Mini kiwi w ogrodzie - sadzenie, uprawa i pielęgnacja mini kiwi

 W rankingu najbardziej unikalnych owoców do przydomowej uprawy od kilku lat pojawia się mini kiwi. Jest to faktycznie kuzynka słynnych nowozelandzkich kiwi, o tyle ciekawa, że radząca sobie w strefie klimatu umiarkowanego. Przy odrobinie szczęścia i cierpliwości można więc i w Polsce doczekać się egzotycznych płodów, które zaskakują zarówno smakiem, jak i ciekawym wyglądem. Dowiedz się jak sadzić i pielęgnować mini kiwi w ogrodzie.



Dojrzewające mini kiwi. Źródło: vallefrias/ShutterstockDojrzewające mini kiwi. Źródło: vallefrias/Shutterstock
  1. Mini kiwi - wymagania glebowe
  2. Sadzenie i uprawa mini kiwi
  3. Podlewanie i nawożenie mini kiwi
  4. Problemy w uprawie mini kiwi
  5. Wykorzystanie owoców mini kiwi
  6. Odmiany mini kiwi, które warto uprawiać
Mini kiwi to owoce pnącza Actinidia arguta, typowe dla obszaru Japonii, Korei, Północnych Chin oraz północno-wschodniej części Rosji. W przeciwieństwie do innych gatunków kiwi roślina jest niezwykle odporna na zimny klimat i daje sobie doskonale radę nawet na Syberii. Jej owoce są jednak znacznie mniejsze i pozbawione charakterystycznych włosków. Skórka jest zazwyczaj zielona, z tendencją do czerwienienia, miąższ ma zaś barwę limonki poprzetykaną ciemnobrązowymi pestkami. W smaku mini kiwi przypomina swych wielkich kuzynów, ale jest nieco łagodniejsze i pozbawione kwaskowatości.

Aby doczekać się płodów trzeba jednak posadzić obok siebie dwa pnącza – męskie i żeńskie. Aktinidia jest bowiem rośliną rozdzielnopłciową i do owocowania potrzebuje kwiatów obu płci. Co ciekawe, jedna męska roślina pokryje potrzeby nawet sześciu żeńskich! W sprzedaży można już jednak spotkać także odmiany samozapylające się, które nie potrzebują „towarzysza”. Przed zakupem upewnij się zawsze, jaki typ rośliny nabywasz!

Kwitnienie ma zazwyczaj miejsce na początku lata, a mini kiwi pojawiają się późnym latem lub jesienią na pnączach trzyletnich i starszych. W optymalnych warunkach jedna roślina jest w stanie wyprodukować nawet 50 kg owoców rocznie, ale realia są zwykle co najmniej o połowę mniejsze.

Oprócz przyjemnych dla podniebienia płodów mini kiwi jest także ciekawą ozdobą ogrodu. Stosunkowo szybkie tempo wzrostu idzie w parze z kaskadą jasnozielonych liści o sercowatym kształcie. Jest ich na tyle dużo, że potrafią stworzyć atrakcyjny żywopłot. Dodatkową atrakcją są niewielkie, ale słodko pachnące kwiaty, białe z czerwono-fioletowymi pylnikami. Jako źródło nektaru są one doskonałym magnesem dla pszczół!

Mini kiwi - wymagania glebowe


Idealne stanowisko dla aktinidii powinno być osłonięte od wiatru i możliwie dobrze nasłonecznione. Roślina potrzebuje też dobrej jakości, lekkiej i umiarkowanie żyznej ziemi, o wysokim wskaźniku przepuszczalności. Zdecydowanie niewskazane jest podłoże gliniaste lub iłowe, z tendencją do zatrzymywania wody. Gleba powinna też mieć odczyn ok. 5-6  pH, czyli lekko kwaśny. Jako ciekawostkę warto dodać, że niektóre źródła polecają sadzenie aktinidii na ubogiej glebie, aby zapobiec niekontrolowanemu rozrastaniu się pnączy, które w warunkach naturalnych uważane jest wręcz za gatunek inwazyjny!

Sadzenie i uprawa mini kiwi


Pnącze mini kiwi może osiągnąć nawet 7 metrów długości, więc optymalnie jest sadzić je wzdłuż płotów i murów, obok altan czy pergoli. W przeciwnym razie roślina będzie potrzebować specjalnej podpórki, po której będzie mogła się swobodnie piąć w górę. Konstrukcja musi być nie tylko odpowiednio długa, ale także silna!

Najwygodniej jest rozpoczynać uprawę z gotowych sadzonek dostępnych w sklepach ogrodniczych. Alternatywą są oczywiście nasiona, które można kupić lub pozyskać z owoców. Te ostatnie wymagać będą jednak zimnej stratyfikacji przed wysiewem – należy je w tym celu na 8-12 tygodni umieścić w lodówce. Idealnym podłożem do kiełkowania jest mieszanka 2/3 ziemi z 1/3 piasku. Nasiona dociskamy, przykrywamy cienką warstwą mieszanki oraz zwilżamy. Tak przygotowane tace powinny być przetrzymywane w temperaturze 25-30 °C.

Sadzonki mini kiwi umieszcza się w gruncie późną wiosną. Na dno szerokiej jamy o głębokości ok. 30 cm warto wysypać trochę drenującego żwirku. Po uzupełnieniu jamy ziemią, wkładamy roślinkę tak, aby korzenie i część pędu były ułożone pod skosem (podobnie jak w przypadku sadzonek pomidorów). Następnie prostujemy wystające nad ziemią pędy do pionu i wspieramy podpórką. Między poszczególnymi roślinami należy zachować ok. 100 cm odstępy!

Wraz z intensywnym wzrostem aktinidia może potrzebować nieco porządkujących zabiegów. Przede wszystkim luźne pędy warto przywiązywać do podpórki, aby nadać roślinie bardziej kompaktowej formy. Pędy, na których nie pojawiają się kwiaty można śmiało odcinać, aby wzmocnić owocowanie. Dodatkowo zimą warto radykalnie podciąć większość pędów, podobnie jak robi się to w przypadku winorośli. W pierwszym roku po posadzeniu cięcie powinno faworyzować kilka najsilniejszych pędów, które z czasem staną się pniem rośliny. Boczne należy wówczas usunąć.
Ukwiecone pnącze aktinidii. Źródło: EQRoy/Shutterstock

Podlewanie i nawożenie mini kiwi


Roślinę naturalnie należy sowicie podlać tuż po posadzeniu. Następnie do czasu zakorzenienia warto dostarczać mini kiwi wody przynajmniej raz na 10 dni. W okresie wyjątkowych upałów i suszy wskazane jest nawet podlewanie raz na tydzień. Dojrzałe rośliny potrzebują wody już jedynie w wyjątkowych sytuacjach.

Mimo imponującego tempa wzrostu mini kiwi nie potrzebuje przesadnie dużo nawożenia. W zupełności wystarczy raz do roku, na wiosnę, przysypać ziemię wokół pnącza 5-centymetrową warstwą dojrzałego kompostu lub obornika, bądź też mieszanki tego drugiego i kompostowanej kory sosnowej.
Tabela przedstawiająca podstawowe wymagania mini kiwi; opracowanie własne

Problemy w uprawie mini kiwi


Mini kiwi bez problemu zniesie temperatury do -20 stopni C. W naszym klimacie nie trzeba go więc w żaden sposób ochraniać przed zimą. Należy jednak liczyć się z faktem, że nowe przyrostki mogą zmarznąć na przednówku, ale nie powinno to wpłynąć na kondycję ani owocowanie rośliny.

Niestety, choć mini kiwi nie należy do najbardziej wrażliwych i podatnych na infestację (zarażenie), problemy w uprawie się zdarzają. Na liściach mogą pojawiać się szkodniki w postaci mszyc, wciornastków czy przędziorków. Żadne z nich nie powinny poważnie zaszkodzić roślinie, ale wyraźnie pogarszają one estetykę liści, więc powinny być zwalczane takimi środkami jak oprysk wodą z mydłem lub roztworem olejku z miodli indyjskiej. Stosowanie pestycydów jest wysoce niewskazane ze względu na ryzyko skażenia owoców oraz zabijania zapylających mini kiwi pszczół.

Nieco poważniejszym problemem są choroby wywołane grzybami np. z rodzaju Phytophthora. Te agresywne patogeny mogą prowadzić do zgnilizny korzeni i pozostawione bez reakcji często zabijają całe pnącze. Leczenie jest problematyczne więc najlepiej jest chorobom zapobiegać dbając o nieprzesadną wilgotność podłoża oraz zbierając opadające i gnijące na ziemi owoce.

Wykorzystanie owoców mini kiwi


Z chwilą, gdy pnącze zacznie owocować, możesz liczyć na stałe zbiory przez cały wrzesień i październik. Z każdym rokiem mini kiwi może być więcej. Zbierać można nawet owoce nie do końca dojrzałe, gdyż mają one zdolność do stopniowego „dochodzenia”. W temperaturze pokojowej wytrzymają bez uszczerbku nawet 2 tygodnie.

Mini kiwi najlepiej spożywać jest na surowo i to w skórce. Są doskonałym źródłem witaminy C, E i K, jak również potasu i cennych antyoksydantów. Poszczególne odmiany zawierają nawet więcej polifenoli niż pomarańcze czy grejpfruty. Pod tym względem mogą być formą prewencji chorób degeneracyjnych, nowotworowych oraz przedwczesnego starzenia się organizmu. Dzięki przyjaznej postaci są łatwe w konsumpcji i mogą stanowić wspaniałe uzupełnienie dziecięcej diety, zwłaszcza w okresie, gdy klasyczne letnie owoce ogrodowe już się dawno skończyły.

Ponadto mini kiwi będą też wspaniałym dodatkiem do sałatek owocowych oraz egzotycznych dań słodko-kwaśnych. Można na ich bazie przygotowywać domowe lody, koktajle, a nawet wykorzystywać je w jesiennych ciastach. Przy wyjątkowym urodzaju nadwyżki można również przerabiać na dżemy.
Wielkościowe porównanie mini kiwi z klasycznymi. Źródło: Anna Hoychuk/Shutterstock

Odmiany mini kiwi, które warto uprawiać


Poszukując sadzonek mini kiwi możesz stanąć przed wyborem różnych odmian. Ze względu na rosnącą popularność tej wyjątkowo wytrzymałej egzotycznej rośliny wyhodowano już bowiem wiele ciekawych kultywarów. Jednym z najbardziej rozpowszechnionych jest „Issai” o zwartym pokroju, kremowobiałych kwiatach i małych, gładkich owocach. Jako odmiana samozapylająca się nie potrzebuje drugiej sadzonki do pary.

Inne godne polecenia odmiany mini kiwi to:
  • „Geneva” – o pękatych, słodkich owocach, z czerwonym rumieńcem i miodowym posmakiem. Z upływem lat jej płody robią się słodsze, ale także coraz mniejsze. Niestety, często same opadają.
  • „Ken’s Red” – rodząca większe płody o zielonawej skórce i słodkim smaku. Należy do odmian późniejszych.
  • „Jumbo” – ma jeszcze większe, spłaszczone owoce o wyjątkowej słodyczy. Również owocuje dość późno.
  • „Scarlet September” – z czerwonymi owocami, które dojrzewają już w połowie września.
Miłośnikom spektakularnego designu można też polecić odmiany variegata o dwubarwnych liściach. Nawet, jeśli owocowanie nie zawsze się powiedzie, najpiękniejsze mini kiwi potrafią zmienić ogród w tropikalną oazę. Uprawa jest na tyle łatwa, że spróbować na pewno warto, zwłaszcza, jeśli masz na posesji więcej niezagospodarowanej przestrzeni.
Ekologia.pl (Agata Pavlinec)

Bibliografia

1. „How Grow and Care for Hardy Kiwi Vine” David Beaulieu, https://www.thespruce.com/kiwi-vines-spring-foliage-2132895, 1/08/2022
2. “Kiwi Fruit – Growing Hardy Kiwi Vine In Gardens Kiwi Plants” Caroline Bloomfield, https://www.gardeningknowhow.com/edible/fruits/kiwi/growing-hardy-kiwi-vine.htm, 1/08/2022
3. “Actinidia arguta ‘Issai’” BBC Gardeners World Magazine, https://www.gardenersworld.com/plants/actinidia-arguta-issai/, 1/08/2022
4. “Growing kiwiberry in the home garden” University of Minnesota Extension, https://extension.umn.edu/fruit/kiwiberry, 1/08/2022
5. “Hidden Gem Among Vines: Actinidia arguta” Rachel Brinkman, https://arboretum.harvard.edu/stories/hidden-gem-among-vines-actinidia-arguta/, 1/08/2022

Ocena (5.0) Oceń: