Żółw piżmowy - opis, występowanie i zdjęcia. Gad żółw piżmowy ciekawostki

Zwierzęta Ameryki Północnej lubią wydzielać różne niezbyt przyjemne zapachy. Najbardziej znanym z tego zwyczaju zwierzęciem jest oczywiście skunks, ale inne gatunki nie pozostają w tyle. Wśród nich także są gady, które wytworzyły sobie taki system obronny. A pośród nich również on – żółw wonny, nazywany żółwiem piżmowym albo stinkpotem, czyli z angielskiego śmierdzielem.



Żółw piżmowy, fot. Kacper KowalczykŻółw piżmowy, fot. Kacper Kowalczyk
  1. Do zgniatania muszli
  2. Żółw piżmowy ‒ mały drapieżnik
  3. Cztery zniesienia w ciągu roku
  4. W razie zagrożenia
  5. Terrarium dla żółwia piżmowego

Do zgniatania muszli

Żółw wonny (Sternotherus odoratus) jest mieszkańcem Ameryki Północnej od południowych krańców Ontario i Quebecu w Kanadzie przez Maine w USA aż po Florydę. Należy do rodziny Kinosternidae nazywanej po polsku także żółwiami mułowymi, ze względu na środowisko a także ich tryb życia. Żółw wonny bywa nazywany także żółwiem piżmowym, ale według systematyków, taka nazwa jest bardziej stosowna do niemal identycznego Sternotherus minor. Aczkolwiek jedyną różnicą jaka występuje pomiędzy tymi dwoma zwierzętami jest ich wielkość, co można wyczytać już z nazwy naukowej. Trwają bowiem dyskusje nad tym, czy oba żółwie to na pewno zupełnie inne gatunki, czy jeden to podgatunek drugiego, albo na odwrót. Zostawmy jednak te spory systematykom i miejmy nadzieję, że dojdą do jakiegoś sensownego konsensusu. Zasadnym jednak wydaje się używanie nazw naukowych, by określić konkretny gatunek, dzięki czemu unikniemy niepotrzebnych pomyłek.

Są to jedne z mniejszych żółwi występujących na świecie – dorastają do 14 cm, ale z reguły spotyka się osobniki o wymiarach miedzy 7,5 a 10 cm długości karapaksu. Ten jest wysklepiony, owalny, węższy w tylnej części. U osobników starszych jest gładki lub z lekkimi wysklepieniami nazywanymi kilami. Młode żółwie mają je trzy, coraz niższe z każdym rokiem. Poza tym młode zwierzęta są całe czarne i z wiekiem nabierają jaśniejszych barw. Kolor pancerza występuje w kilku wariantach – brązowym, szarym, oliwkowym, beżowym lub czarnym, zazwyczaj nakrapianym promieniście rozchodzącymi się kropkami lub kreskami. Plastron wyraźnie zredukowany a jego przedni fragment nie zamyka się. Pomiędzy tarczkami rogowymi występują dwa pasma nagiej skóry, stosunkowo większe u samców niż u samic. Głowa duża, osadzona na długiej szyi, z nosem wyraźnie wysuniętym do przodu. Szczęka i żuchwa wyposażone w ostre tarczki rogowe z silnie rozwiniętym stawem szczękowym, który pozwala rozkruszyć muszle mięczaków będących pokarmem żółwia. Od nosa odchodzą dwie jasne pręgi ciągnące się przez całą szyję, jedna w jej górnej, a druga w dolnej części. Palce spina błona pławna, zwiększająca powierzchnię „dłoni” i „stóp” zwierzęcia, a tym samym ułatwia pływanie. Na podstawie długości ogona oraz jego budowy można odróżnić samca od samicy. U samca jest dłuższy z grubą podstawą, natomiast u samicy stosunkowo krótki i wąski. Zamieszkuje przede wszystkim zbiorniki wodne wolno płynące lub stojące, trzyma się strefy przybrzeżnej ale na ląd wychodzi rzadko i woli przebywać w wodzie, gdzie spędza większość życia.
Żółw piżmowy, fot. Kacper Kowalczyk

Żółw piżmowy ‒ mały drapieżnik

Jak na swoje rozmiary oraz „zwinność” żółw wonny to zwierzę wykazujące bardzo silny behawior drapieżcy. Chociaż gdyby spojrzeć na skład diety tego gada od razu widać, że to gatunek wszystkożerny z silnym upodobaniem do pokarmów pochodzenia zwierzęcego. Żywią się przede wszystkim owadami i mięczakami, a ich ulubiony pokarm stanowią ślimaki, których muszle rozgniatają z dużą łatwością. Żółwie te, mimo że spędzają dużo czasu w wodzie, nie należą do najlepszych pływaków, to też ryby padają ich łupem bardzo rzadko. Jednak czasami zdarza się, że narybek bądź ikra kończy w ich przewodzie pokarmowym. Poszukiwania pokarmu umożliwia im bardzo dobrze rozbudowany zmysł węchu. Dzięki niemu są w stanie poszukiwać swoich ofiar nawet pod ziemią, odkopywać je a potem zjadać. Żółw urozmaica swoją dietę zjadając zielone części niektórych roślin wodnych. Zwierzęta mają ogromny apetyt, przez znawców określany „nieproporcjonalnie dużym w stosunku do wielkości ciała”, dlatego czasami po obfitym posiłku można obserwować u nasady szyi wyraźne zgrubienie, czyli tzw. wole, gdzie gromadzi się pokarm.

Cztery zniesienia w ciągu roku

Gody żółwi zaczynają się w kwietniu lub maju. Wówczas osobniki dojrzałe przystępują do rozrodu, a dojrzałość osiągają dorastając odpowiednio do 6,5 cm długości karapaksu dla samców i 8,3 cm dla samic. Po około 4-6 tygodni od kopulacji dochodzi do pierwszego zniesienia jaj. Zazwyczaj w jednym lęgu jest ich 2-5, chociaż jak można przeczytać w literaturze wielkość zniesienia waha się w granicach 1 – 10 jaj i samica może znosić je nawet 4 razy w ciągu roku. Wynika to z faktu, że posiada specjalne „magazyny” na nasienie, które zostaje zdeponowane podczas kopulacji i zachowane na tzw. „trudne czasy”. Jaja o elipsoidalnym kształcie zostają zniesione w wykopanych przez żółwie gniazdach wzdłuż linii brzegowej. Po niemal 100 dniach przychodzą na świat młode żółwiki, których długość ciała mieści się w granicach około 2 cm, a ich masa ciała oscyluje w okolicach 2 gramów. Płeć nowych pokoleń żółwi wonnych jest determinowana przez temperaturę. Cóż to oznacza? Samice wykluwają się z jaj w temperaturach do 24 st. C i powyżej 26,5 st. C, natomiast w przedziale pomiędzy 24 a 26,5 st. C zdecydowaną większość wykluwanych z jaj zwierząt stanowią samce.

W razie zagrożenia

Zwierzęta te mają cały szereg różnego rodzaju zachowań, które pozwalają im przetrwać w obliczu ataku przez drapieżniki. Jedną z ciekawych umiejętności, niespotykanych w świecie żółwi, jest wspinanie po drzewach. Dla kogoś kto pierwszy raz ma kontakt z tym zwierzęciem w naturze, może okazać się zaskoczeniem spotkanie żółwia na wysokości około 2 m, przesiadującego na gałęzi, na której doskonale się maskuje, ze względu na swoje ciemne ubarwienie, co często upodabnia zwierzę do otoczenia, w jakim się znalazło. Wspinaczkę umożliwiają żółwiowi pazury znajdujące się na palcach. Poza tym żółwie wonne, zwane także piżmowymi mają jeszcze jedną tajną broń. Potrafią wydzielać nieprzyjemną wydzielinę, która ma zapach piżma. Stąd właśnie wzięła się nazwa tych zwierząt. Wydzielina stanowi ostateczną broń w sytuacji, kiedy zwierzę nie ma możliwości ucieczki, ani też kiedy nie może się schować przed drapieżnikiem. Wówczas za pomocą niewielkich gruczołów umiejscowionych na spodniej stronie ciała dochodzi do opryskania wroga. Dzieje się jednak to bardzo rzadko, bowiem żółwie tej broni używają w ostateczności. Nawet w hodowlach, kiedy właściciele biorą zwierzę do ręki, nie zostają potraktowani piżmem. Większym zagrożeniem dla nich jest żółwi pysk, wyposażony w ostre tarczki rogowe, ponieważ może bardzo boleśnie zranić dłonie chwytającego, dlatego zdecydowanie lepiej jest trzymać żółwie za tylną część ciała, tak by zwierzę nie dało rady sięgnąć palców używając do tego swojej długiej szyi.
Żółw piżmowy, fot. shutterstock

Terrarium dla żółwia piżmowego

Akwaterrarium dla żółwia wonnego powinno jak najbardziej przypominać środowiska życia tych zwierząt w naturze. Jednego żółwia możemy utrzymywać w zbiorniku o wymiarach 60x30 cm, a jeśli chcemy mieć więcej tych zwierząt, wówczas powinniśmy proporcjonalnie zwiększać powierzchnię, ale nie jest zalecane utrzymywanie dużej liczby gadów ze względu na ich ostry charakter. Należy zapewnić dużo kryjówek, układać na dnie jak najwięcej korzeni, sadzić rośliny, które będą stanowiły uzupełnienie diety. Żarówka UVB nie jest konieczna, aczkolwiek lepiej ją zainstalować, chociaż jej brak nie powoduje zaburzeń wzrostu i rozwoju tych zwierząt, ani problemów zdrowotnych. Ze względu na dość szeroki zasięg występowania, zakres temperatur zapewniających komfort termiczny jest również szeroki i mieści się w granicach między 20 a 28 st. C, chociaż najlepszym optimum jest utrzymywanie temperatury na poziomie 24-26 st. C. Poziom wody powinien umożliwiać zwierzęciu pobieranie powietrza przez wynurzenie nozdrzy nad taflę wody oraz po wspięciu na łapach i wyciągnięciu szyi ponad powierzchnię.
Nie należą do najwybitniejszych pływaków, wręcz pływają słabo, ale większość życia spędzają na podwodnych wędrówkach. Nawet wygrzewają się pod lampą grzewczą będąc w lekkim zanurzeniu. Oświetlenie powinno być włączone przez 12 – 14 godzin, ale o niezbyt dużym natężeniu, dlatego że są to gady o zmierzchowym trybie życia. Dieta musi być urozmaicona i oprócz wspomnianych elementów roślinnych, dołóżmy podopiecznemu drobne ryby, kiełże, krewetki, małże, dżdżownice, a nawet oseski mysie. To uchroni nas przed problemami z niedoborami. Warto do każdego pokarmu dołożyć nieco suplementów zawierających witaminę D3 i wapń (Ca). Ze względu na żarłoczność, dorosłe osobniki wystarczy karmić 2-3 razy w tygodniu, inaczej możemy doprowadzić do nadmiernego otłuszczenia, a to z kolei pociągnie za sobą wiele innych problemów zdrowotnych.

Posiadanie zwierzęcia zmiennocieplnego z reguły wiąże się ze specjalnymi warunkami utrzymania. Czasami jednak, jeśli dobrze poszukamy, możemy znaleźć gatunki, których hodowlę jest zdecydowanie łatwiej prowadzić niż innych. Jednak łatwiej wcale nie oznacza, że bez problemów. Najważniejsze, aby stworzyć takie warunki środowiskowe, które będą jak najbardziej zbliżone do tego, w jakich dane zwierzę występuje w naturze.
Kacper Kowalczyk

Bibliografia

  1. Vitt, Laurie J.; Caldwell, Janalee P. (2014).; “Herpetology: An Introductory Biology of Amphibians and Reptiles, Fourth Edition. ”; Amsterdam: Academic Press. 757 pp. ;
  2. Schilde M., (2004); “Die Moschusschildkröte Sternotherus odoratus”; Natur und Tier – Verlag, Münster ;
  3. Wilhelm, Caitlin & Plummer, Michael. (2012); “Diet of radiotracked Musk Turtles, Sternotherus odoratus, in a small urban stream. ”; Herpetological Conservation and Biology. 7. 258-264. ;
  4. Huntzinger, Cybil & Lyons, Eddie & Selman, Will. (2014). ; “Sternotherus odoratus (Common Musk Turtle). ”; Geographic distribution.. Herpetological Review. 45. 658. ;
  5. Belleau, P. 2008. ; “Habitat selection, movement patterns, and demography of Common Musk Turtles (Sternotherus odoratus) in southwestern Quebec. M.S. Thesis, ”; McGill University, Montréal, Canada. 73 pp. ;
Ocena (5.0) Oceń:
Pasaż zakupowy