Zanieczyszczenie gleby w Polsce - rodzaje, przyczyny i zapobieganie

Zanieczyszczenie gleby w Polsce powodowane jest przez wszelkie związki chemiczne, pierwiastki promieniotwórcze i mikroorganizmy, występujące w glebie w zwiększonych ilościach, które dokonują zmiany jej cech gleby i uniemożliwiają jej normalne użytkowanie.



glebaGleba - fot. pixabay.com

  1. Rodzaje oraz źródła zanieczyszczenia i degradacji gleb
  2. Skutki zanieczyszczenia gleb
Zanieczyszczenia gruntów pochodzą m.in. z gazów i pyłów emitowanych z zakładów przemysłowych (chemicznych, petrochemicznych, cementowni, hut, elektrowni itp.), ze stałych i ciekłych odpadów przemysłowych i komunalnych, z substancji stosowanych w rolnictwie (nawozy sztuczne, środki ochrony roślin) oraz z emisji środków transportu.

Rodzaje oraz źródła zanieczyszczenia i degradacji gleb

Erozja morska
Erozja morska - By Stiopa (Own work) [CC BY-SA 3.0], via Wikimedia Commons
Czynnikami degradującymi i dewastującymi glebęzjawiska naturalne - zachodzące bez udziału człowieka (trzęsienia ziemi, erozja, susza, pożary oraz zjawiska antropogeniczne - powodowane działalnością człowieka. Erozja gleby jest procesem rozmywania lub rozwiewania powierzchniowej warstwy gleby i może być spowodowana m.in. wycinaniem i wypalaniem lasów, intensywnym wypasem zwierząt, nieprawidłową uprawą ziemi. Nadmierne wylesianie,  prowadzenie  intensywnej gospodarki rolnej i eksploatacja wód może prowadzić również do efektu stepowienia gleb.

Jednak czynnikiem, który w największy sposób wpływa na zachwianie równowagi biologicznej gleb są zanieczyszczenia chemiczne. Głównym ich źródłem jest przemysł, rolnictwo oraz transport. Skutki działania tych gałęzi działalności człowieka mogą prowadzić do zjawiska zmęczenia gleby, czyli obniżenia jej żyzności.
Kopalnia odkrywkowa
Kopalnia odkrywkowa - fot. pixabay.com
W najbardziej skrajnych przypadkach zanieczyszczenia mogą skutkować zjawiskiem degradacji gleb i szaty roślinnej, zwanym dewastacją gleb. Przykładem takiej degradacji jest techniczne unicestwienie gleb, jakie dokonuje się poprzez odkrywkową i podziemną eksploatację dóbr naturalnych, zabudowę przemysłowa, miejską, budownictwo mieszkaniowe i drogowe.

Zakłady przemysłowe emitują pyły zawierające metale ciężkie (np. ołów, rtęć) oraz gazy (np. związki siarki, azotu, chloru). Są także źródłem zanieczyszczeń ropą naftową i jej pochodnymi a nawet substancjami radioaktywnymi. Wreszcie, na  zanieczyszczenia w ogromnej mierze wpływa składowanie odpadów przemysłowych.
Pestycydy
See page for author [Public domain], via Wikimedia Commons
Niebagatelny wpływ na zanieczyszczenia chemiczne gleb mają również nowoczesne technologie rolnicze, szczególnie zaś postępująca chemizacja upraw (poprzez środki ochrony roślin - pestycydy i toksyczne składniki występujące w nawozach i środkach powodujących wzrost roślin).

Szczególnie negatywnie na jakość gleb wpływa transport samochodowy, zanieczyszczając glebę i szatę roślinną spalinami zawierającymi związki ołowiu i szkodliwe węglowodory. Transport wpływa również ujemnie na stan gleb z uwagi na wspomnianą wyżej techniczną degradację gleb, prowadzoną poprzez budowę szlaków komunikacyjnych i transportowych.

Skutki zanieczyszczenia gleb

Zanieczyszczenia zmieniają skład i stan gleby pod względem chemicznym, fizycznym i biologicznym. Nadmierne stosowanie nawozów sztucznych i korzystanie ze środków ochrony roślin skutkują zakłóceniem przebiegu wegetacji roślin, degradacją struktury gleb. Prowadzi to do obniżenia urodzajności gleb, co z kolei wpływa na zmniejszenie plonów.  Konsekwencją jest obniżenie jakości żywności oraz jakości paszy dla zwierząt.
Opryskiwanie upraw środkami ochrony roślin
Opryskiwanie upraw środkami ochrony roślin. Fot. USDA
Zanieczyszczenia chemiczne gleb, pochodzące z działalności przemysłowej, mogą przenikać do upraw, a następnie przedostają się do organizmów zwierząt i ludzi. Mogą też wpływać bezpośrednio na zanieczyszczenie wód powierzchniowych i gruntowych, na skutek wymywania z gleb szkodliwych substancji.

Zanieczyszczenia techniczne i chemiczne niszczą walory ekologiczne i estetyczne szaty roślinnej. Chemiczne oddziaływanie na stan gleby wpływa na zmianę jej odczynu, powodując zakwaszenie. Zakwaszenie gleb prowadzi do hamowania rozwoju mikroorganizmów, a pod wpływem procesów rozkładu substancji organicznych i procesów życiowych roślin, uwalniają się trujące metale. Na kwasowość gleby wpływają także zanieczyszczenia obecne w powietrzu w postaci  związków siarki i azotu, które docierają do gleb w postaci kwaśnych deszczy

Poważnym źródłem zanieczyszczenia gleby jest nadmierne występowanie azotanów, spowodowane intensywnym nawożenia ziem azotem, zanieczyszczeniami w atmosferze i ściekami. Zbyt wysoka ilość azotu w glebie wpływa negatywnie na rośliny, te z kolei szkodzą zdrowiu ludzi i zwierząt.
Ocena (3.7) Oceń:

Pasaż zakupowyprzejdź do pasażu pasaż

Ogłoszenia - ekologia.pl
Pasaż zakupowy