Atemoya owoc – właściwości, witaminy i wartości odżywcze atemoyi

Atemoya to owoc, o którym słyszało niewielu Polaków. I trudno się dziwić, bowiem nie tylko pochodzi on z tropikalnej strefy, ale jest sztuczną hybrydą dwóch innych, nie bardziej znanych owoców. Twórcą atemoyi jest P.J. Wester, amerykański hodowca, który w 1908 r. jako pierwszy skrzyżował drzewo jabłka cukrowego z flaszowcem peruwiańskim.



Owoce atemoya; źródło: Wikimedia CommonsOwoce atemoya; źródło: Wikimedia Commons
  1. Rodowód atemoyi
  2. Charakterystyka botaniczna atemoyi
  3. Jak smakuje atemoya?
  4. Atemoya - właściwości odżywcze i zdrowotne
  5. Uwaga na nasiona atemoyi!
  6. Kulinarne zastosowanie atemoyi
Co ciekawe, pomysł na skrzyżowanie dwóch słodkich owoców nie był czystą fantazją szalonego naukowca. W Wenezueli znaleziono bowiem naturalną, spontaniczną hybrydę gatunków Annona squamosa oraz Annona cherimola, ale nie miały one charakteru trwałego. Tymczasem, po przełomowym eksperymencie Westera, w 1917 r. na plantacjach w Miami zaczęto z powodzeniem uprawiać atemoyę. Dziś gatunek jest bardzo popularny w Brazylii, a także na Tajwanie, Kubie, w Izraelu, Libanie, Egipcie oraz Tanzanii. Atemoyę uprawia się również na Filipinach, w Australii oraz Południowej Afryce.

Rodowód atemoyi

Pierwszym z rodziców atemoyi jest jabłko cukrowe, czyli flaszowiec łuskowaty (Annona squamosa) – niewielkie drzewo pochodzące z tropikalnej strefy obu Ameryk, rodzące zbite, miękkie owoce, które wyglądem przypominają przerośniętą, zieloną malinę. Żółty, słodki miąższ jest cenionym przysmakiem, a tradycyjnie południowoamerykańscy Indianie przygotowywali z owoców również lek dyzenterię, schorzenia układu moczowego oraz rany.

Drugim przodkiem atemoyi jest czerymoja, a poprawnie flaszowiec peruwiański (Annona cherimola) – gatunek szeroko rozpowszechniony w krajach Ameryki Południowej. Zdaniem Marka Twaina jest to najsmaczniejszy owoc na kuli ziemskiej, a jego owoce są większe niż jabłka cukrowe i mają gładszą skórkę. Biały, kremowy miąższ określany jest jako skrzyżowanie smaku banana, ananasa, brzoskwini i papai – trudne do wyobrażenia, ale zdecydowanie kuszące!
Przepołowiony owoc atemoya; źródło: Wikimedia Commons

Charakterystyka botaniczna atemoyi

Mając tak zacnych rodziców, hybryda zwana atemoyą, musi oczywiście budzić wysokie oczekiwania. Faktycznie, nowa odmiana odziedziczyła po przodkach to, co najlepsze – odporność na chłodniejszą pogodę, fantastyczny kształt, idealny poziom cukru oraz kompleksowy, egzotyczny smak.
Samo drzewo jest gatunkiem szybko rosnącym, który w krótkim czasie osiąga wysokość nawet do 9 metrów, przy czym jego gałęzie zwieszają się ku ziemi. Długie na ok. 15 cm liście mają skórzasty charakter i eliptyczny kształt zaś trójkątne żółte kwiaty osadzają się na długich łodyżkach. Ciekawostką botaniczną jest ich dwupłciowy charakter – pierwszego dnia kwiat ma charakter żeński i otwiera się między 14.00 a 16.00 godziną, a następnego popołudnia, między 15.00 a 17.00 przeistacza się w postać męską. Zapylenia dokonują przeważnie owady, chociaż niektórzy plantatorzy zapylają kwiaty ręcznie, co daje ponoć lepsze rezultaty.

Same owoce mają kształt szyszek i osiągają rozmiary 10 cm długości oraz szerokości, ważąc nawet ponad 2 kg! Skórka jest zielona, dość cienka (ok. 3 mm) i odznacza się charakterystycznymi wypustkami, które zdają się być skierowane ku górze. Pod nią znajduje się biały miąższ o jedwabistej, ale stałej konsystencji, w którym znajdują się duże czarno-brązowe pestki.

Jak smakuje atemoya?

Eksperci są zgodni, że pod względem smaku atemoya bardziej przypomina czerymoję niż jabłko cukrowe. Jest przyjemnie, ale nieprzesadnie słodka, a ponadto ma lekko kwaskową nutę, która dodaje miąższowi egzotycznego charakteru. Jeśli chodzi o skojarzenia smakowe, to najczęściej wskazuje się na nuty wanilii, ananasa, śmietanki, a także bliskie podobieństwo do czerymoji. Niektórzy sugerują również, że atemoya smakuje jak popularny rumowy koktajl piña colada.
Diagram przedstawiający wartości odżywcze atemoyi w porcji ok. 100 g owocu; opracowanie własne na podst. https://slism.com/calorie/107005/

Atemoya - właściwości odżywcze i zdrowotne

Atemoya jest owocem dość bogatym w węglowodany, stąd jego stosunkowo wysoka kaloryczność. Oprócz węglowodanów w kremowym miąższu znajduje się także mała porcja białka oraz nieco tłuszczów. Jeśli chodzi o korzyści witaminowo-mineralne, to na uwagę zasługuje przede wszystkim wysoka zawartość witamin B6 oraz C, jak również innych witamin z grupy B (witamina B1, B2, B3 i B9), a także spore ilości potasu, magnezu i miedzi. Miąższ jest przy tym dobrym źródłem błonnika spożywczego.
Dietetycy wskazują, że atemoya to ciekawy składnik diety, który wspomaga proces odchudzania, pozwalając łatwo zaspokoić głód owocową bądź co bądź przekąską. Biały miąższ ma również przyczyniać się do obniżania ciśnienia tętniczego i jednoczesnego podwyższania poziomu energii potrzebnej do codziennego funkcjonowania.

Jako dobre źródło kwasu foliowego – owoców wszak łatwo jest zjeść stosunkowo dużo – atemoya wskazana jest dla kobiet planujących ciążę, ułatwiając poczęcie i ograniczając ryzyko rozwoju wady wrodzonej cewy nerwowej. Wysoka zawartość błonnika działa natomiast łagodząco na problemy jelitowe, przeciwdziałając tak zaparciom, jak i biegunkom.

Społeczeństwa strefy tropikalnej wykorzystują również atemoyę jako lek na zwykłe infekcje i przeziębienia, co ma sens zarówno w kontekście wysokiej zawartości witaminy C, jak i antyhistaminowych właściwości miąższu.

Ponadto naukowcy podkreślają, że wszystkie owoce zaliczane do rodzaju Annona odznaczają się wysoką aktywnością antyoksydacyjną, przede wszystkim kwasu askorbinowego oraz żółtych flawonoidów, jak również polifenoli. Ogólny wskaźnik mówiący o potencjale przeciwutelniającym ORAC dla atemoyi wynosi ok. 41 – dla porównania mango ma wskaźnik na poziomie 3, zaś guawa na poziomie 17. W odniesieniu do właściwości zdrowotnych przekłada się to na potencjał przeciwnowotworowy oraz przeciwzapalny.
Owoce atemoya na straganie; źródło: Wikimedia Commons user:takoradee [CC BY-SA 3.0], via Wikimedia Commons

Uwaga na nasiona atemoyi!

Niestety, atemoyi nie można spożywać zupełnie beztrosko. Wyraźnie widoczne w białym miąższu ciemne nasiona są nie tylko niejadalne, ale wręcz toksyczne, podobnie jak w przypadku obu flaszowców, które tworzą smaczną hybrydę. Zdaniem naukowców spożycie nasion może powodować uszkodzenie nerwów. Znane są również przypadki, gdy ekstrakt z nasiona stosowany tradycyjnie do pozbywania się wszy na skórze głowie, dostał się do oczu i spowodował poważny stan zapalny z erozją rogówki włącznie.

Kulinarne zastosowanie atemoyi

Atemoya to owoc, który najczęściej przepoławia się i wyjada łyżeczką, po uprzednim oczyszczeniu z toksycznych nasion. W tej postaci, zwłaszcza po schłodzeniu, najlepiej można docenić unikatowy smak. Ale sam miąższ bywa również bardzo chętnie wykorzystywany do przyrządzania koktajli i sorbetów – kremowa konsystencja przyrównywana do soczystej gruszki, pozwala nie stosować nawet dodatków z mleka czy śmietany. W tropikalnych menu można również znaleźć owocowe sałatki z plastrami atemoyi.

Naturalnie, znawcy podkreślają, że egzotyczne owoce przywożone do Europy, aby zadośćuczynić ciekawości konsumentów najczęściej okazują się wielkim rozczarowaniem. Atemoya nie jest tu wyjątkiem i powinna być jedzona niedługo po zbiorze, gdy jest miękka i dojrzała. Owoce z supermarketów zrywane są natomiast przedwcześnie, traktowane chemią i jeszcze ulegają fizycznym uszkodzeniom podczas transportu. Jeśli więc próbować atemoyi, to najlepiej w podróży – na szczęście owoce można już z powodzeniem kupić na targach od USA po Południową Azję.
Agata Pavlinec

Bibliografia

  1. Julie F. Morton; “Atemoya ”; Fruits of warm climates, 1987;
  2. Dr Martin Price; “Atemoya”; data dostępu: 2019-05-14
  3. Trade Winds Fruit; “Atemoya”; data dostępu: 2019-05-14
  4. Growables, Inc. ; “Atemoya”; data dostępu: 2019-05-14
Ocena (5.0) Oceń:

Pasaż zakupowyprzejdź do pasażu pasaż

Ogłoszenia - ekologia.pl
Pasaż zakupowy