Olej z wątroby rekina ‒ właściwości i działanie. Jak stosować olej z wątroby rekina?

Rekiny znane są między innymi z tego, że mają bardzo wysoką odporność na różnego rodzaju choroby. Fakt ten od dawien dawna ciekawił badaczy. Po latach badań okazuje się, że w większości za niską wrażliwość na choroby rekinów odpowiada… ich wątroba. Stanowi ona prawie 1/3 masy ciała tych zwierząt i skrywa w sobie wiele cennych składników o działaniu prozdrowotnym, w tym słynny olej z wątroby rekina.



Olej z wątroby rekina jest źródłem prozdrowotnego skwalenu, fot. shutterstockOlej z wątroby rekina jest źródłem prozdrowotnego skwalenu, fot. shutterstock
  1. Historia wykorzystania oleju z wątroby rekina
  2. Jak pozyskiwany jest olej z wątroby rekina?
  3. Co zawiera w sobie olej z wątroby rekina?
  4. Olej z wątroby rekina a nowotwory
  5. Wpływ oleju z wątroby rekina na układ sercowo-naczyniowy
  6. Olej z wątroby rekina a niedobory
  7. Olej z wątroby rekina a układ nerwowy
  8. Właściwości skwalenu z oleju z wątroby rekina
  9. Przeciwwskazania i wskazania do stosowania oleju z wątroby rekina
  10. Podsumowanie

Historia wykorzystania oleju z wątroby rekina

Od setek lat z oleju z wątroby rekina korzystali mieszkańcy północnej EuropyNorwegii, Szwecji. Jednak obecnie jest to produkt znany na całym świecie. Dawniej wykorzystywano go do wspomagania gojenia ran, a także w chorobach związanych z układem oddechowym czy trawiennym. W latach 50. XX wieku odkryto, że związki zwane alkiloglicerolami są bardzo pomocne w terapii nowotworów. Na początku pozyskiwano je ze szpiku kostnego, ich źródłem jest też mleko matki. Pomagały one (alkiloglicerole) w regeneracji i odbudowie właściwej liczebności białych krwinek, których populacja była zmniejszona przez zabiegi z zakresu chemioterapii. W tym czasie wykazano także, że olej z wątroby rekina to najbardziej zasobna w alkiloglicerole substancja naturalna i od lat 80. XX wieku nieprzerwanie rośnie popularność oleju z wątroby rekina na rynkach aptecznych i suplementacyjnych.

Jak pozyskiwany jest olej z wątroby rekina?

Choć wydawałoby się, że w celu pozyskania tego cennego surowca poświęca się ogromną liczbę rekinów, to jednak trzeba powiedzieć, że połów rekinów obejmuje także inne powody. Głównie łowi się je dla mięsa, płetw, chrząstki, skóry – a olej z ich wątroby jest pozyskiwany „przy okazji” – inaczej organy tych zwierząt nie byłyby w żaden sposób wykorzystane, a rezygnując z pozyskiwania oleju z wątroby rekina wcale nie zmniejszylibyśmy połowów tych zwierząt, niestety.

Po usunięciu wątroby z ciała zwierzęcia, poddaje się ją oczyszczaniu, a następnie podgrzewa do 80 stopni Celsjusza w towarzystwie związków mających  na celu zwiększyć odparowywanie wody. Dzięki temu wskutek tego procesu otrzymuje się olej pozbawiony wody, który po filtracji poddaje się już obróbce przemysłowej związanej z przygotowaniem konkretnego produktu do sprzedaży. Taki świeży olej z wątroby rekina charakteryzuje się barwą od jasno żółtej do lekko brązowej, natomiast jego zapach i smak wskazują na to, że to olej rybi – ale nie jest to aromat znacznie narzucający się.

Zatem warto pamiętać, że pozyskanie tego cennego oleju to niejako skutek uboczny połowów rekinów, a dzięki temu mamy pewność, że mamy do czynienia z zupełnie naturalnym i bardzo wartościowym źródłem prozdrowotnych związków. No, właśnie – jakich związków?

Co zawiera w sobie olej z wątroby rekina?

Przede wszystkim jest to najlepsze naturalne źródło alkilogliceroli, ponadto zawiera on skwalen, wielonienasycone kwasy tłuszczowe z rodziny omega-3 (EPA – eikozapentaenowy, DHA – dokozaheksaenowy), witaminę D, A, a także estry glicerolu, triglicerydy i alkohole tłuszczowe. Wszystkie te związki sprawiają, że olej z wątroby rekina może mieć faktyczne znaczenie w zachowaniu zdrowia człowieka.

Olej z wątroby rekina a nowotwory

W badaniu przeprowadzanym z udziałem aż 35 000 kobiet wykazano, że regularne stosowanie suplementów z olejem rybim (jako źródłem wielonienasyconych kwasów tłuszczowych omega-3) skutkowało zmniejszeniem ryzyka rozwoju raka piersi aż o około 30%! Z kolei w badaniach na myszach udowodniono działanie omega-3 w kierunku zmniejszania rozwoju raka prostaty, co skutkowało przedłużeniem życia badanych osobników. Oczywiście badania na zwierzętach nie mogą być przekładane na ludzi 1:1 w kontekście wyników, jednak dają one pewien kierunek i nadzieję na zastosowanie danych związków u człowieka. Tym niemniej, tłuszczom omega-3 przypisuje się rolę przeciwzapalną i przeciwutleniającą i prawdopodobnie to te właściwości przyczyniają się do ich działania antynowotworowego. Kwasy wielonienasycone omega-3 są o tyle istotne dla organizmu człowieka, że nie jest on w stanie samodzielnie ich syntetyzować i muszą być one dostarczane wraz z dietą. 100 g mięsa (a nie oleju) z rekina zawiera około 1 g tych kwasów tłuszczowych, a to już dawka wystarczająca na średnio 3 dni w porównaniu do zapotrzebowania. Warto podkreślić, że w oleju z wątroby rekina koncentracja omega-3 jest jeszcze wyższa.

Alkiloglicerole, jak wspomniano, przyczyniają się do zwiększenia produkcji białych krwinek, co przede wszystkim wpływa na polepszenie odporności organizmu. To szczególnie ważne w przebiegu chemioterapii i ogólnie terapii nowotworów, które znacznie obniżają liczbę tych krwinek w ustroju. Zaleca się w tym celu stosowanie 100 mg alkilogliceroli (1-2 kapsułki z olejem z wątroby rekina) trzy razy dziennie podczas posiłku ale uwaga, jest to tylko ogólna rekomendacja i ostatecznie powinien o tym decydować lekarz prowadzący danego pacjenta.
Olej z wątroby rekina działa korzystnie na układ krążenia, fot. shutterstock

Wpływ oleju z wątroby rekina na układ sercowo-naczyniowy

Korzystny wpływ opisywanego oleju na serce i naczynia krwionośne także wiąże się z wysoką koncentracją omega-3. Zaleca się stosowanie doustne 1 g oleju rybiego dziennie wśród osób chorujących na zaburzenia układu sercowo-naczyniowego, szczególnie jeśli chodzi o hipertriglicerydemię, wysokie ciśnienie tętnicze krwi, a także w celach profilaktycznych wobec chorób serca.

Olej z wątroby rekina a niedobory

Wykazano, że stosowanie oleju z wątroby rekina może być pomocne w przypadku niedoborów witaminowych oraz w celu walki z objawami wynikającymi z tychże. Dotyczy to przede wszystkim witamin A i D. Jednak wykazano, że stosowanie tego oleju może niwelować ataksję (niezborność ruchów, zaburzenia koordynacji ruchowej ciała) towarzyszącą niedoborom witamin C i/lub E. Jednak należy uważać na zawartą w tym oleju witaminę A ponieważ jej stężenie jest stosunkowo wysokie (15 000 do 30 000 jednostek w 1 g!) – w przypadku suplementacji olejem z wątroby rekina lepiej jest unikać innych istotnych źródeł tej witaminy w diecie (np. podrobów, marchwi, dyni).

Olej z wątroby rekina a układ nerwowy

Wiele badań dowodzi korzystnego wpływu oleju z wątroby rekina na funkcjonowanie układu nerwowego oraz na redukcję ryzyka rozwoju chorób neurodegeneracyjnych i depresji. W latach 2004-2009 wykazano, że pacjenci z depresją próbujący popełnić samobójstwo mieli znacznie niższe stężenie kwasu eikozapentaenowego (EPA) we krwi, aniżeli osoby w grupie kontrolnej. Inne badania wskazały, że obecne w oleju rybim omega-3 przyczyniają się do wzrostu neuronów w części mózgu odpowiedzialnej za kontrolę zachowania człowieka (płat czołowy). Na przykład w badaniu, w którym więźniom podawano dietę bogatą w omega-3 i produkty rybne – wykazano, że grupa ta charakteryzowała się potem znaczącą niższym stopniem agresji. Z kolei w grupie osób, które stosowały leki anty psychotyczne, ale które jednocześnie po pewnym czasie przestały wykazywać poprawę stanu zdrowia, podawanie suplementu z olejem rybim poskutkowało dalszym progresem w procesie zdrowienia.

Właściwości skwalenu z oleju z wątroby rekina

Na razie tylko wspominaliśmy o tym, iż olej z wątroby rekina jest źródłem skwalenu. Ale co z tego wynika? Skwalen jest naturalnym związkiem tłuszczowym, znajduje się w ciele człowieka w układzie nerwowym, w skórze, tkance tłuszczowej oraz w ścianach naczyń krwionośnych. Dzięki niemu organizm może syntetyzować cholesterol, a także hormony steroidowe (w tym hormony płciowe).

Związki skwalenu stanowią aż około 40% oleju z wątroby rekina. Biorąc pod uwagę obecność tej substancji w ciele człowieka można z powodzeniem przypuszczać, że ma on duże znaczenie prozdrowotne. Owszem. Przede wszystkim ma on właściwości antynowotworowe. W wielu badaniach wykazano, że skwalen może hamować rozwój komórek nowotworowych, w tym nowotworów takich jak mięsak. Skwalen ma znaczącą rolę w modulowaniu odporności organizmu. Wykazano, że podawanie 25-100 mg skwalenu dziennie (w badaniach na zwierzętach) powodowało podwyższenie aktywności komórek odpornościowych – być może dlatego skwalen charakteryzuje się tak bezpośrednim działaniem przeciwnowotworowym.
Kwasy tłuszczowe omega-3 obecne w oleju z wątroby rekina poprawiają działanie układu nerwowego, fot. shutterstock

Przeciwwskazania i wskazania do stosowania oleju z wątroby rekina

Nie wykazano dotychczas znaczących przeciwwskazań do stosowania oleju z wątroby rekina, choć badacze przyznają, że obecny w nim skwalen może podwyższać stężenie cholesterolu we krwi. Jeżeli jednak podczas suplementacji będziemy regularnie monitorować parametry gospodarki lipidowej, to bez problemu możemy stosować olej z uwagi na jego korzystne właściwości. Co do dawkowania opisywanego oleju – dawki lecznicze to około 3 g na dobę, zaś profilaktycznie można stosować 750 mg oleju z wątroby rekina dziennie.

Podsumowanie

Podsumowując, olej z wątroby rekina to niebywale cenny składnik. Z powodzeniem można zastąpić nim takie suplementy, jak na przykład zwykły tran. Olej z wątroby rekina także zawiera kwasy tłuszczowe omega-3, a jednocześnie jest naturalnym źródłem skwalenu oraz alkilogliceroli – związków o szerokim potencjale prozdrowotnym. Olej z wątroby rekina może być wykorzystywany pomocniczo w trakcie chemioterapii, ale i w obliczu obniżonej odporności czy podatności na infekcje bakteryjne, wirusowe oraz w okresach zwiększonej na nie zachorowalności. Należy jednak zachować ostrożność i nie przekraczać zalecanej porcji oleju z wątroby rekina w ciągu dnia, ponieważ zawiera on jednocześnie wysoką dawkę witaminy A.
Bartek Kulczyński

Bibliografia

  1. Gupta P. i wsp.:; “HARK LIVER OIL: A REVIEW. ”; Asian Journal of Pharmaceutical Education and Research. Vol -1, Issue-2, October-December 2012.;
  2. Lewkowicz N. i wsp.; “Mechanizm działania i zastosowanie kliniczne oleju z wątroby rekina. ”; Pol. Merk. Lek., 2006, XX., 119, 598-601.;
  3. Kilincalp S. i wsp.; “Shark liver oil: hidden dangers.”; Annals of Hepatology. 2012; 11 (5): 728-730.;
  4. Todd i wsp.; “Modulation of prostate cancer genetic risk by omega-3 and omega-6 fatty acids. ”; Journal of Clinical Investigation, 2007; 117 (7): 1866–1875.;
  5. Marciniak-Łukasiak K.; “ROLA I ZNACZENIE KWASÓW TŁUSZCZOWYCH OMEGA-3. ŻYWNOŚĆ.”; Nauka. Technologia. Jakość, 2011, 6 (79), 24 – 35.;
Ocena (4.0) Oceń:
Pasaż zakupowy