Rutyna ‒ właściwości, działanie i występowanie rutyny

Rutyna to znany składnik preparatów z witaminą C, które większość z nas ma w swoich domowych apteczkach. Niektórzy kojarzą ją też z kolorowych etykiet modnych suplementów diety. Mało kto jednak zna liczne właściwości tego bioflawonoidu. Jak działa i do czego jest nam potrzebna rutyna?



Rutyna najczęściej występuje w połączeniu z witaminą C fot. shutterstockRutyna najczęściej występuje w połączeniu z witaminą C fot. shutterstock
  1. Rutyna – co to takiego?
  2. Właściwości prozdrowotne rutyny
  3. Rutyna w kosmetykach
  4. Źródła rutyny w diecie
  5. Rutyna – przeciwwskazania i skutki uboczne
  6. Rutyna – kto powinien się nią zainteresować?

Rutyna – co to takiego?

Rutyna, znana też jako rutozyd jest organicznym związkiem chemicznym pochodzenia roślinnego z grupy bioflawonoidów. Po raz pierwszy wyizolowano ją z liści ruty zwyczajnej (Ruta graveolens L.), której to roślinie zawdzięcza swoją nazwę. Jej odkrycia dokonał w 1984 r. norymberski aptekarz August Weiss. Jakiś czas później okazało się, że rutynę można pozyskiwać też z liści gryki, a także kwiatów perełkowca japońskiego. Obecnie wiadomo, że związek ten występuje również w wielu ogólnodostępnych owocach i warzywach.

Zdarza się, że rutyna jest błędnie nazywana witaminą P – w rzeczywistości pod tym terminem kryje się mieszanina ok. 30 różnych bioflawonoidów, a rutozyd jest po prostu jednym z nich. Faktem jest jednak, że analiza mechanizmu działania tych związków doprowadziła do odkrycia niezwykłych właściwości samej rutyny.
Tabelka przedstawiająca właściwości prozdrowotne rutyny; opracowanie własne

Właściwości prozdrowotne rutyny

Ponieważ ludzki organizm sam nie syntetyzuje rutyny, trafia ona do niego przede wszystkim wraz z pożywieniem, a także suplementami diety i lekami. Szacuje się, że związek ten wchłania się na poziomie ok. 15-17% - proces ten zachodzi głównie w jelicie cienkim. Jednak większość kluczowych dla organizmu przemian biochemicznych, jakie przechodzi rutyna odbywa się w wątrobie. To właśnie w ich wyniku ujawnia ona szereg interesujących właściwości.

Przede wszystkim rutyna jest silnym antyoksydantem. Zapobiega powstawaniu niektórych typów wolnych rodników i chroni błony komórkowe przed zniszczeniem. Jej działanie przeciwutleniające ma korzystny wpływ na odporność organizmu – rutyna obniża podatność na infekcje i zmniejsza ryzyko rozwoju wielu groźnych chorób, które bywają następstwem długotrwałego stresu oksydacyjnego. Wśród nich wymienia się m.in. choroby nowotworowe.

Wiele osób kojarzy rutynę z witaminą C, z którą ta przeważnie występuje w duecie. Fakt ten ma solidne uzasadnienie – rutyna spowalnia proces utleniania witaminy C w organizmie, dzięki czemu przedłuża jej działanie. Ta cenna właściwość czyni ją pożądanym składnikiem suplementów diety i leków bazujących na kwasie askorbinowym, z których wiele jest przeznaczonych do stosowania wspomagająco podczas przeziębienia czy grypy.

Kolejną ważną właściwością rutyny jej jest zdolność do uszczelniania naczyń krwionośnych. Substancja ta poprawia ich elastyczność, przeciwdziałając obrzękom i stanom zapalnym żył, które mogłyby doprowadzić do uszkodzenia zastawek żylnych i, w konsekwencji, powstania żylaków. Wzmocnione za sprawą rutyny naczynia włosowate stają się też mniej przepuszczalne dla drobnoustrojów, co ogranicza ich zdolność do rozprzestrzeniania się w organizmie i tworzenia ewentualnych ognisk zapalnych. To kolejny powód, dla którego właśnie ten bioflawonoid jest tak przydatny w walce z infekcjami. Wraz z witaminą C i wapniem rutyna tworzy kompleks o udowodnionym działaniu przeciwzapalnym i przeciwobrzękowym.

Pozytywny wpływ rutyny na kondycję naczyń krwionośnych decyduje też o jej znaczeniu dla prawidłowego funkcjonowania narządu wzroku. Rutozyd chroni siatkówkę oka przed działaniem wolnych rodników, a także obniża ryzyko rozwoju takich schorzeń, jak neuropatia, retinopatia i jaskra. Pomaga też obniżać ciśnienie wewnątrz gałek ocznych. Z tych właśnie względów preparaty dedykowane ochronie i wzmocnieniu kondycji wzroku zazwyczaj są bogate w rutynę.

Rutyna znajduje też zastosowanie w profilaktyce miażdżycy i chorób serca, m.in. choroby wieńcowej. W tym kontekście na pierwszy plan wysuwa się jej zdolność do obniżania toksyczności utlenionego cholesterolu. Istnieją też badania sugerujące, że rutyna potrafi hamować reduktazę aldozową – enzym, który może powodować dysfunkcje w pracy serca. Zdarza się, że rutyna jest przyjmowana zapobiegawczo przez osoby, które są szczególnie zagrożone wystąpieniem udaru bądź zawału serca.

Inną grupą schorzeń, w leczeniu których wykorzystuje się rutynę są choroby, w których występują uszkodzenia tkanki łącznej, np. choroba zwyrodnieniowa stawów. Rutozyd działa ochronnie na elastynę i kolagen - wzmacnia stawy, więzadła i ścięgna, tym samym pomagając zwiększyć ich sprawność oraz złagodzić dolegliwości bólowe.

Wśród innych ciekawych właściwości rutyny warto tez wymienić jej działanie przeciwalergiczne. Ponieważ hamuje wydzielanie histaminy i bradykininy, jest w stanie na wczesnym etapie blokować reakcje alergiczne. Ponadto istnieją badania, które sugerują obiecującą rolę rutyny w przypadku zaburzeń pamięci i skutków niedokrwienia mózgu. W przeprowadzonych testach rutozyd wykazał działanie neuroprotekcyjne, chroniąc zagrożone komórki przed zniszczeniem.
Rutynę po raz pierwszy pozyskano z liści ruty zwyczajnej fot. Shutterstock

Rutyna w kosmetykach

Szerokie spektrum działania rutyny jest wykorzystywane nie tylko w farmakoterapii. Przeciwutleniające działanie tego związku czyni z niego cenny składnik kosmetyków. Rutyna ma niebagatelny wpływ na kondycję skóry. Chroni cenny kolagen, za którego osłabienie w dużej mierze odpowiada destrukcyjna działalność wolnych rodników.

Zapobiega też powstawaniu stanów zapalnych i usprawnia działanie naczyń krwionośnych, dzięki czemu składniki odżywcze łatwiej docierają do skóry. Działa przeciwwstarzeniowo, a także zapobiega zbyt szybkiemu łuszczeniu naskórka; dodatkowo przyspiesza gojenie ran i wchłanianie się siniaków. Rutyna jest ważnym składnikiem preparatów dedykowanych cerze naczynkowej ze skłonnością do tzw. pajączków. Wzmacniając naczynia krwionośne i poprawiając cyrkulację krwi, przeciwdziała pękaniu delikatnych naczynek i korzystnie wpływa na elastyczność skóry. Jest też chętnie wykorzystywana w kosmetykach anty-aging o działaniu przeciwzmarszczkowym i rozjaśniającym, często w duecie z witaminą C. 

Źródła rutyny w diecie

Choć wiele osób myśli, że rutyna to jedynie żółte tabletki, w rzeczywistości związek ten występuje naturalnie w wielu warzywach i owocach. Wiele z nich jest obecnych w codziennej diecie przeciętnego człowieka, co gwarantuje systematyczne dostarczanie tego związku do organizmu.

Do naturalnych źródeł rutyny zaliczamy m.in.:

Rutyna jest też obecna w dziurawcu, mięcie pieprzowej, miłorzębie japońskim, kwiatach lipy, bzu i głogu, liściach eukaliptusa oraz oczywiście w rucie, gryce i perełkowcu japońskim.

Rutyna – przeciwwskazania i skutki uboczne

Rutyna jest stale dostarczana wraz z pożywieniem, a wiele osób okresowo przyjmuje ją także wraz z lekami i suplementami diety. Jednak choć należy do dobrze tolerowanych substancji, zwłaszcza jej długotrwałe stosowanie wiąże się z pewnym ryzykiem, ponieważ może wchodzić w interakcje z innymi lekami.

Na rutynę powinny uważać przede wszystkim osoby przyjmujące leki przeciwzakrzepowe – substancja ta może nasilać ich działanie, stwarzając ryzyko wystąpienia krwotoku. Preparaty z rutyną i witaminą C mogą powodować wytrącanie się kryształów w moczu u pacjentów w trakcie leczenia sulfonamidami. Mogą też obniżać skuteczność niektórych leków przeciwdepresyjnych, a także antybiotyków aminoglikozydowych, ponieważ ograniczają ich wchłanianie w organizmie.

W przypadku zdrowych osób rutyna rzadko wywołuje skutki uboczne – sporadycznie występują takie objawy, jak mdłości, które na ogół mają charakter przejściowy. Mimo to przyjmując ją w formie leku czy suplementu należy zawsze postępować zgodnie z wytycznymi producenta, nie przekraczając zalecanej dawki. Ze względów bezpieczeństwa zaleca się też, by kobiety w ciąży i karmiące piersią skonsultowały ewentualną decyzję o przyjmowaniu preparatu z rutyną ze swoim lekarzem prowadzącym.
Rutyna w połączeniu z witaminą C jest popularnym lekiem na przeziębienie fot, Shutterstock

Rutyna – kto powinien się nią zainteresować?

Biorąc pod uwagę liczne korzyści zdrowotne, które wiążą się z działaniem rutyny w ludzkim organizmie można śmiało powiedzieć, że jest to bioflawonoid, który warto mieć w domu w postaci najprostszego kompleksu z witaminą C. Stosowana w sezonie jesienno-zimowym pomoże zwiększyć odporność na infekcje, z kolei gdy już dopadnie nas przeziębienie – wspomoże regenerację organizmu i przyspieszy powrót do zdrowia.

Preparaty z rutyną mogą być stosowane w profilaktyce chorób serca i miażdżycy, a także schorzeniach narządu wzroku. Pomogą też w przypadku występowania zaburzeń krążenia żylnego, złagodzą obrzęki i nieprzyjemne uczucie ciężkości nóg. Ponadto przeciwdziałają powstawaniu żylaków i nieestetycznych pajączków; mogą też zmniejszyć widoczność już istniejących zmian.
Na uwagę zasługują też produkty z rutyną do stosowania zewnętrznego – żele, maści i kremy. Docenią je przede wszystkim osoby z cerą naczynkową, ze skłonnością do powstawania zaczerwienień i pękania naczyń włosowatych. Wzmacniające właściwości rutyny mogą wydatnie pomóc w utrzymaniu dobrej kondycji delikatnej skóry. Nie bez znaczenia jest też jej działanie przeciwwstarzeniowe, które sprzyja dłuższemu zachowaniu elastycznej i młodo wyglądającej skóry bez widocznych zmarszczek.
Ekologia.pl (Agata Kufel)

Bibliografia

  1. Samaszko-Fiertek J., Roguszczak P., Dmochowska B., Ślusarz R., Madaj J.; “Rutyna – budowa, właściwości”; Wiadomości Chemiczne 2016, nr 70; 2020-08-06
  2. Majewska M., Czeczot H.; “Flawonoidy w profilaktyce i terapii ”; „Terapia i Leki” 2009, t. 65, nr 5; 2020-08-06
  3. “https://www.healthline.com/health/potential-benefits-of-rutin”; data dostępu: 2020-08-06
  4. “https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC5355559/”; data dostępu: 2020-08-06
  5. “https://www.verywellhealth.com/the-benefits-of-rutin-supplements-89508”; data dostępu: 2020-08-08
Ocena (5.0) Oceń:
Pasaż zakupowy