Ból żuchwy - przyczyny, objawy i leczenie bólu żuchwy

Dolegliwości bólowe zlokalizowane w obrębie głowy uważane są powszechnie za najbardziej dotkliwe – ból żuchwy nie jest pod tym względem wyjątkiem. Szacuje się, że nawet 5-12% ogólnej populacji doświadcza poważnego dyskomfortu w tym zakresie, przy czym oficjalna medyczna diagnoza określa go jako dysfunkcję stawu skroniowo-żuchwowego ( z ang. TMJD). Czy z bólem żuchwy można jednak poradzić sobie we własnym zakresie?



Ból stawu skroniowo-żuchwowego częściej dotyczy kobiet. Źródło: shutterstockBól stawu skroniowo-żuchwowego częściej dotyczy kobiet. Źródło: shutterstock
  1. Możliwe przyczyny bólu żuchwy
  2. Objawy bólu żuchwy
  3. Czy ból żuchwy może być niebezpieczny?
  4. Naturalne metody leczenia bólu żuchwy
  5. Kiedy należy wybrać się do lekarza?
W przeciwieństwie do ogromnej większości przewlekłych problemów zdrowotnych, chroniczny ból żuchwy kwalifikowany jako TMJD zazwyczaj dotyczy ludzi młodych. Nawet dwa razy częściej pojawia się też u kobiet i dziewcząt niż u mężczyzn i chłopców. Sam ból może przy tym dotyczyć ściśle stawu żuchwowego bądź też mięśni zwanych żwaczami – ta pozornie niewielka różnica ma jednak dość zasadniczy wpływ na zakres objawów i może wymagać nieco innego podejście terapeutycznego.

Dla porządku przypomnijmy, że na ludzki zgryz składa się szczęka, czyli górna część złożona z dwóch zrośniętych ze sobą kości i tworząca konstrukcję dla podniebienia, oraz żuchwa, czyli dolna ruchoma część, dzięki której możemy jeść i mówić. Obie połączone są dwoma symetrycznymi stawami skroniowo-żuchwowymi, których działanie jest unikalne w skali całego organizmu. Żuchwa nie tylko bowiem obraca się w stosunku do szczęki, ale przy szerszym rozchyleniu ust ulega wyraźnemu wysunięciu do przodu. Ten skomplikowany mechanizm miewa jednak swoje niedoskonałości.

Możliwe przyczyny bólu żuchwy

Wspomniana wyżej dysfunkcja stawu skroniowo-żuchwowego to najczęstsza diagnoza przy powtarzającym się bólu żuchwy, ale też mało jednoznaczna. Składać się na nią mogą bowiem bóle mięśni, nadmierna stymulacja stawu, doznany uraz, zwyrodnienie stawu, a także wypadnięcie lub zwyrodnienie krążka z tkanki włóknistej pełniącego funkcję amortyzatora. U źródła problemu mogą leżeć takie okoliczności jak zgrzytanie zębami w nocy, nerwowe zaciskanie szczęki w chwilach stresu czy kontuzje doznane w czasie uprawiania sportów.

Poza klasycznym TMJD ból żuchwy może jednak być również spowodowany m.in.:
  • klastrowymi bólami głowy o charakterze promieniującym, które zwykle dotyczą jednej strony głowy;
  • problemami natury stomatologicznej, takimi jak zapalenie dziąseł, ropnie, próchnica czy uszkodzenia zębów, a także wyrzynanie się ósemek;
  • uszkodzeniami nerwów, zwłaszcza nerwu trójdzielnego;
  • reumatoidalnym zapaleniem stawów;
  • zapaleniem tętnic lub dusznicą, rzadziej nawet zawałem serca;
  • zapaleniem zatok przynosowych lub ucha środkowego;
  • zapaleniem szpiku jako komplikacją po zabiegach dentystycznych;
  • chorobami zakaźnymi, takimi jak świnka czy tężec;
  • fibromialgią.

Jak się łatwo domyśleć, poszukując prawidłowej diagnozy chorzy często muszą odbyć wędrówkę między gabinetami stomatologa, laryngologa, ortopedy oraz neurologa. Kluczowe badania obejmują zdjęcia RTG oraz analizę próbki krwi.
Laserowa terapia bólu żuchwy. Źródło: shutterstock

Objawy bólu żuchwy

Ból żuchwy to pojęcie bardzo uogólnione, które obejmować może cały szereg zróżnicowanych i specyficznych symptomów. Rozróżnienie ich jest warunkiem postawienia dobrej diagnozy, więc warto zastanowić się jaki jest ów ból i jakie inne zjawiska mu towarzyszą. Zazwyczaj ból żuchwy nasila się zwykle wyraźnie w trakcie mówienia, może być palący, kłujący czy dźgający, a może także zlewać się z bólem głowy. Często równocześnie obserwuje się czułość stawu skroniowo-żuchwowego przy nacisku, ograniczony zakres otwierania ust, a także nierówność zgryzu. Wiele osób obserwuje również strzelające dźwięki podczas ruchów żuchwą, dzwonienie w uszach, a nawet zawroty głowy. Wreszcie, istotnymi symptomami są również obrzęk lub gorączka.

Czy ból żuchwy może być niebezpieczny?

W zależności od przyczyny ból żuchwy może przekształcić się w głębszy problem, gdy np. stan zapalny nie zostanie odpowiednio przeleczony. W większości przypadków problem na szczęście po jakimś czasie ustępuje sam, ale w trakcie największego nasilenia dolegliwości chory może ograniczać przyjmowaną strawę, mieć problemy ze snem i cierpieć emocjonalnie.
Domowe sposoby na łagodzenie bólu żuchwy; opracowanie własne

Naturalne metody leczenia bólu żuchwy

Najprostszym i najbardziej skutecznym sposobem na łagodzenie bólów żuchwy są naprzemienne ciepłe i zimne okłady. Nie tylko łagodzą one ból, ale również redukują stan zapalny i ewentualną opuchliznę. Zaskakująco dobre efekty przynosi także samodzielny masaż: palcem wskazującym i środkowym należy rotacyjnie masować okolicę stawu wykonując po 5-10 okrążeń przy zamkniętych i otwartych ustach. Czasem pomocne bywa również masowanie szyi pod stronie bolącego stawu. Przy nasileniu bólu można też sięgnąć po niesterydowe środki zapalne, takie jak paracetamol czy ibuprofen, pamiętając, aby przestrzegać zaleceń producenta do maksymalnych dawek.

Ponadto, dobre efekty daje również profesjonalna fizjoterapia w postaci masaży, akupunktury, ultradźwięków, a także naświetlań laserem.

Bardzo istotne jest, aby w okresie nasilonych dolegliwości bądź ewentualnego leczenia nie nadwyrężać niepotrzebnie żuchwy. Stąd lekarze zalecają zwykle zmianę diety i sposobu jedzenia. Bierzemy więc do ust małe ilości jedzenia, unikamy chrupania i długiego żucia, zaś jako strawę wybieramy przede wszystkim zupy, jogurty, kasze, twaróg, miękkie owoce i puree, jajecznicę, rybę czy potrawy z mielonego mięsa.

Wreszcie, w ramach prewencji warto jest pomyśleć o metodach relaksacyjnych, takich jak medytacja czy joga oraz spaniu ze specjalną nakładką zapobiegającą nocnemu zgrzytaniu zębami.
Chiropraktyka jako metoda łagodzenia bólu szczęki. Źródło: shutterstock

Kiedy należy wybrać się do lekarza?

Ból żuchwy bywa jedną z tych klasycznych dolegliwości, które przyjmujemy jako element bycia człowiekiem. Faktycznie, w ogromnej większości przypadków są raczej tymczasowym dyskomfortem niż powodem do niepokoju. Pomocy lekarskiej należy jednak zawsze poszukać, jeśli domowe sposoby nie przynoszą poprawy w dłuższym okresie, ból utrudnia codzienne funkcjonowanie, ruch żuchwy wydaje się zmieniony, pojawia się gorączka i/lub opuchlizna, a także dodatkowe niepokojące objawy takie jak zaburzenia widzenia, bóle oczu, ból pleców i szyi.

Trafna diagnoza pozwala dobrać skuteczne leczenie, które może obejmować antybiotykoterapię w przypadku podejrzenia infekcji bakteryjnej, zastrzyki sterydowe redukujące stany zapalne i obrzęki, np. w przypadku zwyrodnień, a czasem także leki przeciwwirusowe (np. w przebiegu opryszczki). Doraźnie pomóc mogą natomiast środki rozluźniające mięśnie oraz spraye, żele i tabletki przeciwbólowe. W wyjątkowych przypadkach zalecane są operacje chirurgiczne polegające np. na usunięciu kawałka uszkodzonej kości czy nawet rekonstrukcji żuchwy.

Dobra wiadomość jest taka, że z bólem żuchwy dla się skutecznie wygrać i to raz na dobre. Większość pacjentów szybko reaguje na leczenie, a naturalne sposoby i fizykoterapia mają ogromny potencjał sukcesu!
Ekologia.pl (Agata Pavlinec)

Bibliografia

  1. National Institute of Dental and Craniofacial Research; “Prevalence of TMJD and its Signs and Symptoms”; data dostępu: 2021-03-12
  2. Vegard Østensjø i in.; “Prevalence of Painful Temporomandibular Disorders and Correlation to Lifestyle Factors among Adolescents in Norway”; data dostępu: 2021-03-12
  3. A. Silveira i in.; “Jaw Dysfunction Is Associated with Neck Disability and Muscle Tenderness in Subjects with and without Chronic Temporomandibular Disorders”; data dostępu: 2021-03-12
  4. Marcelo Oliveira Mazzetto i in.; “Measurements of Jaw Movements and TMJ Pain Intensity in Patients Treated with GaAlAs Laser”; data dostępu: 2021-03-12
  5. ROBERT L. GAUER i in.; “Diagnosis and Treatment of Temporomandibular Disorders”; data dostępu: 2021-03-12
  6. Marcela Romero-Reyes i in.; “Orofacial pain management: current perspectives”; data dostępu: 2021-03-12
Ocena (4.0) Oceń:
Pasaż zakupowy