Hemoroidy – przyczyny, objawy i leczenie hemoroidów

Hemoroidy to z medycznego punktu widzenia kolokwializm – ma je bowiem każdy człowiek! Jest to anatomiczna część odbytu, która uszczelnia go, kontrolując proces wydalania i pozbywania się gazów jelitowych. O chorobie hemoroidalnej mówimy jednak dopiero, gdy owe fizjologiczne guzki krwawnicze zmieniają się w żylaki odbytu. I z tą sytuacją można sobie jednak skutecznie poradzić!



Hemoroidy bywają dokuczliwym i bolesnym problemem. Źródło: shutterstockHemoroidy bywają dokuczliwym i bolesnym problemem. Źródło: shutterstock
  1. Skąd się biorą hemoroidy?
  2. Rodzaje hemoroidów
  3. Symptomy hemoroidów
  4. Czy hemoroidy są zagrożeniem?
  5. Naturalne sposoby leczenia hemoroidów
  6. Medycyna w walce z hemoroidami
  7. Czy hemoroidom można zapobiec?
Z badań amerykańskich wynika, że przynajmniej połowa populacji w którymś momencie życia cierpi na hemoroidy (Lorenzo-Rivero, 2009), a wskaźnik ten wydaje się być prawdziwy również dla europejskich społeczeństw. W Polsce mówi się, że po 30-tce żylaki odbytu ma ok. 30% ludzi, po 40-tym roku życia 40%, zaś po pięćdziesiątym roku życia, nawet co drugi Polak! Generalnie skłonność do nich mają przede wszystkim osoby starsze oraz kobiety ciężarne, z których nawet połowa przynajmniej przejściowo skarży się dyskomfort w odbytnicy.

Skąd się biorą hemoroidy?

Przyczyny powstawania hemoroidów w patologicznym rozumieniu mogą być różne, a ich mechanizm nie został jeszcze do końca zgłębiony. Ogólnie uważa się, że guzki krwawnicze zamieniają się w żylaki pod wpływem zwiększonego nacisku – rozciągają się wówczas i nabrzmiewają. Bezpośrednią przyczyną takiego stanu najczęściej bywa:
  • nadmierne parcie przy opróżnianiu,
  • przesiadywanie zbyt długo na toalecie,
  • chroniczne biegunki lub zaparcia,
  • otyłość oraz zaawansowany wiek,
  • ciąża,
  • analne kontakty seksualne,
  • dieta uboga w błonnik,
  • dźwiganie ciężarów.

Ponadto, skłonność do hemoroidów, tak samo jak do żylaków kończyn dolnych, można dziedziczyć. Obecność tego problemu w rodzinie powinna być więc przesłanką, aby skupić się na sposobach zapobiegania chorobie hemoroidalnej.

Rodzaje hemoroidów

Medycyna rozróżnia dwa podstawowe rodzaje hemoroidów:
  • hemoroidy zewnętrzne, kiedy żylaki pojawiają się pod skórą wokół odbytu;
  • hemoroidy wewnętrzne, gdy powiększone guzki ukryte są wewnątrz odbytnicy.

Te ostatnie dodatkowo klasyfikuje się według stopni, przy czym stopień I oznacza niewypadające hemoroidy, stopień II guzki wypadające przy wypróżnieniu, ale samoistnie cofające się do odbytu; stopień III hemoroidy wypadające i wymagające odprowadzenia, oraz stopień IV, czyli guzki nie dające się już odprowadzić w powrotem w głąb odbytnicy.

Symptomy hemoroidów

Hemoroidy wewnętrzne mogą rozwijać się po cichu i przez długi okres czasu nie dawać o sobie znać. Ich obecność sygnalizować może dopiero krew na papierze toaletowym. W ogromnej większości przypadków żylaki odbytu rozpoznaje się jednak na podstawie szerszego spektrum następujących objawów:
  • świądu lub podrażnienia w okolicach odbytu;
  • wyraźnego bólu nasilającego się przy wypróżnieniu lub siedzeniu;
  • uczucia obrzęku wokół odbytu;
  • krwawienia widocznego na bieliźnie, papierze toaletowym lub stolcu;
  • pojawiania się wyczuwalnych guzków w obszarze odbytu.

Niestety, krwawienie z odbytu bywa również symptomem innych poważnych problemów zdrowotnych, łącznie z nowotworem odbytu, i nie może być zawsze składane na karb hemoroidów. Jeśli utrzymuje się ono przez dłużej niż tydzień, warto zasięgnąć opinii lekarza. Diagnozę choroby hemoroidalnej stawia się na podstawie badania wziernikowego i palpacyjnego odbytu, a często również w ramach kolonoskopii.
Hemoroidy często pojawiają się w ciąży. Źródło: shutterstock

Czy hemoroidy są zagrożeniem?

Hemoroidy są problemem powszechnym i nie wiążą się z poważnym ryzykiem śmiertelności. Błędem byłoby je jednak bagatelizować, bowiem ich rozwój owocuje poważnym dyskomfortem w życiu codziennym. Poza tym nieleczone hemoroidy mogą prowadzić do zakrzepicy odbytu, która powoduje już na tyle silny ból i krwawienie, że czasem wymaga interwencji chirurgicznej. W rzadkich wypadkach komplikacją choroby hemoroidalnej jest anemia, a także uwięźniecie hemoroidu związane z naprawdę silnym bólem.

Ogólnie rzecz biorąc, z problemem żylaków odbytu nie należy jednak próbować radzić sobie ze względu na ewentualne zagrożenia dla zdrowia, ale raczej dla poprawy komfortu życia!
Diagram przedstawiający sposoby zwalczania hemoroidów; opracowanie własne

Naturalne sposoby leczenia hemoroidów

Hemoroidy towarzyszą ludzkości od tysięcy lat – pierwsze wzmianki o nich pochodzą z egipskich papirusów datowanych na ok. 1700 lat p.n.e. Już wówczas poszukiwano oczywiście sposobów na zwalczanie dyskomfortu, a ówcześni znachorzy polecali przygotowywanie maści z gotowanych liści akacji i… ziemi (Ellesmore, 2002). Trudno stwierdzić na ile skuteczny (i higieniczny) był ten sposób, ale na przełomie wieków odkryto cały szereg naturalnych sprzymierzeńców w walce z żylakami odbytu. Należą do nich m.in.:
  • nasiadówki w ciepłej wodzie powtarzane 2-3 razy dziennie;
  • wazelina aplikowana wokół odbytu – ułatwia wypróżnienia; podobne działanie wykazuje olej kokosowy;
  • kompresy z oczaru wirginijskiego – działają przeciwzapalnie, przeciwświądowo i przeciwobrzękowo;
  • zimne kompresy -  łagodzą silny obrzęk i dolegliwości bólowe;
  • wywar z kory dębowej- postaci kompresów lub nasiadówek działa ściągająco i przeciwkrwotocznie;
  • aloes – żel z Aloe vera aplikowany być może bezpośrednio na hemoroidy redukując ich ból, świąd i krwawienie, be skutków ubocznych.

Znaczącą ulgę przy problemie hemoroidów może również przynieść wprowadzenie do diety naturalnych środków zmiękczających i rozpulchniających stolce. Przeciwdziałają one zaparciom i ułatwiają wypróżnienie bez przesadnego parcia. Do takich preparatów należy m.in. mielona babka płesznik oraz mielone siemię lniane. Rozpuszczone w wodzie i pite codziennie zdecydowanie polepszają one rytm wypróżnień, a tym samym łagodzą objawy choroby hemoroidalnej.

Wreszcie, w okresach zaostrzenia się choroby hemoroidalnej wskazana jest ostrożność w podcieraniu się po wypróżnieniu. Zdecydowanie nie poleca się tarcia papierem toaletowym, który powoduje dalsze zaostrzenie stanu zapalnego. W miarę możliwości należy okolicę odbytu delikatnie umyć ciepłą wodą z mydłem lub skorzystać z nawilżanych chusteczek higienicznych.
Mielona babka płesznik – naturalny sposób na redukcję hemoroidów. Źródło: shutterstock

Medycyna w walce z hemoroidami

Mniej zaawansowane żylaki odbytu, zwłaszcza te pojawiające się w okresie ciąży, z powodzeniem zalecza się miejscowo. W aptekach bez recepty zakupić można maści i czopki do samodzielnego zastosowania, które działają przede wszystkim przeciwbólowo, ograniczając jednak również stan zapalny i obkurczając poszerzone naczynia. Mogą one zawierać zarówno wspomniane wyżej naturalne substancje, jak i leki takie jak hydrokortyzon czy lidokaina. W nagłych stanach pomocne mogą być również doustne środki przeciwbólowe.

Ponadto, już Hipokrates, w V w. p.n.e. wpadł na pomysł, aby przebijać sprawiające dolegliwości hemorodoidy, związywać je nicią i czekać aż odpadną. Podobną, bardzo skuteczną metodę zwaną potocznie gumkowaniem stosuje się do dziś. Lekarz ambulatoryjnie nakłada na żylaki odbytu ciasne gumki, które powodują obumieranie powiększonych naczyń i ich odpadanie w ciągu ok. 7 dni. Sam zabieg nie jest wcale bolesny, ale dotkliwy bywa ból związany z „duszeniem” żył. Alternatywnie można ostrzykiwać hemoroidy specjalnym roztworem powodującym kurczenie się żył (tzw. skleroterapia), choć skuteczność wcześniej wymienionej metody jest wyraźnie wyższa. W ramach mało inwazyjnych terapii stosuje się również koagulację, czyli umyślne powodowanie krwawienia guzków za pomocą lasera lub promieniowania, aby je zmniejszyć. Ta technika z kolei jest przyjazna pod względem doznań i skutków ubocznych, ale znacznie droższa.

Zaledwie niewielki procent chorych wymaga klasycznego leczenia operacyjnego polegającego na faktycznym usunięciu problematycznych żylaków. Zabieg odbywa się bądź to w miejscowym, bądź ogólnym lub podpajęczynówkowym znieczuleniu i jest bez wątpienia najbardziej skutecznym sposobem na zaawansowaną chorobę hemoroidalną. Niestety, wiąże się on z dość silnymi bólami po operacji oraz przejściowymi kłopotami z działaniem pęcherza moczowego, jeśli zastosowane było znieczuleniem podpajęczynówkowym.

Czy hemoroidom można zapobiec?

Zdrowy styl życia w wielu przypadkach pomaga ograniczyć ryzyko rozwoju lub chociaż stopnia nasilenia hemoroidów. O zmianach powinni pomyśleć przede wszystkim ludzie otyli, cierpiący na nawykowe zaparcia, a także wszystkie kobiety ciężarne. Kluczowym czynnikiem zapobiegania żylakom odbytu jest unikania zaparć poprzez zwiększenie ilości błonnika i płynów w diecie. Poza tym do dobrej praktyki należą prawidłowe nawyki toaletowe, zwłaszcza unikanie parcia i nie powstrzymywanie się od wypróżnienia. Sama dieta powinna oczywiście nie tylko być bogata w warzywa, owoce i produkty pełnoziarniste, ale także unikać czynników sprzyjających zaparciom takich jak wysoce przetworzona żywność, kawa oraz alkohol.

Wreszcie, bardzo korzystny wpływ na hemoroidy ma regularne uprawianie sportów. Im mniej siedzimy, a więcej ruszamy się, tym lepsze krążenie żylne, a także mniejsze ryzyko zaparć i otyłości. I tak, dość paradoksalnie, sprawy odbytu są kolejnym dobrym powodem, aby wstać od telewizora i iść na spacer!
Ekologia.pl (Agata Pavlinec)

Bibliografia

  1. Zhifei Sun i in.; “Review of Hemorrhoid Disease: Presentation and Management”; data dostępu: 2020-12-18
  2. WebMD; “Hemorrhoids”; data dostępu: 2020-12-18
  3. Harvard Medical School ; “Hemorrhoids and what to do about them”; data dostępu: 2020-12-18
  4. ““Hemorrhoids” National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases”; data dostępu: 2020-12-18
  5. Varut Lohsiriwat ; “Hemorrhoids: From basic pathophysiology to clinical management”; data dostępu: 2020-12-18
Ocena (3.3) Oceń: