Salamandra plamista (Salamandra salamandra)

Nazywany/a też: jaszczur ognisty, jaszczur plamisty

Fot. Michał Kaczorowski
Salamandra plamista to spora salamandra o walcowatym, krępym ciele i dużej głowie z dobrze zaznaczonymi parotydami (gruczoły zauszne) i wyłupiastymi oczami. Kończyny dość krótkie z małymi palcami, ogon walcowaty. Jest czarna z licznymi żółtymi lub pomarańczowymi plamami o różnej wielkości i kształcie – ich wzór jest inny u każdego osobnika. Tak kontrastowe ubarwienie ma znaczenie ostrzegawcze, informujące potencjalnych agresorów, że salamandra jest zwierzęciem jadowitym. Samce są nieco smuklejsze od samic.
  1. Występowanie
  2. Środowisko i tryb życia
  3. Rozmnażanie
  4. Pokarm
  5. Systematyka
  6. Galeria zdjęć

Występowanie

Salamandra plamista występuje w zachodniej, środkowej a także w południowej Europie, izolowane populacje zamieszkują także Azję Mniejszą oraz północno-zachodnią cześć Afryki. W wyniku tak rozległego obszaru występowania wykształciło się 8 podgatunków o nieco innym zasięgu.  
Czy wiesz, że...
  • Gruczoły zauszne (parotydy) wydzielają jad zawierający m in. salamandrynę. Działa on drażniąco na błony śluzowe, co sprawia że drapieżniki raczej omijają te sympatyczne płazy.
  • Głównym zagrożeniem dla gatunku jest utrata siedlisk i miejsc lęgowych, ponadto duży ruch drogowy. Wiele samic topi się w trakcie rodzenia larw, a larwy giną jeżeli nie mają wystarczającej ilości pokarmu lub wody (np. wysychające kałuże). To największy europejski płaz ogoniasty.

Środowisko i tryb życia

Salamandra plamista spotykana jest w górskich, zacienionych lasach o wilgotnym podłożu, zazwyczaj w sąsiedztwie potoków lub ich źródlisk. Niekiedy występuje także na wilgotnych, górskich łąkach lub pastwiskach. Dzień spędza w ukryciu, przeważnie pod kłodami, wśród omszałych pniaków, wykrotów lub nor, na łowy wyrusza nocą. W pochmurne, deszczowe dni bywa spotykana także w ciągu dnia, porusza się dość niezgrabnie i jest powolna. Larwy do czasu przeobrażenia żyją w górskich potokach, zalanych woda koleinach lub w większych kałużach. W sen zimowy zapada przeważnie w październiku (wyjątkowo w listopadzie). 

Rozmnażanie

Salamandra plamista w zależności od lokalnych warunków klimatycznych gody mogą mieć miejsce od wiosny do jesieni. Samica pobiera wydzielone przez samca spermatofory, a uwolnione z nich plemniki zapładniają jaja w jej jajowodach.  Po wybudzeniu ze snu zimowego samica szuka potoku lub większej kałuży gdzie rodzi do 40 larw. Larwy mające 2-3 cm mają skrzela zewnętrzne i przez kolejne trzy miesiące dorastają w wodzie. Do metamorfozy dochodzi najczęściej w lipcu lub sierpniu, larwy przeobrażają się w postać dorosłą (m in. utrata skrzeli i wykształcenie płuc). Świeżo przeobrażone, młode salamandry mają średnio 5-7 cm i żyją na lądzie, jedynie samice wrócą kiedyś do wody by urodzić larwy.

Pokarm

Podstawę pożywienia salamandry plamistej stanowią różnego rodzaju skąposzczety (np. dżdżownice) oraz bezskorupowe ślimaki. Okazjonalnie dieta jest uzupełniana o różne owady i pajęczaki - bezkręgowce te najczęściej w porę uciekają przed niezgrabną salamandrą. Larwy podobnie jak dorosłe żywią się głownie drobnymi skąposzczetami i ślimakami a także larwami owadów zamieszkującymi środowisko wodne.
Salamandra plamista, Salamandra salamandra, fire salamander Fot. Michał Kaczorowski

Galeria zdjęć

Salamandra plamista, Salamandra salamandra, fire salamanderSalamandra plamistaSalamandra plamistaSalamandra plamista
Salamandra plamistaSalamandra plamista

Systematyka

Domena:Eukarionty
Królestwo:Zwierzęta
Podtyp:Kręgowce
Gromada:Płazy
Rodzaj:Salamandra
Indeks nazw polskich - gromada Płazy
A B C D E F G H I J K L Ł M N O Q P R S Ś T U V W X Y Z Ż Ź
Pasaż zakupowy