Karob warzywo - właściwości, witaminy i wartości odżywcze karobu

Słyszeliście o chlebie świętojańskim? Karob jest mączką produkowaną z tego warzywa. Tak, warzywa. Karob to popularne określenie na strąki zimozielonego drzewa z rodziny bobowatych. Skomplikowane? Może wyda się prostsze, jeśli od razu podamy najważniejszy fakt – karob to zamiennik kakao. Nie dość, że słodki, to jeszcze zdrowszy.



Z miąższu strąków szarańczyna strąkowego możemy uzyskać mączkę karobową, fot. shutterstockZ miąższu strąków szarańczyna strąkowego możemy uzyskać mączkę karobową, fot. shutterstock
  1. Drzewo karobowe - mączka, guma, melasa
  2. O wyższości karobu nad kakao
  3. Karob - witaminy i wartości odżywcze

Drzewo karobowe - mączka, guma, melasa

Drzewo karobowe, z którego otrzymuje się karob, w systematyce występuje pod nazwą szarańczyn strąkowy (ceratonia silica). Nawiązuje ona do postaci owoców, jakie rodzi drzewo, czyli strąków. Strąki karobu są skórzaste, długie (mierzą średnio od 15 do 25 cm), ciemnobrązowe i zawierają liczne nasiona. Z nasion wytwarza się gumę karobową – znany konserwant – a z miąższu strąków możemy uzyskać mączkę karobową (karob powder) oraz melasę. Obydwa ostatnie produkty to cenione zamienniki kakao, które w kulinariach wykorzystuje się do przyrządzania deserów, wypieków, słodkich potraw (naleśniki, tarty), lodów oraz napojów. Proszek karobowy nadaje im czekoladowy, słodki smak i ciekawy aromat. A ciemnobrązowa melasa idealnie zastępuje cukier. Można słodzić nią kawę i używać w formie czekoladowo-karmelowej polewy.

Sam szarańczyn jest dość dużym drzewem o rozłożystej koronie i pniu pokrytym mocno spękaną korą. W naturalnych warunkach wyrasta do około kilkunastu metrów wysokości, jednak szarańczyny z upraw są zazwyczaj niższe. Występuje w strefie śródziemnomorskiej i w Azji.

Drzewo karobowe to jedna z pożyteczniejszych roślin świata. Ma swój udział nawet w produkcji kosmetyków czy papieru. Jednak produkty, na które przetwarza się jej strąki wykorzystywane są przede wszystkim w przemyśle spożywczym. Głównie jako zagęszczacze, stabilizatory i konserwanty oraz aromaty, mające nadawać kakaowy i czekoladopodobny smak. Z tego względu karob możemy znaleźć w wielu słodyczach, czekoladkach, batonach, czekoladowych napojach, płatkach, lodach, kremach do smarowania pieczywa, cukierkach i w słodkich likierach. W dobie mody na żywność ekologiczną i slow food, karob w postaci mąki lub melasy powinien być też stałym gościem w domowej kuchni. Zarówno melasa, jak i mąka z chleba świętojańskiego mają szerokie zastosowanie, a przy tym są zdrowe i dają dużo dobrej energii. Ich skład jest wyjątkowo korzystny dla układu trawiennego oraz oddechowego.
Drzewo karobowe, fot. shutterstock

O wyższości karobu nad kakao

Niestety nie można powiedzieć, jakoby karob był w Polsce popularny. Mąka czy melasa są u nas co prawda dostępne, ale niewiele osób wie o ich zastosowaniu i właściwościach. Jesteśmy, poza tym, przyzwyczajeni do używania kakao. Po co mielibyśmy więc rezygnować z niego na rzecz nieznanego zamiennika? Być może uświadomienie sobie, jak znaczące różnice dzielą te dwa produkty, skłoni nas do częstszego sięgania po karob. Bo jak nietrudno się domyślić, pod pewnymi względami kakao pozostaje w tym zestawieniu lekko w tyle.
Produkty karobowe, w przeciwieństwie do kakao, nie zawierają stymulantów metabolicznych, takich jak kofeina i jej pochodna teobromina. Obie te substancje, jak wiadomo pobudzają, ale mogą też uzależniać i powodować uczulenia. Spożywanie kakao może wpływać na nas niekorzystnie również przez zawartość kwasu szczawiowego. Blokuje on wchłanianie niektórych minerałów, głównie wapnia, a także prowadzi do powstawania zmian skórnych. Brak szczawianów w chlebie świętojańskim sprawia, że i pod tym względem jest on produktem bezpiecznym.

Pamiętajmy też, że karob jest o wiele słodszy od czekolady, a więc dań i wypieków z jego udziałem nie trzeba dodatkowo słodzić. Ma to korzystny wpływ na utrzymanie prawidłowej wagi ciała.



Karobowe ciekawostki
  • Ziarna ukryte w strąkach karobu mają niemalże identyczną wagę i wynosi ona około 200 mg. Stałość ta sprawiła, że dawniej używano ziaren karobowych do ważenia złota i kamieni szlachetnych.
  • Dzisiejsza nazwa „karat” pochodzi od greckiego keratoni, co oznacza dokładnie „karob”.
  • Szarańczyn to jedno z najstarszych drzew świata. Prawdopodobnie była o nim mowa w Biblii, kiedy św. Mateusz opisywał życie Jana Chrzciciela na pustyni Judejskiej. Według zapisu, miał on wówczas żywić się szarańczą, lecz niewykluczone, że chodziło raczej o strąki szarańczynu. Określenie „chleb świętojański” wzięło się właśnie z tego przekonania. Egipcjanie wyodrębniali z nasion karobu specjalną substancję klejącą, której używali do mocowania bandaży podczas mumifikowania zwłok.

karob to zamiennik kakao, więc można dodawać go do różnych deserów, fot. shutterstock

Karob - witaminy i wartości odżywcze

Produkty ze strąków szarańczynu, szczególnie mączka karobowa, mają bogate właściwości odżywcze. Ze względu na obfitość węglowodanów, błonnika, cukrów, skrobi i i białka (do 80% zawartości), można je uznać za bardzo pożywne i odpowiednie szczególnie dla sportowców, a także wegan i wegetarian. Karob cechuje się poza tym bogatym składem minerałów. Zawiera minerały - cynk, fosfor, magnez, mangan, miedź, potas, sód, wapń i żelazo. Nie brakuje w nim witamin - witamina A, witamin z grupy B (witamina B1, B2, B3, B6 i B9), witamina C, D i E.
Jednymi z ważniejszych substancji występujących w karobie są taniny i garbniki, antyutleniacze o właściwościach bakteriobójczych. Taniny obecne w chlebie świętojańskim nie rozpuszczają się w wodzie, dzięki czemu skutecznie zagęszczają treść żołądkową. Ułatwiają przez to trawienie i są niezwykle pomocne w hamowaniu biegunek. Karob działa ponadto przeciwkaszlowo i antywirusowo. Jest hipoalergiczny i antyseptyczny.

Karob w wielu aspektach przebija kakao, ale to nie znaczy, że powinniśmy zapomnieć o właściwościach tego ostatniego. Kakao także dostarczy nam witamin, wartości odżywczych, kwasów i antyutleniaczy. Zawiera silnie antyoksydacyjne epikatechiny, fenyloetyloaminę (nie dla osób chorych na fenyloketonurię) oraz tryptofan, czyli prekursor serotoniny. Obfituje jednak w substancje, które poprzez nadużywanie lub w interakcji z niektórymi schorzeniami, są szkodliwe.



Dla kogo karob jest najlepszy?

Produkty z karobu mają dużą przewagę nad kakao.
Z tego względu są szczególnie odpowiednie dla:
  • alergików i astmatyków
  • cukrzyków
  • sportowców
  • dzieci
  • osób cierpiących na wrzody i niestrawności
  • anemików
  • osób odchudzających się
  • wegan i wegetarian
  • kobiet w ciąży i karmiących

Elżbieta Gwóźdź

Bibliografia

  1. I. Batlle, J. Tous; “Carob tree”; data dostępu: 2019-06-10
  2. Faik A. Ayaz i in. ; “Nutrient Content of Carob Pod (Ceratonia siliqua L.) Flour Prepared Commercially and Domestically”; data dostępu: 2019-06-10
  3. Nadezhda Traycheva Petkova i in.; “Nutritional and antioxidant potential of carob (Ceratonia siliqua) flour and evaluation of functional properties of its polysaccharide fraction”; data dostępu: 2019-06-03
  4. Eleni Papaefstathiou i in.; “Nutritional characterization of carobs and traditional carob products”; data dostępu: 2019-06-10
  5. Vlasios Goulas i in.; “Functional Components of Carob Fruit: Linking the Chemical and Biological Space”; data dostępu: 2019-06-10
Ocena (5.0) Oceń:
Pasaż zakupowy