Kowalik malutki (Sitta pusilla)

Kowalik malutki, fot. shutterstock
Kowalik malutki jest gatunkiem endemicznym – oznacza to, że jego występowanie jest ściśle ograniczone geograficznie. Ptaki te można spotkać tylko w południowowschodnich rejonach Stanów Zjednoczonych. Granicę jego występowania wyznaczają w zasadzie trzy stany: Wirginia na północy, Teksas na zachodzie i Floryda na południu. Historycznie stwierdzono także niewielką populację na wyspie Wielka Bahama, ale zaobserwowano obecnie jej znacznie zmniejszenie. IUCN wyróżnia tę populację jako osobny podgatunek: kowalik bahamski i ocenia ją jako krytycznie zagrożoną wyginięciem.
  1. Biotop
  2. Wygląd
  3. Rozród
  4. Odżywianie
  5. Systematyka
  6. Galeria zdjęć

Biotop

Kowaliki malutkie zamieszkują głównie lasy sosnowe, szczególnie te ze starszymi I martwymi drzewami. Można je także spotkać na terenach regularnie wypalanych lub ulegających samozapłonom. Te specyficzne wymagania siedliskowe wynikają ze sposobu gnieżdżenia się kowalików – w celu złożenia jaj, tworzą dziuplę w martwym drzewie.
Czy wiesz, że...Potrafią posługiwać się narzędziami - czasem używają jednego kawałka kory, trzymanego w dziobie, by odłupać inny.

Wygląd

U kowalika malutkiego nie występuje dymorfizm płciowy, a więc samce i samice są podobne z wyglądu oraz wielkości. Młode także nie różnią się szczególnie ubarwieniem od dorosłych osobników. Przeciętna długość ciała kowalika malutkiego mierzona wraz z ogonem wynosi od 105 do 110 mm. Średnia masa ciała to od 10,5 do 10,8 g, a rozpiętość skrzydeł wynosi zazwyczaj od 16 do 18 cm. Kowalik ma krępe ciało, niewielką, okrągłą głowę i krótkie nogi. W upierzeniu przeważają piaskowe i popielate barwy. Głowa i wierzch ciała są ciemniejsze, brązowo-szare, a spód ciała jasnobeżowy. Policzki i boki szyi są białawe. Pokrywy skrzydłowe mają szaroniebieski kolor, podobnie jak środkowe sterówki. Najbardziej zewnętrze sterówki są czarne. Dziób jest mocny, stosunkowo długi i zakrzywiony na końcu, co umożliwia wyłuskiwanie pożywienia z kory drzew. Ma ciemnoszary kolor od góry, a spodnia część i nasada są jaśniejsze z lekko niebieskawym zabarwienie. Oczy są niewielkie i okrągłe, a tęczówka ma bardzo ciemny, brązowy kolor. Przez oko przechodzi ciemna smuga, ciemniejsza u kowalików bahamskich. Nogi są dość krótkie i ciemnoszare.

Rozród

Kowalik malutki jest monogamiczny. Na początku sezonu rozrodczego kowaliki malutkie łączą się w pary na czas jego trwania, a często również na całe życie. Na początku lutego para wspólnie wybiera odpowiednie drzewo na gniazdo i wyłupuje w nim niewielkie zagłębienie. Pomagają im w tym 2-3 inne, dorosłe kowaliki, ponieważ ptaki te żyją w niewielkich grupach socjalnych. Czasem zdarza się, że kowaliki korzystają z już istniejących, opuszczonych dziupli, ale nie jest to częste zjawisko. Ptaki te chętnie zamieszkują także gotowe budki lęgowe. Kowaliki mają bardzo precyzyjne wymagania w stosunku do przyszłego gniazda, więc czasem budują parę gniazd, zanim wybiorą to idealne. Gotowa dziupla ma zazwyczaj około 30 cm głębokości I otwór o średnicy poniżej 2,5 cm. Wnętrze jest wyścielone piórami, znalezionymi włosami i ścinkami drewna. Między marcem a lipcem samica składa od 4 do 8 jaj w jednym lęgu. Samica wysiaduje jaja, a samiec przynosi jej jedzenie. Po 14 dniach wykluwają się pisklęta i zostają w gnieździe przez następne 17-19 dni. Po tym czasie uzyskują pełne upierzenie, ale rodzice karmią je jeszcze przez miesiąc. Niektóre zostają z rodzicami nawet po tym czasie. Tworzą razem z nimi grupę rodzinną, pomagając budować następne gniazdo i troszczyć się o kolejne mioty. Kowaliki malutkie osiągają dojrzałość płciową po roku. W naturze żyją około 8 lat. Najdłużej żyjący kowalik malutki dożył 9 lat. Co ciekawe, u tego gatunku długość życia w niewoli jest krótsza niż na wolności.

Odżywianie

Dieta kowalika malutkiego zależy w dużej mierze od pory roku. Zimą ptaki te odżywiają się głównie nasionami z szyszek sosen, które rozłupują swoimi długimi dziobami. W ciągu cieplejszych miesięcy żywią się głównie owadami, takimi jak karaluchy, koniki polne, ćmy, chrząszcze, mrówki i pająki. Elementami ich diety są również nasiona słonecznika oraz larwy większych owadów. Zazwyczaj żerują na drzewach, wydłubując owady ze szczelin w korze drzew.

Bibliografia

  1. Morse, D. ; “The use of tools by brown-headed nuthatches”; The Wilson Bulletin; 1968
  2. Cox, J., G. Slater; “Cooperative breeding in the brown-headed nuthatch”; Wilson Journal of Ornithology; 2007
  3. Phillips, T. ; “Brown-headed nuthatch.”; Birdscope; 2002
  4. “https://animaldiversity.org/accounts/Sitta_pusilla/”; data dostępu: 2021-10-15
  5. “https://www.iucnredlist.org/species/103881613/94282209”; data dostępu: 2021-10-15
Kowalik malutki, fot. shutterstock Kowalik malutki, fot. shutterstock

Galeria zdjęć

Kowalik malutki, fot. shutterstock
Kowalik malutki, fot. shutterstock

Systematyka

Domena:Eukarionty
Królestwo:Zwierzęta
Podtyp:Kręgowce
Gromada:Ptaki
Rząd:Wróblowe
Rodzina:Kowalikowate
Rodzaj:Sitta
Indeks nazw polskich - gromada Ptaki
A B C D E F G H I J K L Ł M N O Q P R S Ś T U V W X Y Z Ż Ź