Definicja pojęcia:

środowisko

Środowisko - całokształt elementów ożywionych i nieożywionych danego obszaru, wraz z jego krajobrazem, ukształtowanym z jednej strony przez naturę, a z drugiej w wyniku działalności człowieka. Środowisko to obszar wzajemnych zależności, pewnego rodzaju układ sił i oddziaływań – wszystkie elementy danego środowiska są ze sobą powiązane, nie może być mowy o istnieniu jakiegokolwiek czynnika w izolacji od innych. Między środowiskiem, a żyjącymi w nim gatunkami zachodzi wzajemność oddziaływania. Czynniki biotyczne i abiotyczne oddziałują na siebie, tworząc pole do dalszego rozwoju gatunków.
  1. Środowisko a przyroda
  2. Środowisko a ekosystem
  3. Środowisko a środowisko naturalne

Termin środowisko bywa niestety interpretowany wieloznacznie, a jego granice są ruchome i zależne od kontekstu wypowiedzi. Jest to stały problem w terminologii przyrodniczej – większość podstawowych pojęć z zakresu ekologii jest tłumaczona wielorako, co tworzy liczne niejasności.

Środowisko a przyroda

Środowisko jest pojęciem podrzędnym do przyrody. Określa bowiem konkretną przestrzeń życiową. Możemy więc mówić o środowisku lądowym, środowisku wodnym, środowisku powietrznym czy o środowisku człowieka. Przyroda tymczasem to ogół czynników biotycznych i abiotycznych, krajobraz naturalny oraz energia krążąca pomiędzy nimi. To także kosmos i ciała astronomiczne. Pojęcie przyrody odnosi się jedynie do zjawisk zachodzących naturalnie oraz do wytworów natury, nie obejmuje zaś tych stworzonych przez człowieka. Środowisko należy ponadto rozumieć jako obszar życia konkretnych organizmów, dlatego też gdy w definicji tego pojęcia pojawia się materia ożywiona, chodzi tu o inne czynniki biotyczne względem zasiedlających dane środowisko gatunków (to np. konkurencja czy zwierzyna i rośliny służące konsumpcji).
morze
fot. bixabay.com

Środowisko a ekosystem

Ekosystem jest pojęciem nadrzędnym w stosunku do środowiska. Na ekosystem składa się bowiem zespół organizmów żywych wraz z całokształtem oddziaływań między nimi, zasiedlających dane środowisko.

Na środowisko składają się:
wirus
fot. pixabay.com
Elementami z pogranicza materii ożywionej i nieożywionej są gleba oraz wirusy.
Inny podział składowych środowiska systematyzuje je w następujący sposób:

Środowisko a środowisko naturalne

Jak widać z powyższego rozróżnienia, ważnymi elementami środowiska są poszczególne obszary działalności ludzkiej, a także wynikające z nich użytkowanie oraz przekształcanie czynników biotycznych i abiotycznych. Ukazuje to również zasadniczą różnicę między środowiskiem jako takim a środowiskiem naturalnym. Ostatni termin odnosi się do tej sfery otaczającej nas rzeczywistości, która nie została utworzona, ani znacznie zmieniona przez człowieka. Środowisko naturalne jest też jednym z typów środowiska w kontekście stopnia przekształcenia.
norwegia
fot. pixabay.com
Ze względu na stopień przekształcenia środowisko dzielimy na:
  • środowisko naturalne – wszystkie naturalne elementy danego obszaru. O środowisku naturalnym w tym sensie możemy mówić wówczas, gdy stopień przekształceń przez człowieka na danym obszarze sięga zaledwie kilku procent.
  • środowisko geograficzne – nazywane też przekształconym – stopień zmian wprowadzony przez człowieka dochodzi do ponad 50%.


  • środowisko antropogeniczne (sztuczne) – rozumiane jako system krajobrazów gospodarczych, powstałych w wyniku antropopresji, czyli zarówno planowanego, jak i przypadkowego wpływu człowieka na stan przyrody – środowisko antropogeniczne jest wynikiem przekształcenia środowiska naturalnego wedle własnych potrzeb. Jest to środowisko geograficzne w 90% ukształtowane przez działalność człowieka i jego wytwory.
  • środowisko zdegradowane – obszar w pełni zniszczony przez działalność człowieka, na którym przyroda nie ma już racji bytu.
pożar lasu
fot. pixabay.com


Bibliografia

  1. M.M. Kenig-Witkowska; “"Prawo środowiska Unii Europejskiej”; Oficyna Wolters Kluwer. Warszawa 2012;
  2. G. Łabno; “Słownik encyklopedyczny. Ekologia”; Wyd. Europa, 2007.;
  3. K. Małachowski; “Gospodarka a środowisko i ekologia”; Wydawnictwa Fachowe, Warszawa, 2007.;
Legenda. Pokaż objaśnienia oznaczeń i skrótów
Szukaj
Oceń stronę
Ocena: 4.8
Wybór wg alfabetu:
a b c ć d e f g h i j k l ł m n o q p r s ś t u v w x y z ż ź
Pasaż zakupowy