Przepiórka ‒ opis, występowanie i zdjęcia. Ptak przepiórka ciekawostki

Przepiórka - mała, niepozorna, skrywa się w trawach, a kiedy podejmuje wędrówkę, to woli latać w nocy aniżeli w dzień. Ma brązowe ubarwienie upierzenia i spośród ptaków grzebiących występujących w Polsce jest najmniejsza. Przepiórka to także bohaterka wielu ludowych przysłów, powiedzeń, opowiadań, a jej nazwa przeniknęła, do niektórych, lokalnie używanych gwar i nabrała zupełnie różnego znaczenia. Ptak ten boryka się z jednym bardzo ważnym dla jej przetrwania problemem. Mimo, że w naszej części Europy jest pozytywnie postrzeganym zwierzęciem, to na południu Starego Kontynentu stanowi pożądany obiekt polowań.



Przepiórka, fot. shutterstockPrzepiórka, fot. shutterstock

  1. Przepiórka, Malutka z łąk
  2. Przepiórka łowna
  3. W hodowli lepiej?
  4. Oborywać przepiórkę

Przepiórka, Malutka z łąk

Przepiórka (Coturnix coturnix) to jeden z najmniejszych ptaków występujących na Starym Kontynencie. Osiąga bowiem zaledwie 16 - 18 cm długości ciała i z postury, można odnieść wrażenie, że to kuleczka. Ubarwienie upierzenia pokrywającego ciało jest płowobrązowe z licznym kreskowaniem oraz paskowaniem z reguły jaśniejszym. Na głowie od dzioba po potylicę przebiega jaśniejsza, kremowa brew. Od kąta dzioba, także w stronę potylicy ciągnie się kremowa pręga, natomiast od gardła na boki rozchodzi się nieregularne brązowe kreskowanie. Dorosłe ptaki mogą ważyć nawet 160 gramów. Przeważnie są to samce, nazywane kogutami. Kurki ważą mniej. Jak podawał w “Ptakach Ziem Polskich” prof. Jan Sokołowski “w jesieni, niektóre okazy są bardzo tłuste, do 140 g.” Tak było w roku 1958 lub wcześniej, kiedy to Sokołowski tworzył swoje dzieło. Obecnie w literaturze znajdziemy informację, że masa ciała tych malutkich przedstawicieli rzędu grzebiących waha się od 70 - 155 gramów i faktycznie wyższa jest jesienią.

Czy da się odróżnić samca od samicy? Da się! Trzeba jednak naprawdę bardzo dobrze się im przyjrzeć. Podgardle jest tą częścią ciała, która pozwala na rozpoznanie kto jest kim w tym przypadku. Samice bowiem mają brudnobiałe gardło, natomiast samce mają czarną plamę o zmiennym kształcie oraz wielkości. Niekiedy bywa tylko niewielkim, czarnym paskiem. Łąkibiotopem bez którego przepiórka nie może funkcjonować w pełnym tych słów znaczeniu. Właśnie tam żeruje, potrafi chronić się przed drapieżnikami pośród wysokich traw, a także zakłada gniazdo. W tym miejscu chciałbym się na chwilę zatrzymać. Bo gniazdo łąkowych zwierząt, to punkt wspólny wszystkich tych gatunków, gniazdujących oraz żyjących w tego typu środowisku. Nie inaczej jest z przepiórką. Ptak ten tworzy niezbyt głęboką nieckę, płytkie zagłębienie wyścielone źdźbłami traw. Gniazdo bywa osłonięte otaczającą je roślinnością, ale i to nie stanowi konieczności, by ptak założył pielesze w wybranym przez siebie miejscu. Na przełomie maja oraz czerwca samica składa 8 - 13 jaj. Z reguły wyprowadza jeden lęg w ciągu roku. Po wylęgu piskląt osobniki łączą się w większe grupy. Tworzą przy tym stada rodzinne, aż do odlotu na zimowiska oraz osiągnięcia przez młode samodzielności. Od czasu wylęgu do momentu odlotu ptaki szwendają się po łące w poszukiwaniu smakowitych kąsków, tak by zaspokoić swój głód, a także przybrać na masie i zebrać odpowiednie zapasy energii na dalszą podróż. Z tej racji, że przepiórka należy do ptaków grzebiących, to poszukuje pokarmu przede wszystkim w ziemi, z tym wiąże się także jej sposób na życie, bowiem ptak ten w ostateczności podrywa się do lotu. Większość życia spędza biegając pośród traw. Taka strategia ma jak najbardziej sens. Na przestrzeniach otwartych takich jak łąki najlepiej pozostać niezauważonym wędrując pośród wysokich kęp traw. Wtedy żaden drapieżnik nie jest w stanie dostrzec z daleka co w trawie piszczy!
Samiec przepiórki zwyczajnej, fot. shutterstock

Przepiórka łowna

Przepiórka jeszcze do niedawna była ptakiem łownym. Myśliwi polowali na nią ze względu na walory smakowe tuszki tego ptaka. Chociaż to niezbyt duży gatunek, to polowano na niego zwłaszcza podczas jesiennych wędrówek, kiedy to ptaki zaczynały swój przelot, a ten z reguły rozpoczyna się we wrześniu i trwa nawet do listopada. W rozporządzeniu Ministra Środowiska z 2005 roku jednak nie znajdziemy jej w wykazie gatunków łownych. Kolejna nowelizacja z 2017 roku, także nie zmienia statusu przepiórki. Ptak nadal pozostaje bezpieczny, przynajmniej w naszym kraju, chociaż co jakiś czas pojawiają się głosy, by znowu zacząć polować na ten gatunek. Jak argumentują to zwolennicy polowań, przepiórek nie ma wcale tak mało, by znowu nie użytkować ich łowiecko. Zobaczymy jak daleko pójdą te pojedyncze deklaracje.
Póki co ruch antyłowiecki w Polsce przybiera na sile i nic nie wskazuje na to, by kolejne ptaki miałyby zostać wpisane na listę gatunków łownych, a nawet przeciwnie. Miłośnicy ptaków skupieni w koalicji “Niech żyją!” chcą złożyć projekt ustawy, który miałby wprowadzić moratorium na polowania na gatunki ptaków uznane za łowne. Natomiast sytuacja ma się nieco inaczej jeśli chodzi o polowania na południu Europy. Postanowiłem zrobić rozeznanie, jak wygląda w ogóle sytuacja tego gatunku w krajach basenu Morza Śródziemnego. Tylko nad samą Maltą zastrzelono niemal 3 miliony ptaków, z czego większość to były ptaki wróblowe. Ile przepiórek znalazło się pod ostrzałem? Zaglądam na stronę maltańskiego związku łowieckiego, a tam? Próżno szukać jakichkolwiek informacji o tym ile osobników, jakiego gatunku zostało upolowanych. Szukam zatem dalej. Wreszcie znalazłem oficjalny raport tamtejszego Ministra Środowiska na temat polowań z roku 2017, a w nim bardzo wiele miejsca poświęcono polowaniom na przepiórki. Najwięcej tych ptaków upolowano w roku 2010. Wtedy doliczono się około 14100 osobników, które zginęły nad maltańskimi niebem. Od tego roku liczba upolowanych ptaków zaczęła systematycznie spadać. W sezonie 2016/2017 upolowano już tylko 247 osobników. Pozostaje pytanie co się stało? Czy to społeczność wspólnoty europejskiej tak wpłynęła na opinię publiczną na Malcie, że ograniczono polowania na ten gatunek? Czy być może po prostu tych ptaków jest już tak mało, że ma to odzwierciedlenie w wielkości pokotu? Jeżeli to drugie pytanie jest prawdziwe, wówczas musimy zdać sobie sprawę z tego, że przyłożyliśmy rękę do ginięcia kolejnego gatunku.

W hodowli lepiej?

Hodowla przepiórki to całkiem popularne zajęcie, którym zajmuje się bardzo wiele osób. Ptaki te są bardzo wdzięcznym obiektem hodowlanym, o ile mogę tak się wyrazić. Wymagają niezbyt dużej powierzchni, by móc utrzymywać dość sporą ilość tych ptaków, a także jej wymagania czy to środowiskowe, czy to pokarmowe nie są zbyt wygórowane. Dlatego ich hodowla nie nastręcza zbyt wielu trudności. Najbardziej popularnym gatunkiem utrzymywanym w niewoli jest przepiórka japońska (Conturnix japonica), nieco mniejsza od naszej przepiórki z większą ilością brązu w upierzeniu. Ze względu na walory smakowe oraz skład mikro-, makroelementów, witamin oraz innych związków jej jaja są pożądanym produktem na wielu stołach i jednocześnie są traktowane jako produkt klasy premium. Jaja tych ptaków mimo, że ważą zaledwie od kilku do kilkunastu gramów (średnio 10 g), to ich wartość odżywcza oraz parametry są niekiedy lepsze aniżeli większych jaj kurzych. Można rzec, że jaja przepiórcze mają większą wydajność, jeśli chodzi o zawartość oraz skład substancji odżywczych.
Bardzo rzadko, ale nie aż tak jakby się nam to mogło wydawać, sprzedawane są tuszki przepiórek. Charakteryzują się delikatnym smakiem. Niestety większość ptaków, które są hodowane, czy to ze względu na jaja, czy to ze względu na ich tuszki, to osobniki utrzymywane na fermach w systemie tzw. klatkowym. Oznacza to tyle, że zwierzęta żyją w niewielkich klatkach, a ich jedynym celem w życiu, jaki ma zaspokajać potrzeby właścicieli, jest coraz większa nieśność oraz coraz większa masa ciała, tak by jak najwięcej zarobić na hodowli. Jednak rośnie grono osób, które hodują hobbystycznie przepiórki. To też wcale nie jest rzadkością natknięcie się na właścicieli hodowli liczących po kilkadziesiąt ptaków, które wolne spacerują sobie po podwórku lub w dużej wolierze. Wydaje się najbardziej etyczne zaopatrywanie się w jaja właśnie tych ptaków oraz, jeśli ktoś ma taką potrzebę, tuszki od takich hodowców. W tego typu miejscach nie dość, że ptaki dostają jak najlepszy pokarm, to jeszcze są chronione przed drapieżnikami i w miarę spokojnie mogą egzystować bez ograniczeń w postać niewielkiej klatki z dużą liczbą sąsiadów w przeliczeniu na 1 m2 powierzchni.
Przepiórka, fot. Kacper Kowalczyk

Oborywać przepiórkę

Przepiórka również w polskiej kulturze obrosła w wiele legend. Ptak ten pojawia się w wielu opowiadaniach, czy też obrzędach ludowych. Jednym z nich jest oborywanie przepiórki.
O co chodzi? O żniwa! Kiedy jeszcze zboże kosiło się ręcznie na pole gospodarza schodzili się inni chłopi, by mu pomóc. Pod koniec pracy pomocnicy pozostawiali garść zboża, którą ładnie przyozdabiali. Była to tzw. przepiórka. Następnie po ozdobieniu przepiórki pomocnicy chwytali gospodarza za nogi i przeciągali go kilka razy wokół przepiórki. Domagano się w ten sposób podziękowania za pomoc i najczęściej ów obrządek kończył się w domu gospodarza przy suto zastawionym stole. Przepiórka zostawała na polu, a pod nią gospodarz pozostawiał kawałek chleba w podzięce dla ptaków oraz myszy, by i w kolejnym sezonie zwierzęta pozwoliły mieć dość dobre plony.

Przepiórka jest gatunkiem nadal bardzo słabo poznanym, ze względu na jej skryty tryb życia. Jedynym momentem, kiedy można ją obserwować to czas jesiennych oraz wiosennych przelotów. Wtedy ptaki o zmierzchu i nocą rozpoczynają swoją wędrówkę w cieplejsze strony świata. Warto wówczas wyjść na balkon lub otworzyć okno, by móc posłuchać tego charakterystycznego “pit-pil-lit”. Pytanie jak długo jeszcze będziemy mogli słuchać przepiórczych pieśni? Oby jak najdłużej!
Kacper Kowalczyk – przyrodnik, dziennikarz radiowy i telewizyjny, obecnie prowadzący audycje o zwierzętach w radiowej Czwórce, a także autor felietonów o przyrodzie w radiowej Jedynce. Twórca oraz współautor kilkuset artykułów naukowych oraz popularnonaukowych o zwierzętach publikowanych między innymi w Focusie, Gościu Niedzielnym czy Expressie Ilustrowanym

Bibliografia

  1. Guyomarc’h, Jean-Charles & Perennou, Christian & Derégnaucourt, Sébastien & Tesson, Jean-Luc & Barbier, L & Boutin, J-M & Domingo Rodríguez-Teijeiro, José & Puigcerver Oliván, Manel & Heredia, Borja & Ranner, Andreas & Kassinis, Nicolaos & Miltiadou, Mich; “COMMON QUAIL Coturnix coturnix European Union Management Plan 2009-2011. ”; 10.13140/RG.2.2.10912.69125. ;
  2. “https://msdec.gov.mt/en/Pages/WBRU/springhuntingderogations.aspx”; data dostępu: 2019-08-20
  3. Kruszewicz A. G; “Ptaki Polski” t. I”; Multico Warszawa 2005;
  4. Sokołowski J.; “Ptaki Ziem Polskich”; PWN Warszawa 1958;
  5. “http://www.przepiorki.pl/1-Hodowla-przepiorek.html”; data dostępu: 2019-08-20
Ocena (5.0) Oceń:

Pasaż zakupowyprzejdź do pasażu pasaż

Ogłoszenia - ekologia.pl
Pasaż zakupowy