Sok z noni – właściwości, skład i zastosowanie soku z noni

Sok z noni jest dziś znany na całym świecie, choć pochodzi ściśle ze strefy klimatu tropikalnego. Jego sława nie wynika jednak wcale z niezwykłego egotycznego smaku, ale raczej zdrowotnej legendy otaczającej ten tradycyjny tahitański napój. Współczesna medycyna coraz częściej odnosi się do soku z noni jako potencjalnego leku na wiele powszechnych dolegliwości, z prewencją raka włącznie!



Świeżo wyciskany sok z noni. Źródło: shutterstockŚwieżo wyciskany sok z noni. Źródło: shutterstock
  1. Jak powstaje sok z noni?
  2. Jak wygląda i smakuje sok z noni?
  3. Tradycyjne zastosowanie soku z noni
  4. Wartości odżywcze soku z noni
  5. Współczesna medycyna o soku z noni
  6. Polinezyjski koktajl z soku noni
  7. Czy i w jakich ilościach pić sok z noni?
Owoce noni, zwane również morwą indyjską, (Morinda citrifolia) korzeniami sięgają południowo-wschodniej Azji, gdzie pojawiły się prawdopodobnie przed ok. 3 tysiącami lat. Znane i stosowane już w starożytnej medycynie hinduskiej, rozprzestrzeniły się również na Archipelagu Malezyjskim, a także dalej w rejonie południowego Pacyfiku na wyspach takich jak Tahiti, Samoa czy nawet Hawaje. Szczególnie silne piętno odcisnęły na kulturze i praktykach leczniczych Polinezji. Ludowa medycyna wykorzystuje przy tym nie tylko same owoce, ale także korzenie, liście i nasiona morwy indyjskiej.

Jak powstaje sok z noni?

Jako owoce o długowiecznej historii noni wpisały się już na trwałe w tradycyjne procesy przetwórcze strefy tropikalnej. Owszem współczesny popyt wymógł na producentach dostosowanie metod produkcji do wymogów rynkowych, ale na Hawajach sok z noni do dnia dzisiejszego przygotowywany jest w oparciu o stare zwyczaje.

Dojrzałe owoce noni mają owalny kształt, żółtawą skórę i długość od 10 do 18 cm. Charakteryzuje je ponadto dość silny, nieprzyjemny aromat, który zaskarbił im mało pochlebnego przezwiska „owoców wymiotnych”. Po zbiorze myje się je mechanicznie, pozostawia do wyschnięcia, a następnie przekłada do specjalnych szklanych lub stalowych zbiorników. Tutaj leżakują przez okres ponad dwóch miesięcy, w czasie których sok sam stopniowo separuje się od miąższu. Z dojrzałych owoców otrzymuje się przy tym jasny, żółto-zielony sok, podczas gdy te nie całkiem dojrzałe dają sok w ciemniejszym czerwono-brązowym odcieniu. Sok stopniowo fermentuje, bez kontaktu ze świeżym powietrzem, a w końcowej fazie wyprowadza się go rurami ze zbiorników, po drodze filtrując. Owa tradycyjna, pracochłonna metoda jest wysoce efektywna i pozwala uzyskać nawet 40-50 kg soku ze 100 g owoców.

Warto dodać, że owoce noni zostały dopuszczone do obrotu na rynku europejskim dopiero w 1997 r., a od 2002 r. w UE akceptowany jest również sam sok, który zyskał sobie status „nowej żywności”.

Jak wygląda i smakuje sok z noni?

Im starszy i bardziej sfermentowany sok, tym jego barwa jest ciemniejsza, a odczyn pH niższy. Dojrzały sok z noni jest więc dość kwaśny w smaku, a wyglądem przypomina sos sojowy. Napoje pozyskane w nowoczesnych fabrykach, gdzie owoce są w przeciągu 24 godzin przeciskane przez prasę i nie podlegają fermentacji, są bursztynowo żółte i znacznie słodsze. Większość konsumentów preferuje dziś raczej tą drugą postać. Zdaniem naukowców (Thirukkumar, 2017) wyciskanie soku ze świeżych owoców na zimno daje najlepsze rezultaty, jeśli chodzi o uzysk, ale także poziom kwasowości, ilość rozpuszczalnych cząstek trwałych (TSS) oraz kolor.

Ogólnie rzecz biorąc, dla przeciętnego konsumenta sok z noni jest raczej nieprzyjemną pigułką do połknięcia niż przysmakiem. Kwaśny, dość ostry, poniekąd słodkawy i lekko fermentowany, przypomina w smaku ocet. W przeciwieństwie do samych owoców morwy indyjskiej jest już jednak na szczęście pozbawiony nieprzyjemnej nuty zapachowej kojarzącej się z dojrzałym serem lub sosem rybnym. Łatwo się domyśleć, że nikt więc nie spożywa soku z noni dla przyjemności, a większość źródeł zaleca więc mieszanie go z innymi, smaczniejszymi sokami owocowymi.
Owoce noni. Źródło: shutterstock

Tradycyjne zastosowanie soku z noni

Sok z noni jest przede wszystkim ważnym elementem tradycyjnej medycyny ajurwedyjskiej oraz polinezyjskiej. Przez hindusów Morinda citrifolia uważana była za roślinę świętą, a sok z niej ratował społeczeństwa w okresach głodu i chorób. W V w. Polinezyjczycy zawlekli sadzonki noni na Hawaje, gdzie fama kwaśnego napoju szybko rozprzestrzeniła się wśród lokalnej ludności. W czasie II Wojny Światowej żołnierze stacjonujący na Południowym Pacyfiku zostali zaznajomieni z leczniczą mocą owoców noni, które znalazły się nawet w oficjalnym wojskowym przewodniku survivalu!

W medycynie ludowej sok z noni wykorzystywano jako tonik o mocy pananceum – leczący ciało z infekcji, wspomagający odporność i witalność organizmu. Stosowano go przy malarii, żółtaczce, wrzodach, reumatyzmie i nadciśnieniu. W ajurwedzie jest też popularnym środkiem przeciwbólowym, przeczyszczającym i przeciwzapalnym. Ponadto sok z noni od wieków stosowany jest jako wsparcie przy rekonwalescencji oraz wspomaganie dla trudno gojących się ran.

Wartości odżywcze soku z noni

W soku z noni zidentyfikowano około 160 różnych związków. Ubogi w białko, tłuszcze i węglowodany, w tym również cukru, jest bogatym źródłem minerałów niezbędnych człowiekowi do życia. Zawiera m.in. spore ilości selenu, siarki, magnezu i potasu, a ponadto niskie stężenie jonów wapnia oraz fosforu. Sok z morwy indyjskiej jest również doskonałym źródłem witaminy C oraz innych cennych antyoksydantów takich jak antocyjaniny, beta-karoten i katechiny. Ponadto w soku odkryto znaczące dozy irydoidów, związków roślinnych o działaniu antybiotycznym, przeciwgrzybicznym oraz przeciwzapalnym.
Diagram przedstawiający wartości odżywcze w 100 ml soku z noni; opracowanie własne na podstawie danych producenta (Datohealth)

Współczesna medycyna o soku z noni

Jako bogate źródło antyoksydantów sok z noni w ciągu ostatnich kilku dekad znalazł się pod wnikliwą lupą naukowców. I tak w jednym z badań (Wang, 2009) stwierdzono, że podawanie ciężkim palaczom codziennie przez okres 1 miesiąca 120 ml soku z noni w znaczący sposób redukuje obecność wolnych rodników w ich organizmach. Uważa się, że efekt ten może mieć przełożenie na ograniczenie ryzyka rozwoju nowotworu płuc. W innym badaniu (Wang, 2012) regularna konsumpcja 200 ml soku z noni po upływie 30 spowodowała wyraźny spadek cholesterolu LDL oraz poziomu zapalnego białka CRP. Korzystne działanie obserwuje się również w kontekście ciśnienia krwi.

Ale także mniejsze ilości soku z noni mogą mieć doniosłe działanie terapeutyczne. Zdaniem naukowców (Akinbo, 2007) już dawka 15 ml dziennie obniża dolegliwości bólowe u pacjentów z degeneracyjnymi chorobami kręgosłupa, zaś 100 ml dziennie przyjmowane przez okres 3 miesięcy znacząco poprawia jakość życia osób cierpiących na artretyzm (Wang, 2011). Przeciwzapalne i antyoksydacyjne właściwości soku z morwy indyjskiej znajdują ponadto przełożenie na ogólną odporność organizmu, wspierając go w walce z bakteriami i grzybami, a nawet niektórymi pasożytami atakującymi społeczeństwa strefy tropikalnej, ale także południowej Europy

Ciekawe są również badania prowadzone na Tahiti (Palu, 2008) i dotyczące wpływu soku z noni na wydajność sportowców. Otóż już 3-tygodniowa suplementacja 100 ml soku powoduje wydłużenie czasu aktywności bez uczucia zmęczenia o nawet 21%!

Choć naukowcy są jak na razie ostrożni we formułowaniu jednoznacznych wniosków, sok z noni badany jest szeroko również w kontekście hamowania rozwoju nowotworów. Podobne właściwości wydają się posiadać nasiona i liście morwy indyjskiej.
Koktajl z owoców noni. Źródło: shutterstock

Polinezyjski koktajl z soku noni

Składniki:

Przygotowanie:
Wszystkie składniki miksujemy na wysokich obrotach do uzyskania jednolitej konsystencji, Podajemy z kostkami lodu.

Czy i w jakich ilościach pić sok z noni?

Sok z noni sprzedawany jest współcześnie w supermarketach i sklepach ze zdrową żywnością na całym świecie. Biznes związany z jego produkcją i dystrybucją przynosi nawet 3 miliardy dolarów rocznie! Poza czystym, niedosładzanym sokiem w butelkach można zakupić także jego sproszkowaną wersję, wygodną do rozprowadzania w wodzie lub innych napojach. Niektórzy producenci oferują również przyjazne smakowo mieszanki soku z noni z sokiem winogronowym, jagodowym lub grejpfrutowym.

Dla skorzystania z efektów zdrowotnych poleca się picie 200-250 ml soku z noni dziennie. Przy naturalnej niskiej zawartości cukru ta ilość nie powinna być obciążeniem dla systemu insulinowego. Ogólna maksymalna bezpieczna dzienna dawka stanowiona jest współcześnie na 750 ml czystego soku z noni. Nie warto jednak przesadzać z konsumpcją, gdyż w większych ilościach sok z morwy indyjskiej może wywoływać skutki uboczne. Szczególną ostrożność zachowywać powinni ludzie z chorą wątrobą, na którą ekstrakt z noni może działać toksycznie. Dla bezpieczeństwa napój odradzany jest również kobietom ciężarnym oraz karmiącym piersią oraz osobom z niewydolnością nerek. Wszyscy zdrowi ludzie, a zwłaszcza palacze, reumatycy oraz sportowcy mogą jednak w wyraźny sposób skorzystać na regularnej konsumpcji!
Ekologia.pl (Agata Pavlinec)

Bibliografia

  1. Brett J. West i in.; “The Potential Health Benefits of Noni Juice: A Review of Human Intervention Studies”; data dostępu: 2020-11-05
  2. College of Tropical Agriculture And Human Resources; “NONI PROCESSING: Juice and Juice Products”; data dostępu: 2020-11-05
  3. S.Thirukkumar i in.; “Studies on Extraction of Juice from Noni Fruits (Morinda citrifolia Linn.)”; data dostępu: 2020-11-05
  4. Jillian Levy; “Noni Juice: The Superfruit Beverage that Boosts Immunity”; data dostępu: 2020-11-05
  5. Dr Brahmanand Nayak; “Noni Juice the Ayurvedic Health Supplement”; data dostępu: 2020-11-05
Ocena (0) Oceń:
Pasaż zakupowy