Opieńki - opis, występowanie i zdjęcia. Grzyby opieńki ciekawostki

Końcówka października i listopad to czas opieniek. Opieńki porastają gęstymi kępkami drzewa i butwiejące pniaki. Choć ten blaszkowaty grzyb nie wzbudza u części z nas zaufania, to w wielu rejonach Polski jest chętnie zbierany i masowo przetwarzany. Kiedy, jak i dlaczego warto zbierać opieńki?



Fot.  j.e.mcgowan [CC BY 2.0 ], Flickr.comOpieńka miodowa (Armillaria mellea (Vahl) P. Kumm.) Fot. j.e.mcgowan [CC BY 2.0 ], Flickr.com

Sezon na opieńki trwa od września do połowy listopada. W polskich lasach występuje 5 gatunków opieniek − północna, maczugowata, żółtotrzonowa, miodowa i ciemna. Opieńki można spotkać w zasadzie wszędzie – w lasach, w parkach i ogrodach. Grzyby te porastają kępkami drzewa iglaste i liściaste i pniaki.

Opieńka miodowa to grzyb jadalny zwiastujący nadchodzącą zimę. Na początku sezonu na pniach drzew pojawiają się miodowożółte kapelusze, które z czasem rozpościerają się, przybierając brązowo-wiśniowy odcień. Młode okazy na spodniej stronie kapelusza mają cienkie, białe blaszki, które z czasem ciemnieją. Trzon opieńki jest długi i cienki, z wydatnym, orzęsionym białym, kremowym lub żółtawym pierścieniem. Uwaga! Opieńki można pomylić z maślanką wiązkową (łysiczką trującą) oraz niejadalnym łuskwiakiem nastroszonym.
Charakterystyczny pierścień opieńki miodowej. Fot. Jerzy Opioła (Own work) [CC-BY-SA-3.0], via Wikimedia Commons
Fot. Peter aka anemoneprojectors [CC BY-SA 2.0 ], Flickr.com


Czy warto jeść opieńki?

Opieńka miodowa jest smacznym grzybem jadalnym. Jednak przed spożyciem opieńki należy poddać obróbce termicznej. Głównymi składnikami opieńki miodowej (oprócz wody) są cukry, białka i tłuszcze. Zawiera ona także niewielkie ilości substancji mineralnych, między innymi fosfor, wapń i sód.


„W 100 gramach świeżych opieniek znajduje się 1-3 g białek, 7,5 g cukrów i 0,6 g tłuszczów. Zasób substancji mineralnych jest niewielki; 80 mg fosforu, 0,3 mg wapnia, 32-43 mg sodu.” – wyjaśnia grzyboznawca Wiesław Kamiński. Według medycyny ludowej opieńka ma właściwości lecznicze. Chińczycy wykorzystują opieńki w leczeni schorzeń płuc, wątroby, żołądka czy kurzej ślepoty. Ich zdaniem ekstrakty z tych grzybów poprawiają ukrwienie mózgu, działają bakteriobójczo i antygrzybicznie – zwalczają staphylokoki i pneumokoki.

Świecące grzyby

Co ciekawe, opieńki miodowe podobno świecą w ciemności. Będąc nocą w lesie można zauważyć, że wokół tych grzybów emanuje zielona poświata. Światło dają ryzomorfy opieńki – fragmenty grzybni, które spełniają rolę korzeni. Prawdopodobnie jest to spowodowane zachodzącymi, w trakcie oddychania komórek, procesami chemicznymi. Według doniesień świecące ryzomorfy opieńki przysłużyły się francuskim żołnierzom podczas I wojny światowej, którzy czytali przy nich listy od narzeczonych.
By Jean-Pol GRANDMONT (Own work) [CC BY 3.0], via Wikimedia Commons
Fot. j.e.mcgowan [CC BY 2.0 ], Flickr.com

Rekordowe opieńki
Opieńka jest największym (pod względem zajmowanej powierzchni) organizmem żyjącym na Ziemi. Opieńka ciemna (Armillaria ostoyae) odkryta w 2001 r. w Malheur National Forest w Górach Błękitnych (ang. Blue Mountains) we wschodnim Oregonie zajmowała powierzchnię 900 ha, czyli obszar ok. 1220 boisk piłkarskich!
Opieńki – radość dla grzybiarzy, kłopot dla leśników

Masowe występowanie opieniek to radość dla grzybiarzy. Niestety dla leśników opieńka to problem, który przyczynia się do niszczenia drzewostanów. Opieńka to groźny pasożyt drzew, który zjada ich korzenie. Grzyby z rodzaju Armillaria wywołują chorobę tzw. opieńkową zgniliznę korzeni. Jak się objawia ta choroba? Liście porażonych drzew zamierają i opadają, a miedzy korą i drewnem korzeni i dolnych części pnia pojawiają się grube śnieżnobiałe płaty grzybni patogena. Płaty te przekształcają się z czasem w podobne do sznurów brązowo zabarwione ryzomorfy (sznury grzybniowe). Sznury grzybniowe, szybko rosnąc, mogą zaatakować korzenie sąsiednich, zdrowych drzew.

Do tej pory nie udało się opracować skutecznej metody ograniczania choroby. Dlatego leśnicy zachęcają do zbierania opieniek. Grzybiarze wycinają owocniki, dzięki czemu wysypuje się mniej zarodników. Problem w tym, że opieńka rozmnaża się także przez ryzomorfy (korzenie), które zarażają drzewa. Sznury te mogą mieć nawet 25 metrów długości. – informują Lasy Państwowe.
Masowy pojaw opieńki miodowej na pniu drzewa, By Júlio Reis (User:Tintazul) (Original File) [CC-BY-SA-2.5], via Wikimedia Commons
pixabay.com


Jak jeść opieńki?

Opieńki najlepiej smakują w postaci marynowanej. Z racji tego, iż są ciężkostrawne na początku należy je obgotować, a potem zalać octem lub udusić. Jadalne są głównie kapelusze, trzonki odrzucamy gdyż są twarde i łykowate. Opieniek nie należy spożywać na surowo, gdyż mogą spowodować zatrucia pokarmowe.

Opieńki marynowane

Składni:

Zalewa:

Przygotowanie:
Kapelusze płuczemy, wkładamy do garnka i gotujemy w lekko osolonej wodzie przez około 30 minut. Następnie grzyby odcedzamy i dokładnie płuczemy pod zimną wodą. W tym czasie przygotowujemy zalewę. Do garnka wlewamy wodę, ocet, wsypujemy cukier i sól i podgrzewamy do momentu zagotowania się.

Do wyparzonych słoików wkładamy po plasterku cebuli, jednym goździku, kilka ziarenek gorczycy, dwa ziarna ziela angielskiego, kilka ziarenek czarnego pieprzu i ¼ łyżeczki suszonego chrzanu. Następnie wkładamy grzyby, tak by całość zajęła ¾ wysokości słoika. Tak przygotowane słoiki zalewamy gorącą zalewą, dokładnie zakręcamy i odstawiamy do góry dnem. Ostatnim etapem jest pasteryzacja. Kiedy słoiki ostygną wkładamy je do dużego garnka wyłożonego ściereczką, zalewamy je do ¾ wysokości wodą i gotujemy przez około 15 minut. Odstawić w chłodne miejsce, a po miesiącu cieszyć się smakiem marynowanych opieniek.
Smacznego!
Ekologia.pl


Bibliografia

Emilia Grzędzicka „Ilustrowany Atlas Grzybów”, Wydawnictwo BUCHMANN 2007
Karol Mańka i Małgorzata Mańka „Choroby drzew i krzewów leśnych” 1993
http://w.kki.com.pl/zenit/grzyby_spyt/grzyby_lecznicze_gaskowate.htm
Przepis na marynowane opieńki pochodzi ze strony http://mamaipomocnicy.blogspot.com/2013/10/opienki-marynowane-w-occie.html

Ocena (3.9) Oceń:

Pasaż zakupowyprzejdź do pasażu pasaż

Ogłoszenia - ekologia.pl
Pasaż zakupowy