Kupuj jajka z głową

I. WPROWADZENIE


Dobrostan zwierząt hodowlanych jest w Europie postrzegany jako ważna kwestia polityczna i publiczna. Zwierzęta hodowlane zostały uznane za czujące istoty w Traktacie Unii Europejskiej, a dla poprawienia dobrostanu tych zwierząt w ostatnich latach wprowadzone zostały nowe przepisy. Mimo to, większość zwierząt hodowlanych w UE egzystuje nadal w warunkach intensywnej hodowli.
Szczególny niepokój budzi sytuacja związana z dobrostanem kur niosek. W Unii Europejskiej w klatkach bateryjnych są zamknięte 243 miliony niosek, w warunkach, które nie zaspokajają podstawowych potrzeb tych zwierząt.

W wyniku rosnącej świadomości konsumentów, dotyczącej pochodzenia kupowanej żywności oraz metod jej produkcji, rośnie europejski rynek żywności etycznej. Szacuje się, że sam tylko rynek żywności ekologicznej osiągnął wielkość 11 miliardów euro. Jak wskazują wyniki niedawno opublikowanego badania opinii publicznej, w krajach Grupy Wyszehradzkiej – Republice Czeskiej, na Węgrzech, w Polsce i na Słowacji – rosną wymagania konsumentów dotyczące podnoszenia standardów dobrostanu zwierząt.

W odpowiedzi na zainteresowanie i wymagania konsumentów, wiele przedsiębiorstw zaczyna dobrowolnie wprowadzać społeczne i ekologiczne standardy do swoich działań biznesowych, w postaci tzw. polityki społecznej odpowiedzialności biznesu. Niektóre z firm zaczynają reagować na popyt na żywność produkowaną z zapewnieniem wysokich standardów dotyczących dobrostanu zwierząt. Jajka z alternatywnych, bezklatkowych systemów są pierwszymi produktami tego typu, które pojawiają się na półkach sklepowych w krajach Grupy Wyszehradzkiej.

Supermarkety będące miejscem, w którym wiele osób dokonuje zakupów, mają ogromny wpływ na zachowania i nawyki konsumentów. Supermarkety mają także możliwość promowania niektórych produktów, korzystając z promocji cenowych, etykiet informacyjnych oraz konsumenckich kampanii informacyjnych.

Organizacje pozarządowe działające na rzecz praw zwierząt w krajach Grupy Wyszehradzkiej przeprowadziły badanie, którego celem jest przeanalizowanie dostępności jaj pochodzących z produkcji bezklatkowej w głównych sieciach supermarketów w regionie. Nasz raport prezentuje wyniki badania supermarketów w czterech krajach, podkreślając wpływ różnych metod produkcji jaj na dobrostan zwierząt oraz wskazując na korzyści dla biznesu wynikające ze zwiększenia sprzedaży jaj pochodzących z systemów bezklatkowych.

Naszym celem, jako organizacji działających na rzecz praw zwierząt, jest poprawa warunków życia zwierząt hodowlanych poprzez wspieranie działań na rzecz wyższych standardów dobrostanu zwierząt w sektorze handlu oraz poprzez informowanie konsumentów na temat metod produkcji żywności i wyboru, który oferuje im rynek.



Raport Kupuj jajka z głową został przygotowany przez Klub Gaja we współpracy z organizacjami: Fauna Egyesület, Nadace na ochranu zvierat, Sloboda zvierat, Ogólnopolskie Towarzystwo Ochrony Zwierząt Animals, Eurogroup for Animals oraz Compassion in World Farming.
Zdjęcia: Klubu Gaja, Eurogroup for Animals, Fauna Egyesület, Sloboda zvierat.



II. DOBROSTAN KUR NIOSEK

243 miliony europejskich kur niosek trzymanych w klatkach bateryjnych może cierpieć z powodu poważnych problemów związanych z dobrostanem. Kury są zamknięte po pięć ptaków w klatce, w której każda z nich ma do dyspozycji przestrzeń do życia mniejszą od kartki papieru o formacie A4. Te warunki życia ograniczają poruszanie się ptaków i oznaczają, że nie mogą one realizować ich naturalnych zachowań, takich jak machanie skrzydłami, rozciąganie czy kąpiel piaskowa. Dziesiątki tysięcy ptaków może być zamkniętych w klatkach, ustawionych na sześciu poziomach w jednym budynku.

Systemy klatek bateryjnych
Najczęściej w klatce bateryjnej mierzącej 50 na 50 centymetrów przebywa od pięciu do siedmiu ptaków. Jest to najprostsza klatka z pochyłym dnem z siatki drucianej, z wyposażeniem służącym do karmienia, pojenia i odbierania jaj. Klatki mogą być ustawiane jedna na drugiej od trzech do ośmiu warstw. Jednym z głównych powodów niepokoju jest poziom uwięzienia zwierząt. Przyjmując strach, frustrację i ból za elementy definiujące cierpienie, naukowe dowody prowadzą do konkluzji, że nioski cierpią w klatkach bateryjnych, i że systemy klatek bateryjnych cechują, nierozerwalnie z nimi związane, problemy dotyczące dobrostanu ptaków1. Konwencjonalny system klatkowy zostanie zakazany w Unii Europejskiej od 2012 roku i zastąpiony przez zmodyfikowany system „klatek udoskonalonych”, które tylko zwiększą przestrzeń w klatce o dodatkowe 50 cm2 dla każdej kury.


ALTERNATYWY

System ściółkowy
W Unii Europejskiej ptaki są trzymane wewnątrz budynków w maksymalnej gęstości 25 ptaków na m2. Dyrektywa Rady 1999/74/WE roku zezwala na maksymalną gęstość dziewięciu ptaków na m2 powierzchni użytkowej i maksymalnie do czterech warstw. Ptaki mają dostęp do skrzynek z gniazdami oraz pożywienia i wody na wszystkich poziomach. Ściółka znajduje się na najniższym poziomie. Każdy ptak ma zapewnione co najmniej 15 cm grzędy. Ptaki mają dostęp do urządzeń umożliwiających kąpiel piaskową, drapanie i gniazdowanie oraz ruszanie się i grzędowanie. Zwiększona aktywność wzmacnia ich kości.



Jaja z chowu na wolnym wybiegu i jaja z produkcji ekologicznej
Kury mają w ciągu dnia stały dostęp do wybiegów na świeżym powietrzu, pokrytych głównie roślinnością. Wnętrza budynków muszą spełniać warunki obowiązujące w systemach ściółkowych, maksymalna gęstość wynosi 2500 ptaków na hektar (4 m2 na kurę). Ptaki mogą poruszać się na wiele sposobów, wzmacniając w ten sposób kości. Mają więcej miejsca niż w innych systemach i mogą grzędować, wybierać miejsce gniazdowania i realizować wiele z ich normalnych zachowań.
Organizacje zajmujące się prawami zwierząt uważają, że trzymanie kur w klatkach bateryjnych jest nie do zaakceptowania ze względu na dobrostan zwierząt, ponieważ uniemożliwiają im ich naturalne zachowanie. To stanowisko jest wspierane przez Naukowy Panel ds. Zdrowia i Dobrostanu Zwierząt Komisji Europejskiej (Scientific Panel on Animal Health i Welfare, AHAW). Dlatego zachęcamy wszystkie supermarkety do podjęcia kroków, prowadzących do sprzedaży jaj pochodzących od kur z systemów bezklatkowych.

III. PRZEMYSŁ I KONSUMENCI PROWADZĄCY DO ZMIAN

Wielu producentów żywności nie czeka na wejście w życie przepisów prawnych, które wymagają  wprowadzenia zmian w metodach produkcji. W odpowiedzi na wymagania konsumentów, sami wdrażają własne restrykcyjne standardy. Główni europejscy sprzedawcy decydują się zareagować na zgłaszaną przez konsumentów troskę o dobrostan kur niosek, poprzez zaprzestanie sprzedaży w swoich sklepach jaj od kur z chowu klatkowego.


Przedsiębiorstwa otrzymują nagrody za przechodzenie na sprzedaż jaj od kur z chowu bezklatkowego
Rosnąca świadomość konsumentów na temat kwestii dotyczących dobrostanu zwierząt i rosnący popyt na produkty powstające z zapewnieniem wysokich standardów dobrostanu przekonują wiele przedsiębiorstw do postawienia dobrostanu zwierząt w centrum ich polityki w zakresie etyki. Takie posunięcia są przyjmowane z zadowoleniem przez grupy zajmujące się dobrostanem zwierząt. W związku z tym ustanowiły one nagrody dla tych przedsiębiorstw, które poprawiają swoje polityki w zakresie dobrostanu zwierząt. W Wielkiej Brytanii dwie organizacje pozarządowe: Królewskie Towarzystwo na rzecz Ochrony Zwierząt (The Royal Society for Protection of Animals, RSPCA) i Compassion in World Farming (CIWF) prowadzą w tym celu bardzo popularne programy przyznawania nagród dla środowiska biznesu.

Coroczne nagrody RSPCA Good Business Awards dają przedsiębiorstwom szansę na promocję ich pozytywnych polityk w zakresie dobrostanu zwierząt i zyskanie uznania konsumentów za ich pracę w tym obszarze. Przedsiębiorstwa są oceniane i nagradzane w kilku kluczowych obszarach dobrostanu zwierząt: od produktów które sprzedają, do polityk w zakresie transportu. Zwycięscy otrzymują nagrodę i możliwość wykorzystywania logo, które pozwala konsumentom na zidentyfikowanie firmy, jako zobowiązującej się do zapewniania dobrostanu zwierząt. 
www.rspcagoodbusinessawards.com

Brytyjska organizacja Compassion in World Farming organizuje corocznie imprezę „Nagrody Dobrych Jaj” (Good Eggs Awards), której celem jest w szczególności nagradzanie przedsiębiorstw wybierających zakup jaj z gospodarstw ekologicznych, z chowu na wolnym wybiegu albo chowu ściółkowego, zamiast jaj od kur z chowu bateryjnego. 
www.thegoodeggawards.com

Alfred Matousek, z REWE Group Austria: „Jesteśmy bardzo dumni z faktu otrzymania tej nagrody, gdyż potwierdza ona nasze zaangażowanie jako pierwszej sieci sprzedaży w Austrii i nasze zobowiązanie do realizacji strategii zrównoważonego rozwoju. 13 lat temu, jako pierwsza sieć w Austrii, rozpoczęliśmy sprzedaż wyłącznie jaj od kur z chowu bezklatkowego w naszych sklepach BILLA. Od końca 2006 roku, wdrożyliśmy tę politykę we wszystkich naszych marketach – to znaczy także w naszych hipermarketach MERKUR i naszych sklepach dyskontowych PENNY.”


IV. KORZYŚCI Z PRZESTAWIENIA NA SYSTEMY BEZKLATKOWE

Konsumenci są skłonni płacić więcej za jaja z chowu bezklatkowego
Istnieją mocne dowody na to, że konsumenci są skłonni zapłacić więcej za jaja produkowane w systemach bezklatkowych. Eurobarometr, seria badań opinii publicznej przeprowadzanych na dużą skalę przez Komisję Europejską we wszystkich krajach członkowskich UE, ujawniała, że sposób, w jaki są traktowane zwierzęta hodowlane ma ogromne znaczenie dla wielu obywateli i konsumentów.

Według badań Eurobarometra, większość obywateli i obywatelek w krajach Grupy Wyszehradzkiej jest skłonna podjąć dodatkowy wysiłek, aby dokonać zakupu jaj pochodzących od kur, którym zostały zapewnione wyższe standardy dobrostanu. W 2005 roku, 55% polskich obywatelek i obywateli stwierdziło, że „są skłonni zapłacić więcej za jaja pochodzące z systemu, który jest przyjazny dla dobrostanu zwierząt” (Eurobarometer, 2005). W 2007, 59% obywatelek i obywateli we wszystkich czterech krajach przyznało, że „byliby skłonni zmienić ich codzienne miejsce dokonywania zakupów, żeby kupić produkty żywnościowe bardziej przyjazne dla dobrostanu zwierząt” (Eurobarometer, 2007).

Przemysł jajczarski obawia się, że produkcja jaj w systemach bezklatkowych spowoduje podwyższenie kosztów i, że przemysł będzie zmuszony je pokryć. Ten raport pokazuje, że taka sytuacja niekoniecznie musi mieć miejsce. Badanie przeprowadzone przez organizację Compassion in World Farming wskazuje, że dodatkowe koszty produkcji jaj z chowu na wolnym wybiegu i jaj z chowu ściółkowego w porównaniu z jajami z chowu klatkowego, wynoszą zaledwie 1,3 i 2,6 eurocenta na sztukę.


Przemysł nie musi ponosić tych kosztów. W ramach Wspólnej Polityki Rolnej Unii Europejskiej (Common Agricultural Policy, CAP), możliwe jest uzyskanie przez rolników dopłat za poniesienie dodatkowych kosztów, wynikających z zastosowania wyższych standardów dotyczących dobrostanu zwierząt niż te wymagane prawem. Kraje członkowskie UE mogą wręcz włączyć do krajowych programów rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007–2013 kilka instrumentów umożliwiających otrzymanie dofinansowania przez uczestniczących rolników. Te instrumenty obejmują możliwość uzyskania funduszy za: dostosowanie do nowych, ostrzejszych standardów dotyczących dobrostanu zwierząt (instrument 1311); udział w programach dotyczących jakości (instrument 1322) lub otrzymania dopłat w zakresie dobrostanu zwierząt (instrument 2153) za stosowanie standardów, które są znacząco wyższe niż minimum wymagane prawem.

Wyższe koszty produkcji są także kompensowane przez wyższe ceny jaj z systemów bezklatkowych. W efekcie, marża dla jaj z chowu na wolnym wybiegu jest około dwukrotnie wyższa niż dla jaj z chowu klatkowego.


V. PRODUKCJA JAJ W KRAJACH GRUPY WYSZEHRADZKIEJ

W krajach Grupy Wyszehradzkiej hodowanych jest około 83 milionów kur niosek, znoszących około 15 miliardów jaj rocznie. Większość kur jest hodowanych w systemach bateryjnych, choć znacząca ich liczba żyje w stadach na wolnym wybiegu, w małych gospodarstwach rodzinnych.


Produkcja jaj w Republice Czeskiej
W Republice Czeskiej żyje około 10,4 milionów niosek. Z tego około 5 milionów znajduje się w intensywnych systemach klatkowych, a pozostałe 5 milionów to kury w małych rodzinnych gospodarstwach. W Republice Czeskiej jest tylko czterech producentów jaj ściółkowych, produkujących około 100 do 180 tysięcy jaj w 2006 roku. Republika Czeska eksportuje około 180 milionów jaj rocznie i importuje około 700 milionów jaj. Większość importu pochodzi z Polski, Litwy i Austrii. Średnia konsumpcja jaj na osobę wynosiła 249 sztuk w 2006 roku.

Produkcja jaj na Węgrzech
Liczba kur niosek na Węgrzech sięga 15 milionów kur. Na tę liczbę składa się 2 miliony kur w stadach rodzicielskich, 5 milionów kur z intensywnych systemów klatkowych i 8–9 milionów kur z chowu na wolnym wybiegu, z gospodarstw rodzinnych. 45% produkcji jaj pochodzi z gospodarstw rodzinnych, reszta jest  produkowana przez 10–12 wielkich i 20–25 średnich zakładów. Roczna konsumpcja jaj na mieszkańca wynosi 284–287 sztuk, i jest wyższa niż średnia w UE, wynosząca 220 sztuk. Węgierskie Stowarzyszenie Producentów Drobiu twierdzi, że po wejściu kraju do Unii Europejskiej, liczba niosek w systemach intensywnych spadła o 20%. O ile roczna produkcja jaj wynosiła 1,5 biliona sztuk przed wejściem do UE, to w 2007 roku spadła do 1,17 biliona. W efekcie wzrósł import. Od wejścia do UE, liczba producentów spadła o 35%. Sytuacji w sektorze zagraża wymóg ograniczenia
o 40% występowania salmonelli w przyszłym roku i wycofanie z użytku w 2012 roku klatek konwencjonalnych.

Produkcja jaj w Polsce
Polska ma najwyższy poziom produkcji jaj spośród wyszehradzkiej czwórki, z około 51 milionami niosek. Ogromne, intensywne gospodarstwa, mające ponad 3000 kur, dostarczają 60% całej produkcji jaj. Ponadto w kraju jest ogromna liczba małych gospodarstw, hodujących mniej niż 100 kur, i te zapewniają około 40% produkcji jaj. W Polsce można zaobserwować coroczny wzrost liczby kur trzymanych w intensywnych systemach klatkowych, gdyż produkcja jest coraz bardziej skoncentrowana. Roczna konsumpcja jaj na mieszkańca kraju wynosiła 214 sztuk w 2005 roku. Polska eksportuje 11% całkowitej produkcji jaj, podczas gdy import jaj stanowi mniej niż 2% całkowitej produkcji.

Produkcja jaj na Słowacji
Słowacja jest najmniejszym producentem jaj wśród krajów Grupy Wyszehradzkiej, z liczbą około 5 milionów kur niosek. Choć większość produkcji jaj na Słowacji odbywa się w intensywnych bateryjnych gospodarstwach, w kraju działa dziesięć wielkich gospodarstw systemu ściółkowego, z których dwa największe dostarczają jaja do supermarketów Tesco, Hypernova, Kaufland i Lidl. Niewielka liczba istniejących gospodarstw ekologicznych to gospodarstwa niskotowarowe, dlatego supermarkety, które planują wprowadzić ekologiczne jaja w przyszłości, prawdopodobnie będą je importować z Węgier. Średnia konsumpcja jaj na mieszkańca wynosiła 217 sztuk w 2006 roku.


VI. BADANIE PRZEPROWADZONE W SUPERMARKETACH W KRAJACH GRUPY WYSZEHRADZKIEJ

Do głównych sieci supermarketów w każdym kraju została wysłana krótka ankieta i list wprowadzający. Jej celem było dokonanie analizy dostępności jaj z systemów bezklatkowych w sieciach tych supermarketów. Rezultaty badania przeprowadzonego w każdym kraju zostały przedstawione na kolejnych stronach niniejszej publikacji.


Konkluzje z czterech krajów
  • Pozytywnym sygnałem z krajów Grupy Wyszehradzkiej jest to, że w reakcji na zgłaszany przez konsumentów popyt, niektóre sieci supermarketów zaczynają wprowadzać jaja z systemów bezklatkowych. Część sieci twierdzi, że ma plany wprowadzenia jaj z systemów bezklatkowych w najbliższej przyszłości.
  • Prawie wszyscy przebadani sprzedawcy nie mają polityki w zakresie odpowiedzialności społecznej biznesu (CSR) lub polityki w zakresie dobrostanu zwierząt.
  • Wiedza o systemach produkcji jaj i świadomość na temat obowiązku ich znakowania była wśród rzeczników prasowych, osób odpowiedzialnych za jakość w przedsiębiorstwie i sprzedawców bardzo niewielka, co sugeruje, że informacja na ten temat nie jest przekazywana konsumentom.
  • Brak dostawców okazuje się być główną przeszkodą dla sprzedaży jaj z systemów bezklatkowych. Pewna liczba słowackich przedsiębiorstw ma plany rozwiązania tego problemu poprzez import jaj.
  • Brak popytu zgłaszanego przez konsumentów na jaja z systemów bezklatkowych był innym głównym powodem podawanym przez sieci niskobudżetowe na brak tych produktów w ich ofercie. Dla supermarketów, które już odniosły sukces w promocji ekologicznej żywności, takich jak Jednota na Słowacji, nie stanowiło to przeszkody.
  • Wiele sieci nie było w stanie dostarczyć informacji na temat proporcji jaj dostępnych w sprzedaży, pochodzących z różnych systemów produkcji, ponieważ przedsiębiorstwa nie zbierają takich danych. Sprzedawcy z części przedsiębiorstw przyznawali, że metoda produkcji nie jest brana pod uwagę przy wyborze miejsca zakupu jaj, wskazując, że to cena jest najważniejszym czynnikiem.

Pytania z przeprowadzonej ankiety
  • Czy Państwa firma posiada raport z zakresu społecznej odpowiedzialności?
  • Czy dobrostan zwierząt tworzy część raportu z zakresu społecznej odpowiedzialości?
  • Jaka część całkowitej sprzedaży świeżych jaj kurzych (zarówno pod własną marką jak obcą) jest wyprodukowana w systemie: a. klatkowym, b. ściółkowym, c. wolnowybiegowym, d. ekologicznym.
  • Jaka była całkowita sprzedaż jaj kurzych w 2006 roku?
  • Czy do 2012 roku Państwa firma planuje zwiększenie udziału sprzedaży jaj produkowanych w systemach bezklatkowych (ściółkowym, wolnowybiegowym, ekologicznym)?
  • Jakie, w Państwa opinii, są główne bariery dla zwiększenia sprzedaży jaj z bezklatkowych systemów produkcji (systemy ściółkowe, z wolnym wybiegiem albo ekologiczne) w Państwa sieci? (brak popytu ze strony konsumentów, brak jaj produkowanych w systemach bezklatkowych, brak dostępnej informacji na temat jaj z systemów bezklatkowych, wysoka cena jaj produkowanych w systemach bezklatkowych, inne powody).

VI. BADANIE PRZEPROWADZONE W SUPERMARKETACH W KRAJACH GRUPY WYSZEHRADZKIEJ
 
VI. 1. Badanie w Republice Czeskiej


Ankieta została wysłana do sieci handlowych wymienionych powyżej. Z jedenastu sprzedawców, tylko Tesco, Spar i Ahold odpowiedziały na ankietę. Makro, Plus i Globus nie odpowiedziały na żadne pytanie z ankiety, mimo wielokrotnych prób nawiązania kontaktu.

Żadne przedsiębiorstwo nie ma polityki CSR, która obejmowałaby dobrostan zwierząt, jednak część przedsiębiorstw – Ahold, Spar i Tesco – wprowadziła do sprzedaży jaja z systemów bezklatkowych.

Powodami, dla których brak było w ofercie sprzedaży supermarketów jaj z systemów bezklatkowych były najczęściej ich wysokie ceny, po nich wskazywano na brak informacji na temat jaj z chowu bezklatkowego i ich dostawców, niski popyt zgłaszany przez konsumentów, a na końcu listy znalazł się brak producentów.


VI. BADANIE PRZEPROWADZONE W SUPERMARKETACH W KRAJACH GRUPY WYSZEHRADZKIEJ

VI. 2. Badanie na Węgrzech


Ankieta została wysłana do sieci handlowych wymienionych powyżej. Z 13 ankietowanych supermarketów, tylko Metro i lokalna sieć Plusa odpowiedziały na część z naszych pytań. CBA, Coop i Real odmówiły odpowiedzi (ich uzasadnienie w tabeli poniżej). Tesco, Spar, Cora, Auchan, Penny Market i Lidl nie odpowiedziały na żadne pytanie z ankiety, mimo wielokrotnych prób nawiązania kontaktu.


VI. BADANIE PRZEPROWADZONE W SUPERMARKETACH W KRAJACH GRUPY WYSZEHRADZKIEJ

VI. 3. Badanie w Polsce


Ankieta została wysłana do głównych sieci handlowych wymienionych powyżej oraz kilku popularnych mniejszych sieci: Euro, Bomi, Piotr & Paweł, Marcpol, Społem i Żabka. Z piętnastu sieci, do których została wysłana ankieta, odpowiedzi przesłały tylko Tesco, Społem oraz Piotr & Paweł. Ahold (Albert) jest obecnie przejmowany przez sieć Carrefour i z tego powodu nie mógł odpowiedzieć. Makro, Marcpol, Kaufland, Auchan, Biedronka, Carrefour, Lidl i Żabka nie przekazały żadnej odpowiedzi, mimo wielokrotnych prób nawiązania z nimi kontaktu.

Kilka sieci wprowadza jaja z chowu ściółkowego, choć odbywa się to na lokalną skalę. Brak dostawców wydaje się być główną przeszkodą w sprzedaży jaj z systemów bezklatkowych. Wielkie sieci sprzedaży wskazywały także na brak popytu na takie produkty ze strony konsumentów.

Niewiele przedsiębiorstw ma politykę odpowiedzialności społecznej CSR, która uwzględniałaby dobrostan zwierząt. Podobnie, jak w innych krajach regionu, wiedza przedstawicieli supermarketów i handlowców na temat dobrostanu kur i znakowania jaj była ograniczona.



VI. BADANIE PRZEPROWADZONE W SUPERMARKETACH W KRAJACH GRUPY WYSZEHRADZKIEJ
VI. 4. Badanie na Słowacji


Ankieta została wysłana do sześciu głównych słowackich sieci handlowych wymienionych w tabeli poniżej. Spośród sprzedawców, z którymi został nawiązany kontakt, tylko Ahold i Billa nie odpowiedziały na ankietę. Carrefour odpowiedział jedynie na część pytań. Część sieci wprowadziła do oferty jaja z systemów bezklatkowych – wśród nich Jednota wydaje się mieć najwyższy udział jaj z chowu ściółkowego w swojej sprzedaży. Tesco i Jednota planują wprowadzenie jaj ekologicznych w 2008. Natomiast Carrefour twierdzi, że planuje wprowadzenie jaj od kur z chowu ściółkowego w 2008.

Wśród sieci, z którymi nawiązano kontakt, tylko Tesco wskazało, że ma politykę odpowiedzialności społecznej biznesu CSR, która obejmuje także dobrostan zwierząt. Większość sprzedawców nie ma takiej polityki albo nie było w stanie odpowiedzieć na pytanie. Powody nie uwzględniania w ofercie jaj pochodzących od kur z chowu bezklatkowego, podawane przez sieci niskobudżetowe takie, jak Tesco i Lidl to wysoki koszt i niski popyt na takie produkty. Jednota, która być może ma inny rodzaj klientów, wskazała na brak dostawców jako główną barierę, twierdząc, że popyt ze strony klientów jest wysoki.



VII. ZNAKOWANIE JAJ WPŁYWA NA DECYZJE PODEJMOWANE PRZEZ KONSUMENTÓW

Nowe europejskie prawo dotyczące znakowania jaj weszło w życie w styczniu 2004 roku. Nakłada ono na producentów obowiązek znakowania każdego jaja osobno i pudełek na jaja symbolem oznaczającym metodę produkcji (klatkowe, ściółkowe, na wolnym wybiegu albo ekologiczne). Znakowanie to nie jest obowiązkowe dla małych gospodarstw hodujących 50 lub mniej kur, które sprzedają jaja lokalnie, jednak w takim przypadku musi być podana nazwa i adres gospodarstwa.
Znak na skorupie jaja zawiera: numer systemu produkcji, gdzie:
  • 0” oznacza jaja od kur z produkcji ekologicznej
  • 1” oznacza jaja od kur z chowu na wolnym wybiegu
  • 2” oznacza jaja od kur z chowu ściółkowego
  • 3” oznacza jaja z chowu klatkowego

Znaczenie właściwego znakowania

Mimo rezultatów pochodzących z badania Eurobarometra, pokazujących, że konsumenci są skłonni kupować jaja z systemów przyjaznych dobrostanowi zwierząt, nie jest to dla nich łatwe. Aż 82% konsumentów w krajach Grupy Wyszehradzkiej nie może łatwo zidentyfikować na sklepowych półkach produktów przyjaznych dobrostanowi zwierząt, twierdząc, że trudno jest rozpoznać na podstawie etykiety, czy produkt pochodzi z systemów produkcji przyjaznej dobrostanowi zwierząt.

Badania przeprowadzone przez Eurogroup for Animals wśród konsumentów w Wielkiej Brytanii, Niemczech, Francji, Włoszech i Hiszpanii w 1998 roku pokazały, że konsumenci są dezinformowani przez etykiety i oznaczenia na jajach. Większość stwierdziła, że wierzyła, że etykiety z napisami „świeże z gospodarstwa” lub „jaja z gospodarstwa” oznaczają, że jaja pochodzą od kur z chowów bezklatkowych. W rzeczywistości takie etykiety są często używane dla jaj, które trafiają na półki od kur niosek trzymanych w okrutnych i nieodpowiednich klatkach bateryjnych. Takie dezinformujące etykiety mogą spowodować, że w efekcie konsumenci nie kupują produktów przyjaznych dla dobrostanu zwierząt, których poszukują, to natomiast wpływa negatywnie na potencjalne zyski, które sprzedawcy mogliby osiągać z ekspansji na rynku.

Organizacje działające na rzecz praw zwierząt w krajach Grupy Wyszehradzkiej zachęcają supermarkety, aby zapewniły, że jaja całe i produkty zawierające jaja w swym składzie były klarownie oznakowane, dając konsumentom możliwość dokonania świadomego wyboru podczas zakupów.

Sporządzono na podstawie:
- Rozporządzenie Komisji (WE) NR 2295/2003 z dnia 23 grudnia 2003 r. wprowadzające szczegółowe zasady wykonywania rozporządzenia Rady (EWG) nr 1907/90 w sprawie niektórych norm handlowych w odniesieniu do jaj.
– Rozporządzenie Rady (EEC) nr 1907/90 z 26 czerwca 1990 r. w sprawie określonych norm handlowych na jaja.



VIII. PODSUMOWANIE


Większość niosek w krajach Grupy Wyszehradzkiej jest hodowanych w intensywnych systemach klatkowych, które cechują nierozerwalnie z nimi związane problemy, dotyczące dobrostanu ptaków. Tylko alternatywne systemy, takie jak system ściółkowy, chów na wolnym wybiegu i produkcja ekologiczna mogą zapewnić kurom odpowiedni poziom dobrostanu. Większość supermarketów w krajach Grupy Wyszehradzkiej ma w ofercie sprzedaży tylko jaja z systemów klatkowych.

Znaczna liczba przedstawicieli sieci supermarketów nie miała wiedzy na temat różnic pomiędzy różnymi systemami produkcji lub wagi systemu znakowania, co oznacza, że osoby te nie były w stanie przekazywać tej informacji dalej – do konsumentów. Mimo to, konsumenci w krajach Grupy Wyszehradzkiej wskazują na znaczne zainteresowanie w zwierzęcych produktach rolnych wytwarzanych z wysokimi standardami dobrostanu. Badania Eurobarometra z 2005 i 2007 roku ujawniły, że większość konsumentów jest skłonna zapłacić wyższą cenę za jaja produkowane z wysokimi standardami dobrostanu zwierząt, a nawet zmienić miejsce dokonywania zakupów.

Rynek dla zwierzęcych produktów rolnych wytwarzanych z wysokimi standardami dobrostanu nie jest oczywiście rozwinięty. Konsumenci nie mogą kupić produktów przyjaznych dla dobrostanu zwierząt, których poszukują – 80% stwierdziło w badaniu Eurobarometra w 2007 roku, że było im trudno zidentyfikować na podstawie oznakowania, czy produkt pochodzi z systemów produkcji przyjaznych dobrostanowi. Natomiast sytuacja, gdy konsumenci nie mogą kupić poszukiwanych przez nich produktów przyjaznych dobrostanowi zwierząt, wpływa negatywnie na potencjalne zyski, które sprzedawcy mogliby osiągać z ekspansji na rynku produktów przyjaznych dobrostanowi.

Organizacje działające na rzecz praw zwierząt w krajach Grupy Wyszehradzkiej zachęcają wszystkich sprzedawców by:

  • Wprowadzili przejrzystą politykę społecznej odpowiedzialności biznesu CSR i wpisali dobrostan zwierząt, jako część tej polityki. Jesteśmy przekonani, że jest to dobry wskaźnik zaangażowania firmy w poprawę dobrostanu zwierząt i że przemawiają za tym także mocne argumenty natury biznesowej.
  • Wprowadzili i poszerzyli ofertę jaj i produktów zawierających jaja od kur hodowanych w dobrze zarządzanych systemach alternatywnych, takich, jak chów ściółkowy, chów na wolnym wybiegu albo produkcja ekologiczna.
  • Zapewnili przejrzyste znakowanie wszystkich sprzedawanych jaj i produktów zawierających jaja, tak, aby konsumenci mieli wiedzę o dobrostanie kur niosek, które te jaja zniosły.
  • Szkolili pracowników na temat różnych systemów produkcji jaj oraz znakowania jaj, tak, żeby osoby te mogły przekazywać te informacje dalej – do konsumentów.
  • Wprowadzili system audytu, który pozwoli kontrolować liczbę jaj sprzedanych z każdego systemu.

Kluczowa rola, jaką mogą odegrać supermarkety została podkreślona w socjo-ekonomicznym raporcie Komisji Europejskiej1. Raport stwierdza, że „zmiana będzie w bardzo dużym stopniu wywoływana przez rynek” oraz że w szczególności „stosunek sprzedawców i konsumentów mógłby być niezwykle ważny ponieważ  (potencjalnie wywołane przez konsumentów) odejście od sprzedaży jaj klatkowych przez przedsiębiorstwa mające znaczący udział w rynku, będzie mogło wpłynąć w sposób istotny na sektor”.

Galeria zdjęć

Przykładowe europejskie supermarkety, które zaprzestały sprzedaży jaj z chowu klatkowego. Źródło: Eurogroup for Animals, CIWF i RSPCA (dane dostarczone przez sprzedawców).Koszty produkcji jaj w różnych systemach w oparciu o dane z raportu społeczno-gospodarczego Komisji Europejskiej.Kluczowi sprzedawcy żywności. Źródło: From Beijing to Budapest. Winning brands winning formats, PricewaterhouseCoopers 2004/2005.Reakcje czeskich sprzedawców na ankietę dotyczącą jaj.Kluczowi węgierscy sprzedawcy żywności. Źródło: From Beijing to Budapest. Winning brands winning formats, PricewaterhouseCoopers 2004/2005.Reakcje węgierskich sprzedawców na ankietę dotyczącą jaj.Kluczowi polscy sprzedawcy żywności. Źródło: From Beijing to Budapest. Winning brands winning formats, PricewaterhouseCoopers 2004/2005.Reakcje polskich sprzedawców na ankietę dotyczącą jaj.Kluczowi słowaccy sprzedawcy żywności. Źródło: From Beijing to Budapest. Winning brands winning formats, PricewaterhouseCoopers 2004/2005.Reakcje słowackich sprzedawców na ankietę dotyczącą jaj.
Ocena (3.7) Oceń:
Pasaż zakupowy