Kamica żółciowa – przyczyny, objawy i leczenie kamicy żółciowej

Bolesne bóle brzucha, żółknięcie skóry i oczu, wymioty i niestrawności… Jeśli pojawią się te objawy, przyczyną mogą być niechciane złogi! O kamicy żółciowej (przewodowej) mówimy, gdy organizm zaczyna wytwarzać w woreczku żółciowym kamienie, którym towarzyszą charakterystyczne bóle i inne niekomfortowe objawy. Jak dobrze rozpoznać kamicę żółciową i jak ją leczyć?



Kamica żółciowa (inaczej przewodowa) to choroba, w której organizm wytwarza bolesne kamienie żółciowe. Źródło: shutterstockKamica żółciowa (inaczej przewodowa) to choroba, w której organizm wytwarza bolesne kamienie żółciowe. Źródło: shutterstock
  1. Kamienie żółciowe – co to jest?
  2. Objawy kamicy żółciowej (przewodowej)
  3. Przyczyny kamicy żółciowej (przewodowej)
  4. Jak leczyć kamicę żółciowa?
  5. Kamica żółciowa. Kto jest w grupie ryzyka?
  6. Domowe leczenie kamicy żółciowej
  7. Dieta w kamicy żółciowej. Jak zapobiegać tej chorobie?

Kamienie żółciowe – co to jest?

Żeby dobrze zrozumieć, na czym polega kamica żółciowa, warto wiedzieć, czym są kamienie żółciowe, które ją powodują. Są to niewielkie, stwardniałe złogi płynu trawiennego, które mogą tworzyć się w woreczku żółciowym, czyli malutkim organie (przypominającym gruszkę), znajdującym się pod wątrobą. Woreczek żółciowy zawiera płyn trawienny – czyli żółć – uwalnianą do jelita cienkiego. Żółć pomaga w trawieniu i przenosi różne „odpady”, np. cholesterol.

Kamienie żółciowe mogą być naprawdę niewielkie – np. przypominać ziarenko piasku – ale czasami osiągają znacznie większe rozmiary np. piłeczki golfowej. Bywa, że pojawiają się w woreczku żółciowym w większej ilości, zdarza się też, że organizm wytwarza tylko jeden kamień żółciowy. Kamieni żółciowych można w ogóle nie czuć – wtedy zazwyczaj nie wymagają leczenia. Jeśli jednak dojdzie do niepokojących objawów i bólów, lekarz dokonuje usunięcia pęcherzyka żółciowego lub usuwa kamienie specjalnymi metodami.
NAJCZĘSTSZE OBJAWY KAMICY ŻÓŁCIOWEJ (PRZEWODOWEJ)
  • Nudności
  • Wymioty
  • Ciemny mocz
  • Stolec w kolorze gliny
  • Ból brzucha (w środkowej lub górnej części)
  • Częste odbijanie
  • Biegunka
  • Niestrawność
  • Gorączka
  • Żółknięcie oczu i skóry (żółtaczka)
  • Utrata apetytu
Tabela przedstawia możliwe objawy kamicy przewodowej/żółciowej. Źródło: opracowanie własne.

Objawy kamicy żółciowej (przewodowej)

O kamicy przewodowej mówimy, gdy w woreczku żółciowym pojawią się bolesne kamienie i nieprzyjemne objawy, zwane czasem kolką żółciową. Charakterystyczny ból może być odczuwany w prawej górnej części brzucha, a pojawia się wtedy, gdy kamienie żółciowe blokują naturalny ruch żółci z woreczka żółciowego. Czasami taki ból pojawia się na chwilę, np. na kilka godzin, po zjedzeniu czegoś smażonego lub bardzo tłustego.

To może być kamica żółciowa, jeśli występują również takie objawy jak: nudności, wymioty, ciemny mocz, stolec w kolorze gliny, ból brzucha (w środkowej lub górnej części), odbijanie, biegunka, niestrawność, gorączka, żółtaczka (zażółcenie skóry i oczu), utrata apetytu.

Szacuje się, że aż 80% ludzi ma tzw. „ciche kamienie żółciowe”! To kamienie, które nie dają żadnych objawów ani nie powodują bólu. Jak je rozpoznać? Czasami lekarz wykrywa je podczas badań rentgenowskich lub operacji brzucha. Po ich wykryciu, warto stosować niskotłuszczową dietę i wprowadzić do życia na stałe ruch i ćwiczenia.

Kamienie żółciowe w przewodzie żółciowym mogą nie powodować objawów przez długie miesiące, a czasami nawet przez lata. Jeśli już pojawi się ból, może być łagodny, a następnie nagle silny; jeśli już pojawi się silny, to wymaga zazwyczaj natychmiastowego leczenia. Nieleczony kamień żółciowy, który utknie w przewodzie żółciowym, może doprowadzić do zakażenia, a żółć może przedostawać się do wątroby i powodować różne powikłania, np. marskość żółciową i zapalenie trzustki. Nie należy ignorować bólu w tej części brzucha!
Kamienie żółciowe mogą być niewielkich rozmiarów (jak ziarenka piasku), ale potrafią też bardzo urosnąć. Źródło: shutterstock

Przyczyny kamicy żółciowej (przewodowej)

Przyczyną kamicy żółciowej są kamienie żółciowe, które z kolei są spowodowane brakiem równowagi w składzie chemicznym żółci w pęcherzyku żółciowym. Niestety wciąż nie jest jasne, co dokładnie powoduje brak równowagi chemicznej, ale kamienie żółciowe mogą tworzyć się, gdy w organizmie wykryty jest wysoki poziom cholesterolu. Żółć jest potrzebna do lepszego trawienia, a neutralizuje i rozpuszcza ją właśnie cholesterol. Jednak gdy jest go za dużo, może tworzyć niechciane kamienie.

Kamienie tworzą się też wtedy, gdy w żółci jest za dużo bilirubiny; a jej nadmiar pojawia się najczęściej przy okazji innych chorobowych stanów, np. marskości wątroby, infekcji czy zaburzeń krwi (np. dziedzicznych). Kamienie żółciowe mogą również wystąpić, jeśli woreczek żółciowy nie opróżnia się całkowicie lub wystarczająco często.

Kamienie mogą stopniowo rosnąć (często przez wiele lat) i przekształcać się z małych kamyczków w sporych rozmiarów kamienie.

Jak leczyć kamicę żółciowa?

Kamicę żółciową rozpoznaje się na podstawie wywiadu lekarskiego i badania fizykalnego, a także badań krwi i obrazowania jamy brzusznej (badanie ultrasonograficzne i rezonans magnetyczny).

Aby wyleczyć kamicę przewodową, należy pozbyć się kamieni i usunąć złogi w przewodach. Może się to dziać na kilka sposobów:
  • wydobywanie kamienia
  • fragmentacja kamieni (litotrypsja)
  • operacja usunięcia pęcherzyka żółciowego i kamieni (cholecystektomia) – podczas wykonywania operacji lekarz sprawdza również przewód żółciowy, aby upewnić się, że nie ma tam pozostałych kamieni żółciowych. To częsty zabieg.
  • operacja polegająca na nacięciu wspólnego przewodu żółciowego w celu usunięcia kamieni lub ułatwienia im przejścia (sfinkterotomia)
  • stentowanie dróg żółciowych – jeśli z jakiegoś powodu nie można całkowicie usunąć kamieni, a niemożliwe jest również usunięcie pęcherzyka żółciowego, lekarz umieszcza w przewodach tzw. stenty żółciowe, czyli małe rurki, które pomagają przewód „otworzyć”. Stenty zapobiegają infekcjom i zapewniają prawidłowy drenaż, działają również profilaktycznie

Jednak najczęstszym sposobem leczenia kamieni żółciowych w przewodzie żółciowym jest endoskopowa sfinkterotomia żółciowa – w skrócie BES. Podczas zabiegu BES, do przewodu żółciowego wprowadza się urządzenie typu balonowego lub koszyczkowego, które służy właśnie do usuwania zalegającego kamienia lub kamieni. Można w ten sposób usunąć do około 85% złogów. Jeśli jednak jest to niemożliwe i kamienie nie przechodzą samodzielnie, wtedy stosuje się litotrypsję, czyli fragmentację/rozdrobnienie kamieni, aby stały się łatwiejsze do wyłapania. Jeśli ból jest łagodny i rzadki, lekarz może przepisać środki przeciwbólowe oraz zalecić lekkostrawną dietę.

Kamica żółciowa. Kto jest w grupie ryzyka?

Na kamicę przewodową najbardziej narażone są osoby, które mają w rodzinie przypadki występowania tej choroby; są kobietami; mają ponad 40 lat; są otyłe; spożywają dużo tłuszczu, a mało błonnika; nie prowadzą umiarkowanej aktywności fizycznej; stosują pigułki antykoncepcyjne; są w ciąży; mają cukrzycę; mają chorobę jelit (np. Leśniowskiego-Crohna); mają marskość wątroby lub niedokrwistość hemolityczną; zażywają leki obniżające poziom cholesterolu; schudli sporo w krótkim czasie; poszczą.
Jeśli kamienie żółciowe sprawiają ból lub np. powodują żółtaczkę, konieczne może być usunięcie woreczka żółciowego. Źródło: shutterstock

Domowe leczenie kamicy żółciowej

Poważne, bolesne stany wymagają oczywiście konsultacji lekarskiej – to doktor powinien podjąć decyzję o dalszych krokach w leczeniu. Jeśli jednak kamienie się pojawiły, ale są bezbolesne i bezobjawowe, można wprowadzić pewne zmiany w stylu życia, by objawy się nie pogarszały, a kamienie nie rosły w przewodzie.

Należy:
  • utrzymywać zdrową wagę,
  • unikać szybkiej utraty wagi,
  • stosować dietę przeciwzapalną,
  • ćwiczyć regularnie,
  • przyjmować suplementy zgodnie z zaleceniami lekarza.

Niektóre suplementy diety, które może zalecić specjalista, to na przykład witamina C, żelazo i lecytyna. Pewne badanie wykazało, że właśnie witamina C i lecytyna mogą zmniejszać ryzyko wystąpienia kamieni żółciowych. O odpowiednim dawkowaniu najlepiej porozmawiać z lekarzem.

Istnieją też sposoby polecane przez medycynę niekonwencjonalną; niektórzy zwolennicy naturalnych metod zalecają „płukanie” woreczka żółciowego. Takie płukanie oznacza specjalny post, a następnie przyjmowanie w odpowiednich dawkach oliwy z oliwek i soku z cytryny, aby pomóc wydalać kamienie żółciowe. Nie ma dowodów naukowych na to, że ten sposób działa i że jest zdrowy dla organizmu, co więcej, dowody raczej temu przeczą – takie działanie może nawet powodować uwięzienie kamieni żółciowych w przewodzie żółciowym.

Dieta w kamicy żółciowej. Jak zapobiegać tej chorobie?

Nie zawsze jest jasne, co powoduje kamicę żółciową/przewodową, ale osobom z tym problemem zaleca się lekkostrawną, niskotłuszczową dietę, aby powstrzymać ich rozwój. Dieta musi być zdrowa i zbilansowana, ponieważ zbyt duża utrata wagi nie sprzyja rozwiązaniu problemu, a nawet może go pogorszyć! Zdrowa dieta oczywiście nie wyleczy samodzielnie kamieni żółciowych, nie wyeliminuje też całkowicie wszystkich objawów, ale z całą pewnością może poprawić ogólny stan zdrowia i pomóc kontrolować ból, jeśli ten się pojawia.

Niestety – jeśli kamienie pojawią się raz, istnieje prawdopodobieństwo, że wrócą, nawet mimo usunięcia woreczka żółciowego. Warto więc zmienić styl życia na zrównoważony; zaleca się umiarkowaną aktywność fizyczną, zwiększenie ilości błonnika i zdecydowane zmniejszenie zawartości tłuszczów nasyconych w pożywieniu. Te czynniki mogą zmniejszyć ryzyko ponownego wystąpienia kamicy żółciowej.
Ekologia.pl (Magdalena Karwat)

Bibliografia

  1. “https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/gallstones/symptoms-causes/syc-20354214”; data dostępu: 2021-03-10
  2. “https://www.webmd.com/digestive-disorders/gallstones”; data dostępu: 2021-03-10
  3. “https://www.healthline.com/health/gallstones#symptoms”; data dostępu: 2021-03-10
  4. “https://www.nhs.uk/conditions/gallstones/causes/”; data dostępu: 2021-03-10
  5. “https://www.healthline.com/health/choledocholithiasis#causes”; data dostępu: 2021-03-10
  6. “https://jamanetwork.com/journals/jama/fullarticle/2706140”; data dostępu: 2021-03-10
  7. “https://emedicine.medscape.com/article/175667-overview”; data dostępu: 2021-03-10
Ocena (4.0) Oceń: