Ochrona gleby - aspekty, cele i sposoby. Degradacja gleb

Ochrona glebyOchrona gleby
Ochrona gleby zmierza nie tylko do zmniejszania uciążliwości działań człowieka na środowisko, ale także do renaturalizacji terenów już zniszczonych i przywracania ponownie ich funkcji przyrodzie.

Zanieczyszczenia ziemi (w węższym pojęciu gleb) są oczywiście powiązane ze stanem całego środowiska, a wpływają na nie pośrednio zanieczyszczenia wód i powietrza. Podobnie jak w przypadku pozostałych zanieczyszczeń, do zatruwania ziemi przyczynia się rozwój przemysłu i urbanizacja, ale także komunikacja i rolnictwo.
Jednak źródłem zanieczyszczeń ziemi jest nie tylko działalność człowieka związana z produkcją przemysłową czy rolniczą, ale także wszelkie przekształcenia krajobrazu.
Składowisko fosfogipsu w Wiślince
Składowisko fosfogipsu w Wiślince

Niszczenie siedlisk różnych gatunków (np. wycinanie puszczy tropikalnej, zaśmiecanie lasów), przeznaczenie kolejnych ziem pod zabudowę (postępująca urbanizacja), czy też przekształcenia w krajobrazie rolniczym (melioracja, intensyfikacja produkcji, wypalanie traw) powodują daleko idące zmiany. W efekcie dochodzi do zmian mikroklimatu, a w dalszej kolejności do stepowienia, wyjaławiania gleb, wyginięcia niektórych gatunków. Skutkiem tych zmian są całe połacie terenu skażonego przez przemysł, lub zniszczonego przez intensywne uprawy, na którym nawet przyroda odradza się z trudem.


Ochrona ziemi (gleb) zmierza więc nie tylko do zmniejszania uciążliwości działań człowieka na środowisko, ale także do renaturalizacji terenów już zniszczonych i przywracania ponownie ich funkcji przyrodzie, czy człowiekowi. Oczywiście zarówno użytkowanie gleb  (np. rolnictwo), jak i wprowadzanie do środowiska zanieczyszczeń (np. wysypiska śmieci), obwarowane jest odpowiednimi aktami prawnymi. W Polsce monitoring jakości gleby i ziemi w ramach Państwowego Monitoringu Środowiska prowadzi Główny Inspektorat Ochrony Środowiska.aktami prawnymi.

Ochrona ziemi i gleby może być realizowana przez podejmowanie działań takich jak:

  • Ograniczenie emisji zanieczyszczeń przemysłowych i komunikacyjnych. Działania takie mogą obejmować zarówno inwestycje w nowe technologie (lub modernizację już istniejących), jak i propagowanie określonych środków transportu. Zagadnienia te ściśle łączą się zarówno z ochroną powietrza jak i wody, bo ich stan bezpośrednio wpływa na skażenie gleb (ziemi),
  • Ograniczenie uciążliwości rolnictwa dla środowiska. Działania takie mogą obejmować zarówno ograniczenie intensywności produkcji (farmy wielkoprzemysłowe, monokulturowe gospodarstwa, mniejsze nawożenie itp.) jak i też biologiczną ochronę upraw, stosowanie płodozmianu czy wreszcie ograniczenie zmian krajobrazu (np. zachowanie zadrzewień śródpolnych),
  • Przewracanie prawidłowych stosunków wodnych co zapobiega m in. stepowieniu. Możliwe jest tutaj zarówno stosowanie ochrony biernej (np. obszary chronionego krajobrazy, rezerwaty itp.), jak i czynnej (np. mała retencja, prawidłowa melioracja, nasadzenia drzew),
  • Odpowiednia edukacja ekologiczna (uświadomienie szkodliwości wypalania traw, czy zaśmiecania lasów),
  • Budowanie bezpiecznych składowisk odpadów i wysypisk śmieci (lub modernizacja już istniejących). Chodzi tutaj nie tylko o odizolowanie od środowiska takich terenów, ale także o ich rekultywację po okresie użytkowania. Z zagadnieniem tym wiąże się także recykling i segregacja śmieci.

Zanieczyszczenia ziemi można podzielić w zależności od źródła ich pochodzenia. Do najczęściej występujących można zaliczyć: zanieczyszczenia przemysłowo-chemiczne (np. sole metali ciężkich, substancje ropopochodne), rolnicze (np. związki azotu i fosforu z nawozów mineralnych, bakterie i pasożyty z nawozów naturalnych, środki ochrony roślin), czy wreszcie związane z działalnością bytową człowieka (składowiska odpadów i śmieci, zaśmiecanie lasów). Osobną kategorię stanowią szkody związane z przekształceniem krajobrazu: działalność kopalni odkrywkowych i głębinowych, zaśmiecanie środowiska, wypalanie traw, budownictwo itp.
Ocena (3.8) Oceń:
Pasaż zakupowy