Smardz jadalny - opis, występowanie i zdjęcia. Grzyb smardz jadalny ciekawostki

Smardz jadalny to jeden z wiosennych gatunków grzybów, które otwierają mocno wyczekiwany przez grzybiarzy sezon. Na jego zbiory należy wybrać się do naszych sąsiadów – do Czech lub na Słowację. Charakterystyczne owocniki o pofałdowanej, wręcz ażurowej strukturze można znaleźć w zarówno w lasach, jak i ogrodach lub na brzegach rzek. Grzyby te wyróżnia delikatny smak i lekko korzenny aromat. Dania przygotowane z dodatkiem smardzów jadalnych są nie tylko smaczne, lecz także dostarczają wielu cennych wartości odżywczych. Z tego względu warto nauczyć się odróżniać te grzyby od podobnych gatunków i umieszczać je co jakiś czas w swoim jadłospisie.



By Andreas Kunze (Own work) [CC BY-SA 3.0], via Wikimedia CommonsBy Andreas Kunze (Own work) [CC BY-SA 3.0], via Wikimedia Commons

Smardz jadalny, zwany zwyczajnym (Morchella esculenta) to gatunek grzybów z rodziny smardzowatych. Jest to grzyb, który słynie na całym świecie z wyjątkowych walorów  smakowych. Można go spożywać jednak dopiero po odpowiedniej obróbce termicznej – na surowo jest on lekko trujący dla człowieka. W naszym kraju grzyby te występują niezwykle rzadko i znajdują się pod ochroną. Wprawieni w grzybiarze na zbiory smardzów wybierają się do Czech i na Słowację, gdzie są one znacznie bardziej liczne. Można tam na nie natrafić od marca do lipca. Grzyby te wyrastają z reguły po obfitych wiosennych deszczach zarówno w lasach iglastych, jak i liściastych. Z reguły można go spotkać w gromadzie, w sąsiedztwie jesionów. Bywa, że grzyb ten pojawia się na obszarach trawiastych, nieopodal rzek oraz w sadach lub ogrodach, w pobliżu drzew owocowych. Smardz najlepiej rozwija się na glebach żyznych, obfitujących w związki organiczne. Występuje w Europie (Polska, Słowacja, Czechy, Dania, Francja, Hiszpania, Niemcy, Austria, Słowenia, Szwecja i Norwegia), w Azji (Chiny, Tajwan, Japonia, Korea Południowa), a także w Ameryce Północnej (Stany Zjednoczone, Kanada, Kostaryka, Meksyk) i w Nowej Zelandii.

Owocnik w ażurowym stylu

Główka smardza jadalnego, czyli owocnik, ma z reguły średnicę ok. 7 cm i maksymalną wysokość 10 cm. Przybiera on kulistą, owalną, jajowatą albo stożkowatą formę. Co ważne – jest pusty w środku. Najczęściej ma kolor beżowy, szary lub nawet czarny. Jego struktura jest mocno pofałdowana, pełna głębokich wypustek (tzw. alweoli) o nieregularnym kształcie. Są one poprzedzielane charakterystycznymi żeberkowatymi przegródkami. W ich wnętrzu znajduje się warstwa zarodnikonośna. Dolna część główki wyróżnia się wypustkami o zaokrąglonym kształcie, które są wyraźnie zespojone z trzonem.
Smardze. By User:Arnaud 25 [Public domain], from Wikimedia Commons
By H. Krisp (Own work) [CC BY 3.0], via Wikimedia Commons


Pozornie solidny trzon

Ogonek, czyli trzon smardza jadalnego, dorasta do 9 cm, zaś jego obwód wynosi ok. 4 cm. Wyróżnia go dość nieregularna, cylindryczna forma. Jego podstawa jest szeroka i bruzdowata. Zaś środek - całkiem pusty. Trzon przybiera różne kolory od białego do jasnożółtego. Jego powierzchnia jest pomarszczona, chropowata i ziarnista.

Miąższ z korzenną nutą

Smaczny miąższ smardza jadalnego ma woskowatą konsystencję, która jest niezwykle krucha i łamliwa. Może mieć barwę białą, żółtą albo ochrową. Jego aromat jest delikatny, lecz niezwykle przyjemny, o korzennej nucie.

Uwaga na piestrzenicę kasztanowatą!

Niedoświadczeni grzybiarze często mylą smardza jadalnego z podobnym do niego smardzem wyniosłym,  który ma większy owocnik i szerszy trzon, smardzem stożkowatym, którego alweole są dużo bardziej regularne oraz smardzem półwolnym, wyróżniającego się przyrośniętą do trzonu kapturkowatą główką. Najważniejsze jednak, by nie pomylić jadalnego smardza z silnie trującą piestrzenicą kasztanowatą. Ów czarny charakter wśród grzybów występuje w lasach iglastych. Jego owocnik ma barwę brązową lub czerwoną i charakteryzuje się mocno pofałdowaną strukturą – to powinien być dla każdego zbieracza grzybów znak ostrzegawczy!
Piestrzenica kasztanowata. By Kruczy89 (Own work) [CC BY-SA 3.0], via Wikimedia Commons
von Bubulcus (Eigenes Werk) [CC BY 3.0], via Wikimedia Commons


Grzyb, który poprawia samopoczucie

Jadalny miąższ smardza jadalnego zawiera znaczące ilości białka i błonnika, a także sporo tłuszczów i węglowodanów. Stanowi on naturalne źródło witamin i minerałów. Ze względu na jego cenne właściwości, zielarze, zwłaszcza w Rosji, robią na bazie tego grzyba nalewki, które mają mieć lecznicze zastosowanie w przypadku chorób narządu wzroku.

Zawarte w smardzu białko jest dość dobrze przyswajane przez organizm człowieka, co czyni je dobrą jakościowo alternatywą dla białka zwierzęcego. Grzyb ten obfituje w takie aminokwasy, jak arginina, alanina, glicyna, cysteina, kwas glutaminowy, glutamina, izoleucyna, lizyna, metionina, fenyloalanina, seryna, tyrozyna, walina, leucyna, tryptofan i prolina. Znajdziemy w nim również błonnik, potas i żelazo. Niektóre substancje zawarte w smardzu jadalnym wykazują działanie antyoksydacyjne, wspomagające pamięć, przyspieszające proces spalania tkanki tłuszczowej, przeciwzapalnie i poprawiające nastrój.

Leśny przysmak na talerzu

Smardz jadalny ma szerokie zastosowanie zarówno w kuchni, jak i w przemyśle spożywczym. Planując podanie tego grzyba na talerzu, należy jednak pamiętać, że pod żadnym pozorem nie można go spożywać w surowej postaci. Ma on wówczas toksyczne działanie. Najlepiej przygotowywać go w formie duszonej lub smażonej. Smardz jadalny nadaje się również do suszenia, dzięki czemu można go magazynować. Jego delikatny smak i korzenny aromat sprawia, że grzyb ten stanowi doskonałe uzupełnienie dań mięsnych, a także wegetariańskich, np. na bazie ryżu czy makaronu. Sprawdza się także jako składnik pierogów, omletów, sałatek warzywnych i zup.
pixabay.com

Przepis na wyśmienitą i pożywną jajecznicę z dodatkiem suszonych smardzów:

Składniki:
  • 25 g suszonych smardzów
  • 100 ml kremowej śmietany
  • 4 jajka
  • łyżeczka masła
  • odrobina szczypiorku 

Przygotowanie:
Grzyby płuczemy na sicie, a następnie przekładamy do miski i zalewamy ciepłą wodą. Namaczamy je przez minimum 30 minut. Po tym czasie dokładnie je odsączamy i kroimy na kawałki. Tak przygotowane smardze wkładamy do garnka, dolewamy śmietanę i doprawiamy solą oraz pieprzem. Następnie gotujemy grzyby na średnim ogniu przez ok. kwadrans. Jajka w międzyczasie wbijamy do żaroodpornego naczynia. Dodajemy do nich kilka łyżek wody pozostałej z moczenia grzybów, przyprawiamy i ubijamy za pomocą widelca. Naczynie stawiamy na garnku wypełnionym wrzątkiem. Następnie dodajemy do jajek porcję masła i mieszamy je drewnianą łyżką. Kiedy zaczną gęstnieć pod wpływem ciepła, dodajemy do nich grzyby wraz ze śmietaną i gotujemy do momentu aż potrawa będzie miała kremową konsystencję. Na koniec dodajemy szczypiorek.
Smacznego!
Alicja Chrząszcz


Bibliografia

E. Gerhardt, Grzyby. Wielki ilustrowany przewodnik, 2006
www.grzybland.pl [dostęp: 2017-11-30]
www.nagrzyby.pl [dostęp: 2017-11-30]
www.polki.pl [dostęp: 2017-11-30]

Ocena (4.3) Oceń:

Pasaż zakupowyprzejdź do pasażu pasaż

Ogłoszenia - ekologia.pl
Pasaż zakupowy