Definicja pojęcia:

termin siewu nasion

Termin siewu nasion – jest to okres w roku kiedy umieszcza się materiał siewny w wierzchniej warstwy gleby czyli w łożu siewnym.

Materiał siewny to części generatywne rośliny służące do rozmnażania. W przypadku drzew i krzewów są to nasiona, owoce lub części owoców. Nasiona są różne u poszczególnych gatunków roślin i posiadają inną zdolność kiełkowania stąd ich wysiew jest prowadzony w różnych terminach. Zanim dojdzie do kiełkowania nasiono znajduje się w stanie spoczynku czyli anabiozy. Uaktywnia się dopiero w sprzyjających warunkach środowiska czyli przy odpowiedniej wilgotności i przy optymalnej temperaturze. Proces kiełkowania jest zespołem złożonych procesów i poprzedza on rozpoczęcie wzrostu siewki. Kiełkowanie może się odbywać nad ziemią (kiełkowanie epigeiczne) kiedy liścienie wyrastają nad powierzchnię gleby lub pod ziemią (kiełkowanie hipogeiczne) podczas którego liścienie pozostają w glebie. Kiełkowanie epigeiczne występuje na przykład u sosny zwyczajnej a hipogeiczne jest sposobem na przykład dębu.

Metody siewu nasion są bardzo różne (siew rzędowy, pasowy, rzutowy itd.) ale termin siewu można najogólniej podzielić na dwie grupy – siew jesienny i siew wiosenny z czego najodpowiedniejszym momentem na wysiew drzew i krzewów jest wiosna. Termin siewu wiosennego zależy od wielu czynników, zarówno przyrodniczych jaki i gospodarczych. Jedną z ważniejszych zmiennych jest zdolność do kiełkowania nasion. Niektóre nasiona szybciej tracą siłę kiełkowania w związku z tym muszą być wysiewane wcześniej, najlepiej bezpośrednio po zbiorze. Kolejnym ważnym czynnikiem jest temperatura. Powinna być ona ustabilizowana aby nasiona nie były narażone na przymrozki. Siewki większości roślin są wrażliwe na zbyt niską temperaturę, szczególnie w pierwszym okresie rozwoju. Dlatego ważne jest aby wysiew miał miejsce przy sprzyjających warunkach atmosferycznych. Również ważnym czynnikiem wpływającym na termin siewu jest rodzaj gleby. Im gleba jest lżejsza tym wcześniej może nastąpić wysiew. W przypadku gleb ciężkich wysiew wykonywany jest później. Do czynników gospodarczych należy między innymi organizacja pracy w szkółce a także jej zasoby czyli posiadany sprzęt oraz liczba pracowników.
Siewka buka. Źródło Wikipedia.org
Nasiona nie muszą być wysiewane zaraz po zbiorze, mogą być przechowywane. Warunkiem jest jednak środowisko umożliwiające uśpienie nasion czyli zahamowanie ich rozwoju. Powinny przebywać w chłodnych i suchych warunkach. Po przechowywaniu przez zimę nie wszystkie nasiona są gotowe do kiełkowania. Niektóre nasiona podlegają procesowi stratyfikacji czyli przerwaniu spoczynku. Stratyfikacja może być przeprowadzana zarówno w terenie jak i w warunkach kontrolowanych a jej rodzaj zależy od gatunku używanej rośliny.

U nasion roślin drzewiastych w naszej strefie klimatycznej stosuje się cztery rodzaje stratyfikacji. Może być ona wyłącznie chłodna, trwająca od 12 do 16 tygodni. Z jej wykorzystaniem kiełkuje między innymi klon jawor, jodła pospolita, buk czy kasztanowiec. Niektóre gatunki wymagają wcześniejszej ciepłej stratyfikacji, trwającej od 2 do 4 tygodni. Są to między innymi bez czarny, jarząb zwyczajny czy grab. Inne z kolei wymagają długotrwałej stratyfikacji cieplnej poprzedzającej chłodną. Może ona trwać od 8 do 18 tygodni w zależności od gatunku. Kiełkują w ten sposób między innymi lipa drobnolistna, limba, klon polny czy jałowiec pospolity. Ostatnim rodzajem jest również długotrwała stratyfikacja cieplna poprzedzająca chłodną, ale w tym wypadku stratyfikacja cieplna następuje w temperaturze cyklicznie zmiennej. Takie wymagania ma tylko dereń właściwy oraz cis zwyczajny.
Kiełkujące nasiona. Fot. pixabay.com
Niektóre nasiona wysiewa się jesienią. Jeśli są one zbierane przed osiągnięciem dojrzałości (inaczej „na zielono”) to wysiew następuje wczesną jesienią, najczęściej w połowie września. Dotyczy to między innymi nasion grabu, jesionu wyniosłego czy lipy drobnolistnej. Nasiona kruszyny pospolitej, trzmieliny brodawkowatej czy derenia świdwy wysiewa się natomiast już w sierpniu. Siew jesienny zazwyczaj daje obfite wschody a także silniejsze siewki. Kolejną zaletą jest uniknięcie potrzeby przechowywania nasion oraz stratyfikacji. Do wad siewu jesiennego należy przede wszystkim to, że wysiane nasiona mogą zbyt wcześnie wykiełkować a co za tym idzie, ich siewki są bardziej narażone na działanie wiosennych przymrozków. Należy również pamiętać o wyborze odpowiedniej gleby przy siewie jesiennym. Gleby ciężkie nie będą odpowiednie ponieważ w czasie się zlewają co bardzo utrudnia wschody roślin.

Terminy siewu nasion wybranych gatunków:

Sosna zwyczajna (Pinus sylvestris) – optymalny siew jest jednakowy na terenie całe Polski i następuje w kwietniu. Jest on jednak uzależniony od temperatury gleby, która powinna wynosić od 20 do 25 stopni Celsjusza. Im wcześniej nastąpi siew wiosenny, tym większe siewki osiągają wymiary. Istnieje również możliwość siewu jesiennego w październiku lub listopadzie jednak wydajność jest wtedy mniejsza. Korzyścią z siewu jesiennego są z kolei większe parametry wzrostowe.

Świerk pospolity (Picea abies) – dla regionów w południowo-zachodniej Polsce najlepszym terminem siewu jest marzec lub kwiecień. W Polsce środkowej oraz w północno-wschodniej optymalny termin siewu jest w kwietniu. Nasiona świerku, podobnie jak sosny, są wrażliwe na zbyt chłodną glebę. Najoptymalniejszym terminem siewu jest najwcześniejszy moment po wiosennym ociepleniu gleby.
Szyszki sosnowe. Źródło pixabay.com
Jodła pospolita (Abies alba) – dla regionów z zazwyczaj mroźną zimą, bez dużych wahań temperatur najoptymalniejszym terminem jest październik lub listopad czyli siew jesienny. W regionach z przeważającą bezśnieżną i ciepłą zimą korzystniejszy jest siew wiosenny, najlepiej w marcu. Siew kwietniowy jest możliwy przy wcześniejszym przechowywaniu nasion w chłodniach.

Modrzew europejski (Larix decidua) - w regionach południowo-zachodnich Polski optymalnym terminem siewu jest marzec lub kwiecień. W regionach Polski środkowej oraz południowo-wschodniej najkorzystniejszy jest kwiecień. Istnieje możliwość siewu jesiennego jednak jest on mniej wydajny niż wiosenny.

Dąb szypułkowy (Quercus robur) – podobnie jak u jodły, w regionach o mroźnych zimach stosuje się stosuje się siew jesienny. Optymalnym terminem jest październik lub listopad. W regionach cieplejszych, z bezmroźną i bezśnieżną zimą najkorzystniejszym terminem jest marzec lub kwiecień jeśli nasiona przebywały wcześniej w chłodni. Z siewów wiosennych rośnie najwięcej siewek.

Buk zwyczajny (Fagus sylvatica) – tak jak u dębu i jodły siew następuje w różnych terminach w zależności od panującej w danym regionie zimy. W regionach mroźniejszych następuje jesienią, w październiku lub listopadzie a w cieplejszych w marcu bądź w kwietniu.
Szkółka leśna. Beentree [CC BY-SA 4.0], via Wikimedia Commons

Bibliografia

  1. Lewak S; “Fizjologia roślin”; PWN, 2002;
  2. Krężel R., Parylak D., Zimny L.; “PWN, 2002”; AR, 1999;
  3. Szweykowska A., Szweykowski J.; “Botanika t.1 Morfologia”; PWN, 2003;
  4. “https://www.researchgate.net/profile/Wojciech_Gil/publication/298859706_The_history_and_the_present_status_of_afforestation_and_forest_regeneration_through_seeding/links/5a4f566f0f7e9bbfacfcfcda/The-history-and-the-present-status-of-afforestation-and-fore”; data dostępu: 2018-11-26
  5. “http://www.tltulowice.pl/nowa/images/Terminy_i_sposoby_siewu_nasion.pdf”; data dostępu: 2018-11-26
  6. “http://www.encyklopedia.lasypolskie.pl/doku.php?id=start”; data dostępu: 2018-11-26
Legenda. Pokaż objaśnienia oznaczeń i skrótów
Szukaj
Oceń stronę
Ocena: 5.0
Wybór wg alfabetu:
a b c ć d e f g h i j k l ł m n o q p r s ś t u v w x y z ż ź
Pasaż zakupowy