Olejek jałowcowy – właściwości i działanie. Jak stosować olejek jałowcowy?

Olejek jałowcowy należy do najpopularniejszych w aromaterapii ze względu na siłę i spektrum oddziaływania, jak również relatywnie dobrą dostępność. Już przed kilkoma tysiącami lat ludzie wykorzystywali esencjonalne owoce do celów leczniczych i kulinarnych – pierwsze wzmianki o nich pochodzą ze starożytnych egipskich papirusów. Z zalet olejku jałowcowego korzysta również Ajurweda – tradycyjna medycyna hinduska.



Olejek z jałowca, fot. shutterstockOlejek z jałowca, fot. shutterstock
  1. Pozyskiwanie olejku jałowcowego
  2. Olejek jałowcowy - skład chemiczny
  3. Tradycyjne wykorzystanie jałowca
  4. Olejek jałowcowy - właściwości zdrowotne
  5. Olejek jałowcowy - sposób użycia
  6. Środki bezpieczeństwa i przeciwwskazania
Dla botanicznej poprawności trzeba podkreślić, że ciemne kulki rosnące na krzewach Juniperus communis, nie są tak naprawdę owocami, ale szyszkami rodzaju żeńskiego produkowanymi przez wiele gatunków jałowca, zwanymi inaczej szyszkojagodami. Wiecznie zielone iglaste krzewy rozpowszechnione są niemal na całej kuli ziemskiej, zaś gatunkiem typowym, obecnym także w Polsce, jest jałowiec pospolity.

Szyszkojagody odznaczają się wysoką zawartością węglowodanów, minerałów oraz związków eterycznych. Te ostatnie decydują o potencjale leczniczym olejku jałowcowego.

Pozyskiwanie olejku jałowcowego

Pośród dostępnych komercyjnie olejków można znaleźć produkty tłoczone tylko i wyłącznie z szyszkojagód lub też z mieszanki jagód i gałązek. Tylko te pierwsze charakteryzują się jednak pełną mocą terapeutyczną – według naukowców stężenie związków eterycznych w „owocach” jałowca jest sześć razy wyższe niż w igłach.

Olejek jałowcowy destyluje się zwykle za pomocą pary wodnej. Zebrane szyszkojagody najpierw są suszone, następnie kruszone (ręcznie lub mechanicznie), a następnie poddawane działaniu pary, która skrapla się w specjalnym naczyniu do destylacji i pozwala odseparować związki eteryczne w postaci olejku. Z danej porcji szyszkojagód otrzymuje się od 0.2 do 2% masy olejku jałowcowego. Gotowy produkt jest dość płynny, ale z czasem gęstnieje, i odznacza się czystym, świeżym i lekko drzewnym aromatem oraz jasną barwą.

Olejek jałowcowy - skład chemiczny

Naukowcy zidentyfikowali ponad 80 substancji chemicznych wchodzących w skład olejku jałowcowego. Naturalnie, nie wszystkie mają istotne znaczenie terapeutyczne, ale do najważniejszych należą:
  • Alfa-pinen – terpen o działaniu antyseptycznym, redukującym objawy astmy oskrzelowej, a potencjalnie również przeciwnowotworowym;
  • Kamfen – terpen o zapachu kamfory o silnych właściwościach przeciwgrzybicznych i przeciwbakteryjnych;
  • Beta-pinen – terpen charakterystyczny dla leśnych drzew iglastych o działaniu przeciwdepresyjnym, antybakteryjnym oraz cytotoksycznym;
  • Sabinen – związek zwalczający bakterie gram-pozytywne oraz patogeny grzybiczne;
  • Mircen – terpen o owocowym zapachu kojarzony z działaniem przeciwzapalnym oraz przeciwbólowym; podejrzewany również o potencjał przeciwnowotworowy;
  • Alfa-felandren – związek wspierający układ odpornościowy; o dużym potencjale przeciwnowotworowym;
  • Alfa-terpinen – silny antyoksydant obecny m.in. w olejku z drzewa herbacianego;
  • Cyneol – monoterpen typowy dla eukaliptusa, o silnym działaniu przeciwzapalnym ze szczególną skutecznością w kontekście górnych dróg oddechowych.
Olejek jałowcowy to skuteczny lek na problemy skórne, m.in. trądzik, fot. shutterstock

Tradycyjne wykorzystanie jałowca

Dawne społeczeństwa, choć o dobroczynnym działaniu terpenów nie miały pojęcia, słusznie łączyły intensywną woń jałowca z potencjałem leczniczym. Źródła historyczne wskazują, że korą krzewów leczono m.in. astmę, rzeżączkę, reumatyzm, infekcje górnych dróg oddechowych, pęcherza i problemy żołądkowe. Szyszkojagody wykorzystywano natomiast powszechnie jako środek moczopędny i odkażający, lek na zapalenie płuc, bóle reumatyczne stawów, hemoroidy oraz migreny. Najczęściej sporządzano z nich odwary i maści, które oczywiście odznaczały się mniejszym stężeniem substancji czynnych niż destylowany parą olejek jałowcowy.

Olejek jałowcowy - właściwości zdrowotne

Skumulowana moc wspomnianych wyżej związków eterycznych obecnych w olejku jałowcowym sprawia, że jest to przede wszystkim produkt silnie przeciwzapalny i odkażający. Pierwszym logicznym zastosowaniem są więc oczywiście problemy skórne. I faktycznie, olejek jałowcowy aplikowany zewnętrznie pomaga przy wysypkach różnego pochodzenia, łącznie z nasilonym trądzikiem, dermatozami oraz egzemą. Poleca się go również przy komplikacjach w przebiegu łuszczycy.

Antybakteryjne i przeciwgrzybiczne działanie znajduje z kolei zastosowanie przy grzybicy stóp, łupieżu, a także odkażaniu odzieży, powierzchni czy narzędzi, zwłaszcza po kontakcie ze źródłem infekcji.

Ale olejek jałowcowy działa także na organy wewnętrzne, przede wszystkim wątrobę i układ pokarmowy. Naukowcy dowiedli, że potrafi on obniżyć poziom bilirubiny i enzymów wątrobowych, chroniąc narząd przed szkodliwym działaniem substancji takich jak etanol. Z drugiej strony, olejek jałowcowy stymuluje enzymy trawienne pomagając przy nieżytach żołądkowych, obniżając nadymanie, a nawet przynosząc ulgę przy zgadze i nadkwasocie.

Olejek jałowcowy należy również do skutecznych naturalnych środków uspokajających, redukując fizyczne i psychiczne objawy stresu. Poleca się do jako pomoc przy trudnościach z zasypianiem i ogólnym staniem podenerwowania.

Jako kompozycja silnie działających antyoksydantów olejek jałowcowy ma również bardziej ogólne zastosowanie przeciwzapalne i odmładzające. Zalecany jest m.in. przy bólach i sztywnościach stawów spowodowanych zmianami reumatycznymi, nadciśnieniu, a nawet jako prewencja nowotworowa. W warunkach laboratoryjnych olejek wykazuje również działanie cytostatyczne na komórki białaczki.
Olejek jałowcowy polecany jest do przeciwbólowego masażu, fot. shutterstock

Olejek jałowcowy - sposób użycia

Olejek jałowcowy poleca się przede wszystkim do stosowania zewnętrznego w postaci:
  • Kilka kropli można zmieszać z olejem kokosowym i stosować do masażu bolącego, wzdętego brzucha, stawów, mięśni, klatki piersiowej.
  • Bez rozcieńczania można go dodawać do prania oraz na gąbkę przy myciu powierzchni w kuchni czy łazience.
  • 1-2 krople można również dodać do kremy czy olejku stosowanego do pielęgnacji twarzy, jak również do szamponu.
  • 5-10 kropli można również wlać do wanny pełnej ciepłej wody dla relaksującej, przeciwbólowej kąpieli.
  • Rozcieńczony z wodą służy również do sporządzania kompresów na wysypki.
  • Olejek nadaje się również do inhalacji gorącą parą wodną lub w kominku aromaterapeutycznym.
Wiele źródeł poleca również stosowanie olejku jałowcowego wewnętrznie, w bardzo małych oczywiście ilościach i tylko najwyższej jakości (100% organiczny). 1-2 krople należy rozmieszać w szklance wody lub soku pomarańczowego i pić raz dziennie, aby ulżyć dolegliwościom żołądkowym, wspomóc wątrobę i zwalczać ogólne stany zapalne, łącznie z zagrożeniem nowotworowym.

Środki bezpieczeństwa i przeciwwskazania

Olejku jałowcowego nie należy nigdy stosować w obrębie oczu, uszu i nosa. Lepiej też trzymać się zawsze dolnej granicy polecanej ilości, gdyż namiar może powodować nadwrażliwość skóry. Uważa się również, że długoterminowe stosowanie preparatu może zaburzać funkcje nerek, a nawet powodować drgawki – wszystko więc z umiarem.

Nie zaleca się używania olejku jałowcowego kobietom ciężarnym, diabetykom orz pacjentom oczekującym na operację z uwagi na ryzyko zwiększenia krwawienia. Niewskazane jest również odkażanie nim dużych i głębokich ran.

Miłośnikom kompozycji aromatycznych można polecić łączenie olejku jałowcowego z bergamotkowym, cedrowym, cyprysowym, grejpfrutowym, lawendowym, cytrynowym oraz z trawy cytrynowej.
Agata Pavlinec

Bibliografia

  1. monq ; “Juniper Leaf Essential Oil – Keeping You Spry and Healthy”; data dostępu: 2019-06-27
  2. Meenakshi Nagdeve; “13 Incredible Benefits Of Juniper Essential Oil”; data dostępu: 2019-06-27
  3. Souravh Bais i in.; “A Phytopharmacological Review on a Medicinal Plant: Juniperus communis”; data dostępu: 2019-06-27
  4. Stjepan Pepeljnjak i in. ; “Antimicrobial activity of juniper berry essential oil (Juniperus communis L., Cupressaceae)”; data dostępu: 2019-06-27
  5. Jillian Levy ; “11 Juniper Berry Essential Oil Uses + Benefits”; data dostępu: 2019-06-27
Ocena (5.0) Oceń:

Pasaż zakupowyprzejdź do pasażu pasaż

Ogłoszenia - ekologia.pl
Pasaż zakupowy