Krwawienie z nosa – przyczyny, objawy i leczenie krwawienia z nosa

Uważa się, że ponad 60% ludzi doświadczy choć raz w życiu krwawienia z nosa. Jedynie co dziesiąty przypadek jest jednak na tyle poważny, że może wymagać pomocy lekarskiej. Powtarzające się z błahych przyczyn krwotoki bywają wszak bardzo męczące, a, co ważniejsze, mogą być symptomem choroby. Podpowiadamy jak udzielać pierwszej pomocy przy krwawieniu z nosa i jak zapobiegać dalszym.



Krwawienia z nosa bywają powtarzającą się dolegliwością. Źródło: shutterstockKrwawienia z nosa bywają powtarzającą się dolegliwością. Źródło: shutterstock
  1. Czemu nos krwawi?
  2. Najczęstsze przyczyny powtarzających się krwawień z nosa
  3. Czy krwotoki z nosa mogą oznaczać poważną chorobę?
  4. Jak postępować przy krwotoku z nosa?
  5. Naturalne sposoby zapobiegania krwawieniom z nosa
  6. Medyczne metody leczenia powtarzających się krwawień z nosa
Ogromna większość krwawień z nosa nie stwarza żadnego zagrożenia dla zdrowa. Są one jednak nieprzyjemnym doświadczeniem, które w większej intensywności ograniczać może nasze codzienne aktywności. Problem stosunkowo najczęściej obserwowany jest przy tym u dzieci w wieku 2-10 lat oraz kobiet ciężarnych.

Czemu nos krwawi?

Podstawową przyczyną krwawienia z nosa jest przerwanie drobnych naczyń włosowatych bogato wyścielających śluzówkę dróg oddechowych. Są one położone bardzo płytko, więc wystarczy lekkie zadrapanie czy uderzenie, aby z nozdrzy popłynęła krew. U dzieci przypadki takie są też często rezultatem wkładania do nosa palców lub innych przedmiotów. Złamany nos czy ciało obce zablokowane w nozdrzu to bardzo powszechne przyczyny krwotoków.

Z anatomicznego punktu widzenia wyróżnia się przy tym dwa rodzaje krwawień:
  • przednie, gdy uszkodzone naczynka znajdują się w początkowej części nosa;
  • tylne, gdy przerwanie naczyń następuje w najgłębszych partiach nosa, a krew spływa gardłem.

Ten drugi typ obserwowany jest znacznie rzadziej, ale wiąże się zazwyczaj z bardziej intensywnymi krwotokami i częściej wymaga pomocy medycznej. Sam fakt łatwiejszego pękania naczynek może natomiast wiązać się z szeregiem współistniejących czynników. W niesprzyjających warunkach krwotoki pojawiają się wtedy pod wpływem zmęczenia fizycznego, zmiany wysokości czy nagłej zmiany pozycji.

Najczęstsze przyczyny powtarzających się krwawień z nosa

Fakt często pojawiających się krwotoków z nosa powinien skłonić nas do poszukania przyczyny problemu. Do najczęściej spotykanych czynników ryzyka należą:
  • przyjmowanie leków rozrzedzających krew, w tym aspiryny;
  • częste przebywanie w suchych, klimatyzowanych pomieszczeniach;
  • alergie i przeziębienia powodujące przekrwienie śluzówki nosa i prowokujące częste dmuchanie;
  • nadciśnienie;
  • miażdżyca naczyń krwionośnych;
  • zaburzenia krzepnięcia krwi związane z hormonami lub wiekiem;
  • przebywanie w otoczeniu silnie drażniących środków chemicznych typu amoniak;
  • długotrwałe przebywanie w wysoko położonych rejonach geograficznych;
  • skrzywiona przegroda nosowa;
  • chroniczne zapalenie zatok przynosowych;
  • nadużywanie alkoholu;
  • nadużywanie kropli do nosach, zwłaszcza wysuszających śluzówkę preparatów udrażniających i antyhistaminowych.

Czy krwotoki z nosa mogą oznaczać poważną chorobę?

W rzadkich wypadkach chroniczne krwawienia z nosa mogą być symptomem głębszych problemów zdrowotnych. Jednym z oczywistszych jest dziedziczna hemofilia, która wskutek braku określonych białek (tzw. czynników krzepnięcia) powoduje znaczne utrudnienia w procesie krzepnięcia. Przyczyną mogą być także polipy w nosie objawiające się dodatkowo m.in. katarem i uczuciem zatkania, bólami głowy oraz chrapaniem. Oprócz polipów w nozdrzach lub zatokach pojawiają się też czasem guzy (najczęściej niezłośliwe), które również mogą prowadzić do krwawień.

Powtarzające się krwotoki z nosa, którym towarzyszy skłonność do sińców i krwawienia z dziąseł, a także słabość, zmęczenie, gorączki i nocne poty mogą także wskazywać na białaczkę. W razie jakichkolwiek podejrzeń w tym zakresie należy od razu zwrócić się do lekarza! Ponadto krwotoki z nosa asocjowane są również z trombocytopenią, czyli zbyt niskim poziomem płytek krwi, ostrym zapaleniem nerek, marskością wątroby, celiakią, gorączką reumatyczną będącą powikłaniem anginy, a także wrodzonym zwężeniem aorty.

Uwaga:
W przypadku krwawień pojawiających się spontanicznie w nocy przyczyną może być wrodzona naczyniakowatość krwotoczna, zwana również chorobą Rendu-Oslera-Webera. Jej symptomy manifestują się przeważnie w okresie dojrzewania i nasilają się z wiekiem.
Błędem jest odchylanie głowy w tył przy krwawieniu z nosa. Źródło: shutterstock

Jak postępować przy krwotoku z nosa?

Podstawowy błędem popełnianym przy próbie zatamowania krwotoku z nosa jest odchylanie głowy do tyłu. Krew spływa wówczas do gardła i może zablokować drogi oddechowe prowadząc do zakrztuszenia. Prawidłowa pozycja polega tymczasem na pochyleniu głowy do przodu, tak, aby krew swobodnie odpływała na zewnątrz. Zalecane jest też siedzenie raczej niż leżenie -  to ostatnie zwiększa bowiem nacisk na naczynia krwionośne.
Aby zatamować krwotok należy ucisnąć miękkie chrząstki nosa i przytrzymać przez okres do 10-15 minut. Po tym czasie można uścisk rozluźnić. Jeśli krwawienie ustało, nos można delikatnie oczyścić gazą namoczoną w letniej wodzie. Jeśli krew wciąż leci, należy ponowić ucisk. W przypadku, gdy krwotok jest szczególnie silny, lub nie da się go zatamować przez ponad pół godziny, zaleca się zadzwonić po karetkę lub udać się na pogotowie. Niepokojące są również omdlenia oraz zawroty głowy towarzyszące krwawieniom, jak również wymioty spowodowane przełknięciem dużych ilości krwi, trudności w oddychaniu oraz palpitacje serca.

Niektóre źródła dla usprawnienia tamowania polecają także przykładanie lodowych okładów na mostek nosa. Zimno powoduje bowiem kurczenie naczyń krwionośnych i spowalnia przepływ krwi. Niewskazane jest natomiast zatykanie dziurek nosa chusteczkami czy watą, gdyż wyjmując je ryzykujemy dalsze uszkodzenie śluzówki.

Po zatrzymanym krwotoku należy przez jakiś czas powstrzymywać się od smarkania lub silnego dmuchania powietrza przez nos. Naczynka potrzebują bowiem trochę czasu, aby się w pełni zregenerować. Wskazane jest również unikanie dźwigania, pochylania głowy w dół oraz intensywnego wysiłku fizycznego przez kilka następnych godzin.

Ciekawostka: W aptekach można nabyć specjalne gąbki z piany żelatynowej, które aktywują płytki krwi i przyspieszają proces krzepnięcia. Dla osób częściej borykających się z problemem mogą być wygodnym środkiem zaradczym w różnych okolicznościach.
Tabela przedstawiająca sposoby na krwawienie z nosa; opracowanie własne

Naturalne sposoby zapobiegania krwawieniom z nosa

Regularne nawilżanie śluzówki nosa jest najlepszą formą zapobiegania nie tylko krwawieniom, ale także infekcjom oraz stanom zapalnym. Taktyka ta jest szczególnie istotna zimą, gdy dużo przebywamy w zamkniętych, ciepłych i suchych pomieszczeniach. Pożądany efekt osiągnąć można stosując kilka razy dziennie wodę morską w sprayu oraz korzystając z elektronicznych nawilżaczy powietrza, które rozpraszają we wnętrzach parę wodną. Poprawę przynieść może również delikatne natłuszczanie wnętrza nozdrzy wazeliną.

Podczas kataru lub alergii wziewnej należy starać się ograniczyć częstotliwość oraz siłę dmuchania. Podczas kichania warto też otwierać szerzej usta, aby zredukować gwałtowny napór powietrza na śluzówkę nosa. W ramach możliwości rozsądne jest również ograniczenie przyjmowanych leków przeciwzapalnych, zwłaszcza aspiryny oraz ibuprofenu.

Racjonalne formy prewencji krwawień z nosa obejmują również obcinanie paznokci na krótko, unikanie palenia papierosów oraz przebywania w zadymionych pomieszczeniach oraz codzienne wychodzenie na spacer, niezależnie od pogody.

Ponadto, aby uszczelnić i wzmocnić naczynka krwionośne można przyjmować suplementy z witaminą C lub wzbogacić dietę w owoce cytrusowe, jagodowe, jabłka oraz paprykę. Procesowi krzepnięcia sprzyja z kolei witamina K obecna przede wszystkim w zielonych warzywach liściastych.
Częste przyjmowanie aspiryny może nasilać krwawienia z nosa. Źródło: shutterstock

Medyczne metody leczenia powtarzających się krwawień z nosa

Z uporczywymi krwawieniami z nosa warto zwrócić się do laryngologa. Za pomocą wziernika oceni on stan śluzówki i pomoże znaleźć przyczynę problemu. Dodatkowo konieczne może być zlecenie podstawowych badań krwi, zmierzenie ciśnienia, a czasami także tomografia komputerowa.

Najczęściej stosowaną i bardzo skuteczną terapią pękających naczynek w nosie jest kauteryzacja. Wykonuje się ją z pomocą prądu elektrycznego lub substancji chemicznych takich jak azotan srebra. W efekcie naczynka zostają dokładnie zamknięte i są znacznie bardziej wytrzymałe. Zabieg przeprowadza się w trybie ambulatoryjnym przy znieczuleniu miejscowym. Alternatywnie można również przeprowadzić podwiązania kłopotliwego naczynia, tak, aby już nigdy nie stwarzało problemów.
Pamiętajmy, że częste i intensywne krwawienia z nosa mogą w dłuższej perspektywie nie tylko uprzykrzyć życie, ale także prowadzić do anemii. U dzieci bywają także powodem do kompleksów i nadmiernej ostrożności, która nie sprzyja zdrowym kontaktom towarzyskim. W taki czy inny sposób, z krwotokami z nosa warto więc aktywnie walczyć!
Ekologia.pl (Agata Pavlinec)

Bibliografia

1. „Epistaxis” Ayesha Tabassom i in., https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK435997/, 09/12/2021
2. “Nosebleed causes” WebMD, https://www.webmd.com/first-aid/causes-nosebleeds, 09/12/2021
3. “What Causes Nosebleeds and How to Treat Them” Valencia Higuera, https://www.healthline.com/health/nosebleed, 09/12/2021
4. „Nosebleed (Epistaxis)” Cleveland Clinic, https://my.clevelandclinic.org/health/diseases/13464-nosebleed-epistaxis, 09/12/2021
5. „Nosebleeds: First aid” Mayo Clinic, https://www.mayoclinic.org/first-aid/first-aid-nosebleeds/basics/art-20056683, 09/12/2021

Ocena (2.9) Oceń: