Frytki - właściwości, skład i rodzaje frytek

Trudno znaleźć osobę, która nigdy nie miała w ustach frytek. Smażone w głębokim tłuszczu frytki są najpowszechniej uwielbianym fast food`em zachodniej cywilizacji. Chrupkie i złociste z zewnątrz, w środku miękkie i puszyste skradły serca ludzi w każdym wieku. O to, skąd pochodzą frytki, kłócą się między sobą Francuzi i Belgowie, jednak najczęściej ten kaloryczny przysmak kojarzy się z amerykańskim stylem odżywiania. Niezależnie od proweniencji, wszyscy lubimy zajadać się frytkami. Przynajmniej do momentu, kiedy nie przypomnimy sobie o kaloriach i toksycznych akryloamidach.



Frytki tradycyjnie podawane jako dodatek do dań, coraz częściej stanowią samodzielną przekąskę, fot. shutterstockFrytki tradycyjnie podawane jako dodatek do dań, coraz częściej stanowią samodzielną przekąskę, fot. shutterstock
  1. Frytki - pochodzenie i historia
  2. Wartości odżywcze frytek
  3. Jak przygotować idealne frytki?
  4. Z czym jeść frytki?
Trudno jest nie lubić frytek szczególnie, że ich dostępność jest tak ogromna. Serwuje się je nie tylko w popularnych fast food`ach, ale także w okienkach ulicznych, coraz modniejszych food track`ach i restauracjach. Można je też kupić w zamrożonej formie w każdym supermarkecie i przygotować w domu. Najbardziej jednak spopularyzował je oczywiście McDonald`s. 7% wszystkich uprawianych w Stanach Zjednoczonych ziemniaków zamienia się tam we frytki. 

Wszyscy kochamy tę ziemniaczaną przekąskę, jednak nie warto włączać ją do codziennego jadłospisu. Grozi to nadwagą i innymi chorobami.

Frytki - pochodzenie i historia

Kłótnia o pochodzenie frytek rozgrywa się pomiędzy dwoma krajami: Francją i Belgią. Kiedy na początku XIX w. Thomas Jefferson w Białym Domu podawał słupki smażonych na złoto ziemniaków, mówił, że to na francuską modłę. Z tego powodu w języku angielskim na frytki mówi się french fries (french po ang. „francuski”). Z drugiej strony coraz więcej punktów gastronomicznych, chcąc podkreślić oryginalność i tradycyjność podawanych przez siebie frytek, reklamuje je jako frytki belgijskie. Jaka jest zatem prawda?

Ci, których przekonuje wersja o belgijskim pochodzeniu frytek, twierdzą, że jedli je farmerzy przy rzece Moza, gdzie początkowo smażyli złowione przez siebie ryby. W trakcie zimy, kiedy o ryby było trudno, musieli zadowolić się smażonymi ziemniakami. Przysmak farmerów mieli polubić amerykańscy żołnierze w trakcie I Wojny Światowej, a ponieważ większość Belgów posługuje się językiem francuskim, Amerykanie mylnie zinterpretowali pochodzenie potrawy.

Skądinąd wiemy na pewno, że paryscy dostawcy sprzedawali frytki na Pont Neuf w latach 80` XVIII w.  Francuski pisarz Curnonsky z XIX w. potwierdził paryskie pochodzenie frytek, wieszcząc, że największym wkładem Paryża w gastronomię będą pommes frites, czyli właśnie frytki.

Niezależnie od tego, która z historii jest prawdziwa, frytki stały się  jednym z najbardziej popularnych i lubianych dodatków do dań w zachodniej części globu. Nie trzeba wiedzieć, skąd pochodzą, aby je uwielbiać.
Mimo że wywodzą się z Europy, frytki kojarzą się przede wszystkim ze Stanami Zjednoczonymi. To Ameryka uczyniła je kultową potrawą. Mimo że przygotowywał je już w Białym Domu Thomas Jefferson, to w amerykańskim społeczeństwie spopularyzowały się dopiero w XX w. Stało się to przede wszystkim za sprawą fast food`ów takich jak MacDonald`s, KFC, Burger King i innych, w Polsce mniej znanych. Statystki wskazują, że 7% uprawianych w Stanach Zjednoczonych ziemniaków trafia właśnie do McDonald`s. To za sprawą tego lokalu szybkiej obsługi frytki upowszechniły się w Polsce.
Aby frytki były idealne, należy smażyć je dwukrotnie., fot. shutterstock

Wartości odżywcze frytek

Jak każde danie smażone w głębokim tłuszczu, frytki także są bardzo kaloryczne. 100 g zawiera ponad 300 kcal. Warto się zatem zastanowić zanim poprosimy o ich większą porcję. Osoby, które borykają się z nadprogramowymi kilogramami, powinny ich zdecydowanie unikać. Niestety jednak przy spożywaniu dużej ilości frytek, grozi nam nie tylko nadwaga.
Akryloamid to związek chemiczny, który wytwarza się przy obróbce termicznej produktów o dużej zawartości skrobi. Badania wykazują, że akryloamidy są rakotwórcze – mogą przyczyniać się do powstawania nowotworów układu pokarmowego. Mają także negatywny wpływ na układ nerwowy.

Poza niewielką ilością białka frytki składają się głównie z węglowodanów i tłuszczu. Niektóre z nich zawierają tłuszcze trans, czyli utwardzone oleje roślinne. Tłuszcze trans są wyjątkowo niezdrowe, gdyż podwyższają ryzyko cukrzycy i chorób serca. W 100 g przygotowanych tradycyjnie frytek mieści się nawet 48 g węglowodanów, 17 g tłuszczy i skromne 4 g białka.

Wszystkie frytki są również obficie sypane solą, a nadmiar sodu w organizmie powoduje wzrost ciśnienia tętniczego i może przyczyniać się do udaru mózgu. Zbyt duże ilości soli w organizmie zatrzymują także wodę, co skutkuje obrzękami i ogólnym poczuciem ciężkości.

Na szczęście są też dobre wiadomości: wszystkie frytki robione są z ziemniaków, a więc wykazują prozdrowotne właściwości tych bulw. Stanowią zatem źródło fosforu, potasu, witaminy B3 i kwasu foliowego. Trudno jednak nie zauważyć, że jedząc ziemniaki w mniej tłustej formie wprowadzamy do organizmu wszystkie wymienione witaminy i minerały, eliminując jednocześnie szkodliwe właściwości tłustych i słonych frytek.
Źródło: https://nutritiondata.self.com

Jak przygotować idealne frytki?

Nie musimy chodzić do fast food`ów ilekroć najdzie nas ochota na tę słoną przekąskę. Frytki możemy z powodzeniem zrobić sami w domu. Błędne jest jednak przekonanie, że ich przygotowanie jest łatwe i szybkie. Wystarczy drobny błąd, aby zamiast chrupiących otrzymać słupki miękkie i „zwiędłe” lub przeciwnie – zupełnie spalone. Oto rzeczy, które trzeba wiedzieć zanim zaprosimy znajomych na idealne frytki:
  • Ziemniaki powinny mieć wysoką zawartość skrobi, dlatego najlepiej do frytek nadają się Russety Burbank. Ten typ ziemniaków zapewni chrupiącą teksturę i pomoże w równomiernym usmażeniu.
  • Po pokrojeniu bulwy warto ją namoczyć, a później kilkakrotnie opłukać. Usuniemy w ten sposób nadmiar skrobi, który przy smażeniu może powodować zbyt szybkie brązowienie wierzchniej części ziemniaka.
  • Najlepszym olejem do smażenia jest taki, który ma neutralny zapach. Może nim być olej z orzechów ziemnych lub, łatwiej nam dostępny i z pewnością tańszy, olej rzepakowy. Ma on ponadto wysoki punkt dymienia, a więc może osiągnąć bardzo wysoką temperaturę.
  • Idealną teksturę frytek osiąga się przez podwójne smażenie. Najpierw należy wrzucić pokrojone ziemniaki do oleju rozgrzanego do 150°C, aby frytki były miękkie i puszyste w środku. Drugie smażenie powinno odbywać się w 170°C, aby nadać im złoty kolor i chrupiący wierzch.
 Jeśli zadbamy o wszystkie te szczegóły, możemy mieć pewność, że frytki będą pyszne, a wieczór ze znajomymi udany.
Frytki najczęściej serwowane są z ketchupem i majonezem, fot. shutterstock

Z czym jeść frytki?

Upodobanie do jedzenia frytek jest powszechne, jednak na temat tego, z czym najlepiej smakują, nie ma już jednej opinii. 

Polacy za Amerykanami jedzą frytki najczęściej z ketchupem, chociaż coraz popularniejszy staje się również majonez, który z kolej uwielbiają Belgowie. Francuzi preferują musztardę, a Brytyjczycy ocet. Kanadyjczycy zjadają frytki polane serem i sosem pieczeniowym. Przekąskę tę nazywają poutine. Daleko na wschodzie z kolej, w Japonii, skrapia się je sosem sojowym lub podaje z zielonym curry. W Malezji wybierają ostry sos chilli. W Pensylwanii frytki polane sosem serowym układane są na wierzchu sałatki, a we Włoszech często na pizzy.

Frytki można też jeść sauté jako samodzielnie danie lub, co bardziej popularne, jako dodatek do dania. Frytki oczywiście bezbłędnie pasują do burgera, ale coraz częściej w tradycyjnym polskim obiedzie zastępują ziemniaki. Dobrze pasują też do ryby, dlatego można je dostać we właściwie każdej smażalni. 

Coraz częściej też można spotkać się z frytkami ze słodkich ziemniaków – batatów. W Internecie pełno jest również zachęt, aby frytki przygotowywać z innych warzyw: marchewki, dyni, cukinii. Niewątpliwie są to próby zamienienia niezdrowej przekąski w wartościowsze danie. Niektórzy też zamiast smażyć je w głębokim tłuszczu, wolą skropić frytki oliwą, posypać ulubionymi ziołami i upiec. Jest to z pewnością zdrowsza i mniej kaloryczna alternatywa.
Różnorodność ta pokazuje, że ograniczeń nie ma. W podawaniu frytek z pewnością można pozwolić sobie na eksperymenty. Należy jednak pamiętać, że w tradycyjnym rozumieniu frytki zawsze przyrządzane są z ziemniaków smażonych na głębokim tłuszczu. Mimo ich niekorzystnego wpływu na zdrowie, nie tracą popularności, a z kuchni fast coraz częściej przenoszą się do tej slow. Włączanie ich do codziennej diety z pewnością nie jest dobrym pomysłem, jednak od czasu do czasu, jeśli zdrowie na to pozwala, można sobie na nie pozwolić.
Aleksandra Fudalej

Bibliografia

  1. Rebecca Rupp; “Are french fries truly French? ”; ; 2019-08-13
  2. Erin Coleman; “French fries nutritional value”; data dostępu: 2019-08-13
  3. “Encyclopedia.com”; data dostępu: 2019-08-12
  4. Tony Rosenfeld; “How to make french fries”; data dostępu: 2019-08-13
  5. Dan Meyers; “6 surprising facts about french fries”; ; 2019-08-14
Ocena (5.0) Oceń:

Pasaż zakupowyprzejdź do pasażu pasaż

Ogłoszenia - ekologia.pl
Pasaż zakupowy