Żmija zygzakowata (Vipera berus)

Charakterystyka


Wygląd


Żmija zygzakowata jest wężem o krępej budowie ciała. Jej głowa ma trójkątny, niemal sercowaty kształt, jest dosyć szeroka oraz płaska. Poza tym, jest ona wyraźnie odznaczona od reszty ciała poprzez krótką część szyjną. Istnieją różne odmiany barwne żmii zygzakowatej – szarobrunatna, miedziano – brązowa, a także bardzo ciemna, niemal czarna. Najbardziej charakterystyczną cechą, która występuje na ciele tego zwierzęcia bez względu na jego odmianę barwną, jest czarna linia, układająca się wzdłuż grzbietu w zygzak, profesjonalnie nazywana wstęgą Kainową. Strona brzuszna ciała żmii zygzakowatej ma ciemny kolor, zaś jej źrenica, w przeciwieństwie do innych polskich węży, ustawiona jest pionowo. Dymorfizm płciowy tego gada przejawia się jedynie w różnicy między długością ciała dorosłego samca, która wynosić może do 70 cm, oraz samicy, która osiąga większą długość, bo nawet do 80 cm. Czasem wstęga Kainowa jest też u samicy zaznaczona słabiej. Natomiast osobniki młode mają barwę brązową przez pierwsze dwa lub trzy lata swojego życia.

Występowanie


Poza terenami oddalonymi najbardziej ku północy oraz południu, żmiję zygzakowatą można spotkać w całej Europie. Zasięg jej występowania rozciąga się również przez całą Azję aż nad wybrzeże Oceanu Spokojnego. W Polsce także zasiedla cały kraj, jednak niezbyt licznie, ze względu na to, że jako wąż jadowity, często jest tępiona. W górach zaobserwowano obecność tego węża na wysokości 2000 m n.p.m.

Czy wiesz, że...Żmija zygzakowata jest jedynym występującym w Polsce jadowitym wężem. Warto jednak zaznaczyć, że bardzo rzadko atakuje człowieka za pomocą zębów jadowych, robi to bowiem tylko w sytuacji, kiedy nie ma dokąd uciec, na przykład gdy zostanie nagle nadepnięta. Jest to więc typowa reakcja obronna. Dodatkowo, jeśli już dojdzie do ukąszenia, nie stanowi ono śmiertelnego zagrożenia dla dorosłego i zdrowego człowieka, jednak zawsze należy w takim wypadku udać się niezwłocznie do lekarza, szczególnie dotyczy to alergików oraz dzieci i osób starszych. Zawsze konieczne jest podanie surowicy. Warto także uważać podczas pieszych wędrówek górskich i leśnych, unikać zarośli i trzymać się wyznaczonych szlaków oraz patrzeć pod nogi, wtedy najłatwiej jest uniknąć ugryzienia. Poza tym, wśród wszystkich jadowitych węży występujących na świecie, jad żmii zygzakowatej jest najmniej szkodliwy.

Środowisko i tryb życia


Żmija zygzakowata jest najbardziej aktywna w nocy. Za dnia może jednak przebywać w dobrze nasłonecznionych miejscach, jest bowiem zwierzęciem ciepłolubnym. Bytuje w lasach, szczególnie wśród gęstych krzewów i zarośli, a także na polanach. Bezpieczną ostoją są dla niej także wrzosowiska. Ten wąż występuje również w górach, gdzie przebywa najczęściej w stosach kamieni i drewna oraz we wspomnianych wcześniej zaroślach. W październiku osobniki tworzą większe skupiska i rozpoczynają okres zimowania, który kończy się u schyłku marca.

Rozmnażanie


Okres godowy u żmii zygzakowatej, która jest gatunkiem jajożyworodnym, następuje w marcu i trwa do maja. Wówczas rozpoczynają się walki między samcami, które są bardziej próbą sił, niż realnym zagrożeniem, bowiem podczas tych walk żmije nie używają jadu. Jedna samica jest w stanie wydać na świat od 5 do 20 młodych, które już w chwili narodzin są wyposażone w zęby jadowe. Wylęgi tych węży następują zwykle w sierpniu i wrześniu. Żmija zygzakowata może żyć nawet do 20 lat.

Pokarm


Żmija zygzakowata żywi się gryzoniami, jaszczurkami oraz żabami, uprzednio kąsa je, przez co zęby jadowe wtłaczają do ich organizmów zabójcze dla tych zwierząt toksyny. Ponieważ odżywia się gryzoniami, żmija ta jest, mimo wszystko, zwierzęciem pożytecznym, gdyż reguluje populację gryzoni i zapobiega jej nadmiernemu rozmnożeniu, co oznaczałoby szkody w ludzkich gospodarstwach i uprawach.
Zdjęcie - Adek2/Konkurs Zdjęcie Miesiąca - ekologia.pl

Galeria zdjęć

Żmija zygzakowataŻmija zygzakowataŻmija zygzakowataŻmija zygzakowataŻmija zygzakowata
Żmija zygzakowataŻmija zygzakowataŻmija zygzakowataŻmija zygzakowataŻmija zygzakowata

Systematyka

Domena:Eukarionty
Królestwo:Zwierzęta
Podtyp:Kręgowce
Gromada:Gady
Rodzina:Żmijowate
Rodzaj:Vipera
Indeks nazw polskich
A B C D E F G H I J K L Ł M N O Q P R S Ś T U V W X Y Z Ż Ź
Pasaż zakupowy