Olej z czarnuszki – właściwości i działanie. Jak stosować olej z czarnuszki?

Nie ma chyba takiej dolegliwości wewnętrznej czy zewnętrznej, której nie pomógłby nam wyleczyć olej z czarnuszki. Zawarte w nim substancje czynne wykazują silne właściwości przeciwzapalne, przeciwwirusowe, antyhistaminowe czy antynowotworowe. To produkt obowiązkowy w kuchni alergików, astmatyków oraz osób z obniżoną odpornością.



Olej z czarnuszki, fot. shutterstockOlej z czarnuszki, fot. shutterstock
  1. Czarnuszka - pochodzenie i tradycja
  2. Czarnuszka dobra na wszystko
  3. Co tkwi w czarnuszce?
  4. Stosowanie oleju z czarnuszki – leczniczo i profilaktycznie
  5. Nasiona czarnuszki w kulinariach

Czarnuszka - pochodzenie i tradycja

Czarnuszka pochodzi z rodziny jaskrowatych i jest kwiatem jednorocznym, uprawianym w Polsce albo w celach ozdobnych (czarnuszka damasceńska) albo typowo użytkowych, głównie dla przemysłu spożywczego i piekarniczego (czarnuszka siewna).

Trzeba przyznać, że jej łacińska nazwa – Nigella – brzmi jednocześnie przepięknie i cudzoziemsko. Czarnuszka jest jednak dobrze znaną nam rośliną. Wyrasta do pół metra wysokości, ma sztywną łodygę, drobne, koperkowe listki i białe lub różowe, a najczęściej intensywnie niebieskie kwiaty. Przypomina nieco chabra bławatka i niewprawny obserwator może ją, na pierwszy rzut oka, pomylić z tym równie wdzięcznym kwiatem. Czarnuszka jest wykorzystywana także w bukieciarstwie. W kwiaciarniach możemy znaleźć świeżo ciętą Nigellę lub jej suche owocostany o znaczących walorach ozdobnych. Kwitnie w lipcu i w sierpniu.

Jeśli szukamy ciekawej, pięknej i łatwej w uprawie rośliny do ogrodu, sięgnijmy po różne odmiany czarnuszki. Jeśli jednak interesują nas w głównej mierze jej walory lecznicze, pozostańmy przy czarnuszce siewnej (Nigella sativa), której nasiona od dawien dawna stosuje się w medycynie naturalnej.

Nasiona czarnuszki siewnej zwane są inaczej czarnym kuminem. Nietrudno się domyślić jaką barwę reprezentują. Czarnuszka uprawiana była już w starożytności – na południu Europy, na Bliskim Wschodzie, w Azji i w Afryce Północnej. Prawdopodobnie także na dawnych terenach Słowian. Jej właściwości najbardziej cenili sobie Arabowie, którzy to wynieśli ją do rangi wielozadaniowego remedium na przeróżne choroby i dolegliwości. Co istotne, większość właściwości nasion tej rośliny została potwierdzona przez współczesne badania.



Czarnuszka w ogrodzie

Oprócz przepięknej czarnuszki damasceńskiej (Nigella damascena), w naszym ogrodzie przyjmą się też inne odmiany ozdobne tej rośliny, na przykład czarnuszka hiszpańska (Nigella hispanica) lub czarnuszka wschodnia (Nigella orientalis). Wszystkie najładniej będą prezentowały się w naturalistycznych, rustykalnych aranżacjach ogrodowych.



Czarnuszka dobra na wszystko

Okazuje się więc, że nie ryba, nie wino, ale czarnuszka właśnie ma rozwiązywać liczne problemy zdrowotne, które nękają ludzkość od pokoleń i od wieków. Starożytni traktowali ją jako sposób na całe zło.
Nasiona czarnuszki, fot. shutterstock
A my? Dziś, czytając o czarnuszce, często spotkamy się ze stwierdzeniem, że „leczy ona wszystko oprócz śmierci”. No cóż, niełatwo zadać kłam tej opinii, bo rzeczywiście czarnuszka ma działanie uniwersalne i wielokierunkowe. Pomaga na przykład zrzucić kilka kilogramów i zadbać o właściwy poziom cholesterolu. Oczyszcza organizm z toksyn, wspierając tym samym pracę wątroby i nerek. Przyśpiesza regenerację trzustki. Wykazuje właściwości przeciwzapalne, antybakteryjne, antyhistaminowe (ważne dla alergików!) i rozkurczowe. Zawarte w niej związki pełnią funkcję silnych antyutleniaczy, co ma nas ochronić przed nadmiernym namnażaniem się wolnych rodników. Oznacza to po prostu, że czarnuszka broni nasz organizm przed zmianami nowotworowymi. Jest pomocna również przy cukrzycy i nadciśnieniu. Wpływa leczniczo na choroby i stany zapalne skóry, takie jak trądzik, łupież, zaskórniki czy chroniczne egzemy. Wspiera układ immunologiczny, pokarmowy, sercowy i oddechowy. Do tego jest produktem (zarówno pod postacią nasion, jak i oleju) dobrze tolerowanym przez organizm i nietoksycznym. Ze względu na znikomy wkład badawczy w tym zakresie, nie poleca się jej jednak kobietom w ciąży i karmiącym.

Co tkwi w czarnuszce?

Substancji bioaktywnych w czarnuszce jest naprawdę bardzo wiele i nie sposób wymienić tutaj wszystkie. Warto jednak wspomnieć o kilku, które w zasadniczy sposób wpływają na jej właściwości i są dla tej rośliny charakterystyczne.

Pierwszym tego typu związkiem jest nigellon, alkaloid któremu czarnuszka zawdzięcza działanie antyzapalne i antyhistaminowe. To właśnie dzięki niemu preparaty z czarnuszki, przyjmowane regularnie, mają zdolność łagodzenia przebiegu astmy i alergii, także u dzieci. Oprócz nigellonu, czarnuszka zawiera też nigellicynę, nigellaminę czy nigellidynę – kolejne alkaloidy równie rzadko spotykane w świecie roślin.

Spośród licznych olejków eterycznych obecnych w czarnuszce, na szczególną uwagę zasługuje tymochinon – silny antyoksydant o właściwościach przeciwzapalnych. To właśnie tymochinon odpowiada za uniwersalne działanie czarnuszki: obniża ciśnienie, podnosi poziom hemoglobiny, reguluje poziom cukru we krwi, eliminuje bakterie i grzyby, łagodzi infekcje, wzmacnia odporność, wymiata wolne rodniki, a nawet przeciwdziała osteoporozie, poprawia nastrój czy polepsza jakość męskiego nasienia.

Czarnuszka zawiera ponadto dobroczynne fitosterole, flawonoidy, saponiny, korzystny zestaw aminokwasów, witaminy oraz sole mineralne, takie jak cynk, magnez oraz selen.
Nasiona czarnuszki siewnej od dawna wykorzystuje się w medycynie naturalnej, fot. shutterstock

Stosowanie oleju z czarnuszki – leczniczo i profilaktycznie

Olej z czarnuszki nie należy do najtańszych. Za 100 ml zapłacimy 20-30 zł. Jest on jednak bardzo wydajny i z pewnością warto w niego zainwestować. Olej ten tłoczony jest na zimno i wykazuje średnią odporność na utlenianie. Musimy więc przechowywać go w suchym, chłodnym miejscu (najlepiej w lodówce), w ciemnej buteleczce. W odpowiednich warunkach powinien zachować świeżość nawet przez ponad pół roku.
Zaleca się, aby profilaktycznie przyjmować minimum 500-1000 mg oleju dziennie. Możemy go jeść na surowo lub dodawać do sałatek czy na pieczywo. Ma charakterystyczny, gorzkawy smak. Nie każdemu przypadnie do gustu, ale po wymieszaniu z warzywami, jego intensywność rozejdzie się. Olej z czarnuszki nadaje się także do stosowania bezpośrednio na skórę. Działa przeciwbakteryjnie i przeciwgrzybiczo. Pomoże zlikwidować wysypkę, trądzik, wyciszy stan zapalny. Wcieranie go w skórę głowy i we włosy przyśpieszy leczenie łupieżu.

Poza olejem, warto wykorzystywać czarnuszkę pod postacią nasion. Jest to ciekawa przyprawa o intensywnym, dość ostrym smaku. Używa się jej do aromatyzowania sera i wina oraz dodaje do wypieków.

Nasiona czarnuszki w kulinariach

Drobne, czarne nasionka czarnuszki mają te same właściwości, co wytłaczany z nich olej. Czy je również warto włączyć do diety? Oczywiście! Mielona czarnuszka jest znakomitą, wyrazistą przyprawą. Powinna znaleźć się w menu osób z wrażliwym układem trawiennym, które nie chcą tracić przyjemności ze smakowania intensywnych potraw. Może nią zastąpić pieprz, ponieważ ma ostry smak i aromat, ale nie podrażnia żołądka.

Uwaga!
Zanim nasiona czarnuszki dodamy do czegokolwiek, zmielmy je w młynku lub rozgniećmy w moździerzu. Jedząc je w całości, pozbawimy się działania zawartych wewnątrz substancji bioaktywnych.
Elżbieta Gwóźdź

Bibliografia

  1. Inga Szwedler, Mirosław Sobkowiak, red. nauk. dr Barbara Sudnik-Wójcikowska; “Spotkania z przyrodą. Rośliny”; Wyd. Multico, Warszawa 1998.;
  2. Yusuf Al-Hajj Ahmad; “Islamic Medicine. The Key to a Better Life”; Darussalam Publishers, Canada 1981.;
  3. Magdalena Borusiewicz, Zbigniew Janeczko; “Nigella sativa L. – roślinny surowiec o właściwościach plejotropowych”; Borgis - Postępy Fitoterapii 4/2015, s. 223-236;
  4. Islam, Muhammad & Guha, Bishwajit & Hosen, Sajjad & Riaz, Thoufiqul & Shahadat, Sarrin & Sousa, Leonardo & Santos, Jose & Jose da Silva Junior, Josemar & Maria Torres de Lima, Rosalia & Braga, Antonio & Reis, Antonielly & Alencar, Marcus & Amélia, Ana. (2; “Nigellalogy: A Review on Nigella Sativa”; MOJ Bioequivalence & Bioavailability. 3. 1-15. 10.15406/mojbb.2017.03.00056. ;
  5. Cathy Wong; “Health Benefits of Black Seed Oil”; data dostępu: 2019-05-31
Ocena (4.1) Oceń:

Pasaż zakupowyprzejdź do pasażu pasaż

Ogłoszenia - ekologia.pl
Pasaż zakupowy