Ametyst kamień ‒ opis, właściwości i występowanie ametystu

Ametysty cieszą się w niezwykłą sławą nie tylko w świecie biżuteryjnym, ale także mistycyzmie i alternatywnych terapiach. Uważane powszechnie za kamienie ochronne, od wieków budziły u ludzi skojarzenia z niezwykłymi mocami stymulującymi. Współcześnie ich popularność wiąże się nie tylko z pięknym, dość unikalnym kolorem, ale także stosunkowo łatwą dostępnością. Komu więc warto polecić ametysty? Czy od kamieni tych można oczekiwać czegoś więcej niż tylko zdobnego czaru?



Oszlifowany ametyst. Źródło: shutterstockOszlifowany ametyst. Źródło: shutterstock
  1. Skąd się biorą ametysty?
  2. Ametyst w dziejach ludzkości
  3. Zastosowania ametystu
  4. Ametyst jako kamień leczniczy?
  5. Symboliczne znacznie ametystów
Pod względem geologicznym ametysty są rodzajem kwarców, jednych z najpowszechniejszych minerałów na Ziemi. W rodzinie tej wyróżniają się jednak najwyższą wartością, dlatego zwykle określa się je jako kamienie pół-szlachetne. Te kryształy dwutlenku krzemu przybierają przy tym odcienie od jasno-różowo-liliowego po intensywnie fioletowe czy wręcz indygo, a zabarwienie to wynika z obecności nieczystości w postaci żelaza i innych pierwiastków śladowych. W skali twardości Mohsa ametyst oceniany jest na 7 z 10, co oznacza, że niełatwo pęka i może być wykorzystywany do intensywniejszej obróbki.

Skąd się biorą ametysty?

Naturalny proces formowania się ametystów wymaga pojawienia się w jednym miejscu wody bogatej w krzem o temperaturze 50-250 stopni C, zagłębienia umożliwiającego depozycję kryształów, jonów żelaza oraz promieniowania gamma. Kompozycja ta, wbrew pozorom, nie jest wcale tak wyjątkowa, bowiem ametystów w skorupie ziemskiej jest naprawdę bardzo wiele. Mniejsze kawałki znajdowane są często w zupełnie przypadkowych lokalizacjach, wraz ze skałą magmową, metamorficzną lub sedymentacyjną. Przemysł nie może jednak oczywiście polegać na takich spontanicznych znaleziskach i stąd na masową skalę ametysty wydobywa się w dużych rozpadlinach skał magmowych, przede wszystkim w Urugwaju i Brazylii, a w mniejszych ilościach także w Kanadzie, Francji, Indiach, USA czy Meksyku. Pojedyncze kopalnie zawierają przy tym nawet tony tych pięknych fioletowych kryształów!

Ponadto geologowie często znajdują ametysty ukryte w geodach, czyli odłamkach skał, wydrążonych w środku i stanowiących idealne miejsce do rozwoju kryształu. Niczym jajka-niespodzianki po rozłupaniu ujawniają one piękną geometryczną strukturę o różnych tonach i w tej formie są cenioną ozdobą oraz dumą kolekcjonerskich zbiorów. Geody bywają małe – wielkości ludzkiej dłoni, ale największe osiągają nawet kilka metrów długości i ważą po kilka ton.

Wydobyte ametysty przed szlifowaniem bywają poddawane obróbce cieplnej, która zmienia intensywność ich barwy. W rezultacie można nawet otrzymać kryształ oliwkowo-zielony, zwany wówczas prazjolitem – efekt ten pojawia się też spontanicznie w przyrodzie w warunkach odpowiednio wysokich temperatur.

Ciekawostka: Rzadkim i dlatego bardzo cenionym kamieniem jest ametryn, czyli naturalne skrzyżowanie ametystu z cytrynem o pięknym żółto-fioletowym zabarwieniu.

Ametyst w dziejach ludzkości

Nazwa ametyst pochodzi od starogreckiego wyrażenia amethystos, które oznacza „nie pijany”. Grecy wierzyli bowiem, że zapobiega on pijaństwu i z tego powodu wyrabiali z ametystów puchary do wina. Z tym przesądem wiąże się oczywiście stosowny mit, według którego uciekająca przed pożądliwym bogiem Dionizosem nimfa Amethis wezwała na pomoc boginię Artemidę, która z kolei przemieniła ją dla ochrony w biały kryształ. Nieuważny bóg wina wylał jednak na kamień zawartość swej czary i tak powstał piękny fioletowy kolor mający chronić przed alkoholowym odurzeniem.

Ale ametysty znane i cenione były już we wcześniejszych cywilizacjach. Już ok. 3000 lat p.n.e. w Mezopotamii produkowano z nich biżuterię, podobnie jak w starożytnym Egipcie, gdzie dodatkowo uznawane były za królewskie klejnoty faraonów, mające zwiększać zakres i znaczenie ich władzy. W dobie rozwoju chrześcijaństwa ametysty stały się popularne także w kościele, zwłaszcza, że kolor fioletowy łączony był zawsze z wielkanocnym okresem nadziei i oczekiwania. Archeolodzy odkryli je w starych anglosaksońskich grobach, a anglikańscy biskupi nosili je w episkopalnych pierścieniach.

Do XVIII w. ametysty zaliczane były do najszlachetniejszych kamieni, obok diamentów, rubinów i szafirów. Odnalezienie większych złóż w Brazylii i innych lokalizacjach doprowadziło jednak do znacznego obniżenia ich wartości. Za najdroższe ametysty uważa się dziś ciemnofioletowe kryształy o czerwonych błyskach widzianych w żarowym świetle.
Geoda z ametystem – kryształ w naturalnej postaci. Źródło: shutterstock

Zastosowania ametystu

Ametysty wykorzystywane są przede wszystkim do wyrobu biżuterii – pierścionków, kolczyków, naszyjników, bransolet, ale także brosz czy kamei. Generalnie, jaśniejsze kryształy są najczęściej cięte na mniejsze kawałki, szlifowane i wykorzystywane jako oczka w tańszych wyrobach biżuteryjnych. Te ciemniejsze natomiast służą do wyrobu ozdób z wyższej półki i częściej mają większe gabaryty.
Ponadto kryształy ametystowe oraz diody wykorzystuje się również do tworzenia rzeźb, różnego rodzaju dekorów i talizmanów, zarówno w dziełach sztuki, jak i przedmiotach użytkowych. Wiele osób poszukuje też ametystów w naturalnej, nieoszlifowanej formie do celów ozdobnych, spirytualnych bądź leczniczych.

Uwaga: Mimo relatywnie wysokiej twardości ametysty są dość podatne na zarysowania zwłaszcza w kontakcie z innymi kamieniami szlachetnymi lub pod wpływem silnego nacisku. Stąd z biżuterią ametystową należy obchodzić się ostrożnie i nie przetrzymywać jej nigdy luzem w pojemnikach z innymi ozdobami. Kamienie należy również chronić przed słońcem, bowiem długotrwała ekspozycja na promieniowanie UV może osłabić intensywność ich barwy.
Tabela przedstawiająca właściwości ametystu; opracowanie własne

Ametyst jako kamień leczniczy?

Według filozofii feng-shui fioletowe kryształy absorbują negatywną energię, obniżają poziom stresu we wnętrzach, wspomagają uzdrawianie i regenerację oraz przywracają domowi harmonię. Ametystowe geody powinny być umieszczane przede wszystkim w miejscu pracy lub medytacji, aby ułatwić skupienie; w sypialni natomiast mają wzmagać poczucie relaksacji, zmysłowości i przyjemności. W teorii czakr, a więc naturalnych ośrodków energii wpływających na nasze ciało, ametysty mają z kolei stymulować Siódmą Czakrę, tzw. Czakrę Korony, wspomagając pozytywne myśli, wewnętrzny spokój, życiową mądrość i bliskość z bogiem. Wykorzystuje się je więc do medytacji, a czasem również układa na ciele. Pozytywne działanie ametystów wykorzystywane jest również w buddyzmie oraz Tradycyjnej Medycynie Chińskiej do korygowania przebiegu energii Qi.

Ale wiara w uzdrowicielskie działanie kryształów zatacza jeszcze szersze kręgi. W alternatywnych formach medycyny fioletowe kamienie mają być naturalnym środkiem uspokajającym, wspierającym przy walce z bezsennością, zaburzeniami lękowymi czy niekontrolowanym gniewem. Poleca się umieszczać je pod poduszką lub masować z ich pomocą czoło. Ponadto istnieją sugestie jakoby ametysty miały wspierać gospodarkę hormonalną redukując jej zaburzenia, wzmacniać system odpornościowy, redukować bóle głowy, a także pomagać w walce z nałogami.

Na ile można wierzyć tym teoriom? Cóż, z czysto naukowego punktu widzenia nie ma żadnych dowodów na to, że kryształy faktycznie mogą leczyć, a choroby wywoływane są przepływem negatywnej energii przez nasze ciała. Ewentualne pozytywne doświadczenia związane ze stosowaniem kryształów w gabinetach spa czy bioenergoterapeutów wiązane są zwykle efektem placebo, który wydają się potwierdzać eksperymenty polegające na wykorzystywaniu do seansów uzdrowicielskich fałszywych kryształów.
Ametyst bywa wykorzystywany do leczenia w medycynie alternatywnej. Źródło: shutterstock

Symboliczne znacznie ametystów

Zgodnie z teorią symboliki szlachetnych kamieni ametyst ma być przypisany jako talizman osobom urodzonym w lutym oraz małżonkom świętującym szóstą rocznicę ślubu. Wskazany ma być także dla osób urodzonych pod znakiem Panny, Strzelca, Koziorożca, Wodnika i Ryb. Jego szersze znaczenie wiąże się przede wszystkim z właściwościom przypisywanym ogólnie fioletowej barwie – a więc spirytualizmu, kreatywności, spokoju.
Niezależnie od wiary lub sceptycyzmu związanego z oddziaływaniem kryształów na nasze zdrowie czy samopoczucie, nie da się ukryć, że ametysty w historii ludzkości, wskroś wielu różnych kultur, zaskarbiły sobie opinię wyjątkowo wpływowych i znaczących. Ich obiektywna wartość estetyczna sama w sobie jest pozytywnym doświadczeniem dla każdego człowieka, zaś zgodnie z potwierdzoną psychologicznymi eksperymentami teorią o wpływie barw na samopoczucie, fiolet ma być faktycznie związany z uczuciem wyjątkowości, tajemniczości, kreatywności i bogactwa. Można więc śmiało powiedzieć, że ametysty to idealne kamienie dla ludzi, którzy wierzą w naturalne formy uzdrawiania i wyższe formy duchowości, są w bliskim kontakcie ze swoimi emocjami, a także lubią i chcą czuć się wyjątkowo!
Ekologia.pl (Agata Pavlinec)

Bibliografia

  1. Minerals.net ; “The mineral Amethyst”; data dostępu: 2021-03-16
  2. Gemstone Guru; “Amethyst – all about the purple stone”; data dostępu: 2021-03-16
  3. Hobart M. King; “Amethyst”; data dostępu: 2021-03-16
  4. Rachel Nall ; “Do Amethysts Have Any Proven Healing Properties?”; data dostępu: 2021-03-16
  5. Elizabeth Palermo; “Crystal Healing: Stone-Cold Facts About Gemstone Treatments”; data dostępu: 2021-03-16
  6. Dana Hunter; “The Origin of Amethysts May Leave You Tingly”; data dostępu: 2021-03-16
Ocena (4.5) Oceń:
Pasaż zakupowy