chemiczny kłącza gorzknika

Gorzknik kanadyjski zbierany jest dla swojego kłącza i korzeni, które wysuszone i rozdrobnione są cennym surowcem zielarskim, popularnym już nawet w Azji. Najważniejszymi związkami chemicznymi w kłączu są hydrastyna i berberyna - dwa alkaloidy roślinne, które wykazują silne działanie przeciwbakteryjne, przeciwzapalne, obniżające ciśnienie krwi, poziom glukozy oraz poziom cholesterolu we krwi, a przede wszystkim wykazujące zdolność zwalczania procesów nowotworowych.

Poza tym w kłączu gorzknika wykryto w mniejszym stężeniu także inne alkaloidy o działaniu odkażającym i przeciwzapalnym, a także kwasy tłuszczowe, żywicę, kwasy polifenolowe, kwas chlorogenowy, będący silnym naturalnym przeciwutleniaczem oraz fitosteryny o działaniu zmniejszającym wchłanianie cholesterolu w jelicie grubym.


Korzenie gorzknika kanadyjskiego; źródło: Pennsylvania State University
wykop.pltwitter.plfacebook.pl
Oceń: Drukuj

Pasaż zakupowyprzejdź do pasażu pasaż

Ogłoszenia - ekologia.pl
Pasaż zakupowy