Sos pieczarkowy ‒ właściwości, skład i zastosowanie sosu pieczarkowego

Sos pieczarkowy to jeden z popularniejszych grzybowych sosów. Dzieje się tak prawdopodobnie ze względu na dostępność pieczarek i ich przystępną cenę. Polacy upodobanie do jedzenia pieczarek przejęli z salonów Europy Zachodniej, a że jako naród uwielbiamy sosy, sos z tych grzybów szybko upowszechnił się w polskiej kuchni. Sos pieczarkowy jest prosty w przygotowaniu i pasuje do wielu dań. Zazwyczaj przyrządza się go na bazie śmietany, jest więc dosyć ciężki, można go jednak przygotować również w lżejszej wegańskiej wersji.



Pieczarki to najpopularniejsze grzyby w Polsce, stąd też popularność pieczarkowego sosu, fot. shutterstockPieczarki to najpopularniejsze grzyby w Polsce, stąd też popularność pieczarkowego sosu, fot. shutterstock
  1. Historia sosu pieczarkowego
  2. Charakterystyka i zastosowanie sosu pieczarkowego
  3. Sos pieczarkowy - witaminy i wartości odżywcze
  4. Jak przygotować klasyczny sos pieczarkowy i w wersji wegańskiej?

Historia sosu pieczarkowego

Historia sosu pieczarkowego nie jest dokładnie znana, wiemy natomiast, że szlachta polska przywiozła do kraju te jasne grzyby już w XVIII w. Przez długi okres pieczarki były importowane i uznawano je za produkt luksusowy. Sosy stanowią ważny element polskiej kuchni, a wśród nich sosy grzybowe mają swoje szczególne miejsce.

Obecnie sos pieczarkowy jest bardzo popularny i dodaje się go do wielu potraw. Łączy się to z faktem, że Polska przoduje w Unii Europejskiej w uprawie pieczarek, co wpływa na ich niską cenę i powszechną dostępność.

Charakterystyka i zastosowanie sosu pieczarkowego

Sos pieczarkowy przygotowywany jest z podsmażonych pokrojonych w plastry lub rozdrobnionych pieczarek. Jak wszystkie sosy grzybowe, najczęściej przyrządza się go na bazie śmietany, co nadaje mu wspaniałej kremowej konsystencji i łagodnego smaku. W jego mniej popularnej wegańskiej wersji śmietanę zastępuje się oliwą, która też jest dobrym nośnikiem smaku. Zmienia to trochę charakter sosu, jednak to wegańskie wydanie jest odpowiednie dla osób, które nie przepadają za zbyt ciężkostrawnymi daniami lub nie tolerują laktozy.

Sos pieczarkowy nadaje się „do wszystkiego”, jak twierdzą niektórzy. Świetnie sprawdza się podawany do mięs: steków, kurczaka, pieczeni, pulpetów, ale także do makaronów, ziemniaków, kasz i omletów. Sos pieczarkowy uzupełnia i wzbogaca mięso swoim grzybowym aromatem, a daniom wegetariańskim nadaje charakteru. Zazwyczaj doprawia się go czosnkiem i natką pietruszki. W wielu przepisach polecany jest również tymianek.
Sos pieczarkowy zazwyczaj przygotowywany jest na bazie śmietany, fot. shutterstock

Sos pieczarkowy - witaminy i wartości odżywcze

Sos pieczarkowy ma takie same wartości odżywcze jak suma wartości odżywczych jego składników. Pieczarki w ponad 90% składają się z wody, co nie oznacza jednak, że są zupełnie bezwartościowe. Wprowadzając te grzyby do swojej diety, wyposażamy się w witaminy z grupy B, a przede wszystkim w witaminy B2 i B5. Aktywują one enzymy, których potrzebują komórki do zamiany pożywienia w energię. Pierwsza z nich wspomaga też pracę wątroby, a druga stymuluje produkcję hormonów. Pieczarki dostarczają również niewielkiej ilości witaminy C i witaminy D.
Jasne grzyby mają wiele antyoksydantów, a więc przeciwdziałają niszczeniu komórek i utrzymują organizm w dobrej kondycji i młodym wyglądzie. Niektóre badania wskazują również, że pieczarki wpływają na obniżenie poziomu cholesterolu i glukozy we krwi.

Ze względu na dużą zawartość wody pieczarki są bardzo niskokaloryczne, a jednocześnie sycące, dlatego są doskonałym elementem diety odchudzającej. W 100g pieczarek jest jedynie 28 kcal! Niestety kaloryczności sosu pieczarkowego dodaje śmietana. Dlatego, jeżeli dbamy o linię, lepiej skusić się na sos w wegańskim wydaniu, minimalizując użycie tłuszczu.
Opracowanie własne na podstawie https://www.myfitnesspal.com
Śmietana poza kaloriami dostarcza na szczęście również wielu korzystnych składników odżywczych. Zawiera wysokiej jakości białko zwierzęce, czyli takie, które posiada pełny profil aminokwasowy. Wyposaża organizm również w fosfor i wapń. Z jednej strony może być więc pomocna w budowie tkanki mięśniowej (choć z powodu wysokiej zawartości tłuszczu zaleca się przy treningach raczej inne źródła białka zwierzęcego), z drugiej dostarcza budulca dla kości i zębów. Śmietana jest także źródłem witaminy A, która m.in. korzystnie wpływa na wzrok i zdrowy wygląd skóry, oraz witaminy B2. Sos pieczarkowy przygotowywany na śmietanie jest zatem podwójnym źródłem tej witaminy.

Sos pieczarkowy rzadko kiedy obywa się bez czosnku. Wartości odżywcze tego warzywa trudno jest przecenić. Wspomaga leczenie infekcji wirusowych, a często nazywany jest także naturalnym antybiotykiem. Czosnek dzięki działaniu przeciwzakrzepowemu i właściwościom obniżającym ciśnienie krwi chroni przed udarem i zawałem. Przyspiesza też pracę jelit i pomaga w trawieniu. Jest ponadto, podobnie jak pieczarki, źródłem antyoksydantów.

Warto wspomnieć również o właściwościach tymianku, który jest tak samo częstym składnikiem sosu pieczarkowego. Ziele to wykazuje silne działanie przeciwbakteryjne i przeciwzapalne. Pomoże zatem nie tylko wyjść z przeziębienia, ale także wesprze walkę z trądzikiem. Tymianek stymuluje pracę układu pokarmowego, co razem z czosnkiem czyni go wspaniałym dodatkiem do ciężkostrawnego sosu pieczarkowego. Z kolei natka pietruszki, która często wieńczy przygotowany sos, jest prawdziwą bombą witaminową. Szczególnie bogata jest w witaminę C i witaminę A. Dostarcza również wielu mikro- i makroelementów takich jak fosfor, magnez, potas, sód, wapń i żelazo. Dlatego warto obficie zielenić natką gotowy sos.
Trudno odmówić sosowi pieczarkowemu korzystnego wpływu na organizm. Warto jednak pamiętać, że ze względu na kaloryczność, nie warto przesadzać z jego ilością. Jego głęboki i wyrafinowany smak już w niewielkiej porcji zapewni wielką przyjemność jedzenia. Mimo wszystkich prozdrowotnych właściwości, sos pieczarkowy jest też produktem ciężkostrawnym, dlatego nie jest polecany osobom z dolegliwościami brzusznymi. Lepiej także nie zajadać się nim na noc, a dodawać raczej do obiadu niż kolacji.
Sos pieczarkowy można przygotować także w wersji wegańskiej, bez śmietany, fot. shutterstock

Jak przygotować klasyczny sos pieczarkowy i w wersji wegańskiej?

Oto przepisy na dwie pyszne wersje sosu pieczarkowego jedną klasyczną na śmietanie i drugą dla tych, którzy z różnych względów nabiału unikają. Przepisy są do siebie podobne, również proces przygotowania niewiele się od siebie różni, dlatego można stosować je zamiennie.
Klasyczny kremowy sos pieczarkowy

Składniki:
  • 1 łyżka masła
  • 2 łyżki oleju
  • 5 szklanek lub 500 g pokrojonych w plastry pieczarek
  • 2 gałązki świeżego tymianku
  • 2 ząbki przeciśniętego przez praskę czosnku
  • 1 szklanka lub 250ml śmietanki kremówki
  • 1 szklanka mleka
  • 3 łyżeczki mąki kukurydzianej
  • 1 łyżkę soku z cytryny
  • 2 łyżki posiekanej natki pietruszki
  • sól i świeżo mielony pieprz do smaku

Przygotowanie:
Na patelni rozgrzać masło z olejem. Dodać pieczarki razem z tymiankiem. Posolić i popieprzyć. Kiedy pieczarki zbrązowieją, dodać czosnek i smażyć jeszcze przez ok. 2 minuty. Dokładnie zmieszać mleko z mąką kukurydzianą. Gotową miksturę wraz ze śmietanką wlać na patelnię z pieczarkami. Dusić przez 5-10 minut aż sos zgęstnieje. Przyprawić solą, pieprzem, sokiem z cytryny i natką pietruszki. Podawać ciepły.


Wegański sos pieczarkowy

Składniki:
  • ¼ szklanki oliwy
  • 5 szklanek lub 500 g pokrojonych w plastry pieczarek
  • ¼ szklanki mąki pszennej
  • 1l bulionu grzybowego lub warzywnego
  • 1-2 ząbki przeciśniętego przez praskę czosnku
  • ½  łyżeczki świeżego tymianku
  • 2 łyżki sosu sojowego
  • 2 łyżki posiekanej natki pietruszki
  • sól i świeżo mielony pieprz do smaku

Przygotowanie:
Na patelni rozgrzać oliwę lub wegańskie masło. Dodać pieczarki razem z tymiankiem. Posolić i popieprzyć. Kiedy pieczarki zbrązowieją, dodać czosnek i smażyć jeszcze przez ok. 2 minuty. Dokładnie zmieszać mąkę z niewielką ilością bulionu. Resztę bulionu wlać do pieczarek. Zagotować. Dodać bulion wymieszany z mąką i dokładnie wymieszać. Dodać sos sojowy. Dusić około 15 minut aż sos zgęstnieje od czasu do czasu mieszając. Przyprawić solą i pieprzem do smaku. Posypać natką pietruszki. Podawać ciepły.
Sos pieczarkowy nadaje się do wszystkiego i choć przygotowywany jest z grzybów raczej pospolitych, jego wytrawny smak do banalnych nie należy. Świetnie komponuje się z daniami mięsnymi, dlatego jest częstym dodatkiem do obiadu w polskich domach. Trafia również w gusta niejedzących mięsa, ponieważ potrawom wegetariańskim dodaje głębi i charakteru. Jest niestety tłusty, dlatego zjadany w dużych ilościach może powodować tycie. Jeśli jednak będziemy go spożywać z umiarem, bardziej się zdrowiu przysłuży niż mu zaszkodzi.
Aleksandra Fudalej

Bibliografia

  1. “Encyclopedia.com”; data dostępu: 2019-08-29
  2. Sylvie Tremblay; “Nutritional benefits of white mushrooms”; data dostępu: 2019-08-27
  3. Recipetineats.com; “A Mushroom Sauce for Everything!”; data dostępu: 2019-08-27
  4. Alida Ryder; “Creamy mushroom sauce”; data dostępu: 2019-07-28
  5. The Simple Veganista; “Vegan mushroom gravy”; data dostępu: 2019-08-28
Ocena (5.0) Oceń:

Pasaż zakupowyprzejdź do pasażu pasaż

Ogłoszenia - ekologia.pl
Pasaż zakupowy