Nietrzymanie moczu ‒ przyczyny, objawy i leczenie nietrzymania moczu

Nietrzymanie moczu to sprawa bardzo delikatna i wstydliwa, a szacuje się, że może dotyczyć nawet połowy kobiet! Niestety, mężczyźni również mogą borykać się z tym problemem. Przyczyn może być wiele – od łagodnych i łatwych do wyleczenia, po poważniejsze, które wiążą się z chorobami. Co to znaczy nietrzymanie moczu i jakie są jego rodzaje? Czy da się temu zapobiec?



Nietrzymanie moczu jest bardzo niekomfortowym problemem. Źródło: shutterstockNietrzymanie moczu jest bardzo niekomfortowym problemem. Źródło: shutterstock
  1. Nietrzymanie moczu – co to znaczy?
  2. Przyczyny i objawy nietrzymania moczu
  3. Rodzaje nietrzymania moczu
  4. Nietrzymanie moczu a ćwiczenia mięśni Kegla
  5. Nietrzymanie moczu – kiedy należy odwiedzić lekarza?
  6. Jak zapobiegać nietrzymaniu moczu?

Nietrzymanie moczu – co to znaczy?

Wbrew pozorom, nietrzymanie moczu – czyli po prostu utrata kontroli nad pęcherzem - jest dosyć częstym i na pewno bardzo wstydliwym problemem. Objawy i intensywność tej przypadłości mogą być różne. Czasem osobie, którą dotknie ta dolegliwość, zdarza się sporadyczny i niespodziewany wyciek moczu (zwłaszcza przy intensywnym kaszlu lub kichaniu), a czasami problem jest dużo poważniejszy; pragnienie oddania moczu jest tak mocne i silne, że nie można zdążyć dojść do toalety. Nietrzymanie moczu przydarza się przede wszystkim osobom starszym, ale nie jest to rzecz, której nie da się uniknąć. Gdy schorzenie już występuje, należy skontaktować się z lekarzem, który często doradza odpowiednie leki, ale także zmianę diety i codziennego stylu życia. Istnieje wiele potencjalnych przyczyn nietrzymania moczu. Są to m.in. osłabione mięśnie pęcherza, fizyczne uszkodzenie mięśni dna miednicy, powiększona prostata czy, w skrajnych przypadkach, rak.

Przyczyny i objawy nietrzymania moczu

Normalną sytuacją jest fakt, że wraz z wiekiem mięśnie podtrzymujące pęcherz zwykle słabną, przez co zdecydowanie zwiększa się ryzyko nietrzymania moczu. Czasami da się tego jednak uniknąć – praktykowanie zdrowego stylu życia zapobiega tej, jak i wielu innym chorobom. Zdrowszy organizm to większa szansa na uniknięcie tej przypadłości.

Czasami przyczyny są mechaniczne - uszkodzenie mięśni dna miednicy może powodować nietrzymanie moczu. Dzieje się tak np. przy okazji niektórych operacji (np. histerektomii), czasami także jest to skutek ciąży i porodu, np. przez cesarskie cięcie. Są to jednak sytuacje odwracalne i wyleczalne. W przypadku mężczyzn sprawa wygląda trochę inaczej; z wiekiem powiększa się ich gruczoł krokowy, który otacza szyję pęcherza, co również może powodować nietrzymanie moczu.

Innymi potencjalnymi przyczynami tego schorzenia są niektóre przypadłości i choroby, takie jak zaparcia, infekcje dróg moczowych, kamienie nerkowe lub pęcherzowe, zapalenie gruczołu krokowego lub prostaty, śródmiąższowe zapalenie pęcherza moczowego lub stan przewlekły powodujący stan zapalny w pęcherzu, a także np. otyłość czy nowotwór. Czasami nietrzymanie moczu to skutek uboczny w przypadku niektórych leków, takich jak leki na ciśnienie krwi, środki zwiotczające mięśnie, środki uspokajające i niektóre leki nasercowe. Przejściowe problemy z nietrzymaniem moczu mogą powodować także czynniki zewnętrzne - picie zbyt dużej ilości alkoholu, napojów zawierających kofeinę lub innych płynów.
NIEKTÓRE PRZYCZYNY NIETRZYMANIA MOCZU
  • Osłabione mięśnie pęcherza moczowego      
  • Fizyczne uszkodzenie mięśni dna miednicy    
  • Rak (prostaty lub pęcherza)      
  • Wiek      
  • Ciąża i cesarskie cięcie      
  • Infekcje dróg moczowych      
  • Niektóre leki, np. uspakajające i nasercowe     
  • Otyłość      
  • Częste zaparcia    
Tabela przedstawiająca przykładowe przyczyny nietrzymania moczu. Źródło: opracowanie własne.

Rodzaje nietrzymania moczu

Jak już wiemy, to przykre schorzenie może mieć wiele różnych przyczyn, z tego powodu można wymienić kilka rodzajów nietrzymania moczu.

Pierwszym z nich jest tzw. wysiłkowe nietrzymanie moczu. Mamy z nim do czynienia wtedy, gdy wywołane jest stresem lub uciskiem na pęcherz. Czasami wyciek moczu jest spowodowany także intensywniejszym kaszlem, kichaniem, śmiechem, podnoszeniem ciężkiego przedmiotu lub aktywnością fizyczną. Przyczyną są wtedy najczęściej słabe mięśnie dna miednicy i nieprawidłowe ustawienie pęcherza.

Innym rodzajem nietrzymania moczu jest odczuwanie bardzo silnej, nagłej i niespodziewanej potrzeby oddania moczu, a jego część wycieka, zanim dotrze się do toalety. Powodem jest często problem z nadreaktywnym pęcherzem i ten rodzaj występuje przede wszystkim u osób starszych. Czasami jest to także oznaka zakażenia dróg moczowych lub objaw towarzyszący innym, poważniejszym chorobom, np. przy w niektórych stanach neurologicznych, takich jak stwardnienie rozsiane i urazy rdzenia kręgowego.

Można również wyróżnić inny typ schorzenia, czyli nietrzymanie moczu „z przepełnienia”. Mówimy o nim wtedy, kiedy pęcherz nie opróżnia się całkowicie. Taki stan powoduje, że w pęcherzu pozostaje zbyt dużo moczu i może nastąpić wyciek. Jest to rodzaj schorzenia, który częściej dotyka mężczyzn niż kobiet, ale czasami jest również związany z guzami, kamieniami nerkowymi, cukrzycą czy stosowaniem niektórych leków.

Istnieje także tak zwane funkcjonalne nietrzymanie moczu. Dotyczy ono przede wszystkim osób z niepełnosprawnością fizyczną lub psychiczną, gdy występują problemy z mówieniem, pamięcią, ruchem lub inne trudności, które uniemożliwiają dotarcie do toalety w odpowiednim czasie.

Wśród dorosłych, ale przede wszystkim wśród dzieci, można wymienić także moczenie nocne (najbardziej powszechne u chłopców). W przypadku dzieci jest to zupełnie normalne, u dorosłych powodów może być więcej. Czasami to nadmiar kofeiny, alkoholu lub stosowanie niektórych leków, czasami wiąże się to z innymi problemami zdrowotnymi, np. moczówką prostą, kamieniami nerkowymi, przerostem prostaty czy nawet bezdechem sennym. Czasem u jednej osoby może wystąpić kilka rodzajów nietrzymania moczu.
Problem nietrzymania moczu dotyka głównie kobiet, ale czasami skarżą się na niego także mężczyźni. Źródło: shutterstock

Nietrzymanie moczu a ćwiczenia mięśni Kegla

Ćwiczenia mięśni Kegla polegają na ich delikatnym zaciskaniu i rozluźnianiu, w celu wzmocnienia mięśni dnia miednicy, a więc obszaru między biodrami, w którym znajdują się narządy rozrodcze. Mięśnie dna miednicy – w przypadku kobiet - podtrzymują macicę, pęcherz i jelita. Jeśli mięśnie te są słabe, może to powodować nietrzymanie moczu. Problem jednak dotyczy nie tylko kobiet, ale i mężczyzn, zwłaszcza tych z problemami z prostatą lub po operacji prostaty.

Niektóre kobiety, zwłaszcza w starszym wieku, mają różne objawy ze strony układu moczowego, w tym nietrzymanie moczu, ponieważ ich mięśnie dna miednicy są zawsze napięte. W tej sytuacji ćwiczenia Kegla raczej nie pomogą bezpośrednio w dolegliwościach układu moczowego i mogą powodować więcej problemów, niż korzyści, dlatego przed przystąpieniem do ćwiczeń Kegla należy porozmawiać z lekarzem lub pielęgniarką o własnych objawach i zapytać o możliwość wykonywania takich ćwiczeń samodzielnie, w domu. Tylko po potwierdzeniu, że ćwiczenia nie zagrażają naszemu zdrowiu i nie spowodują pogorszenia, można ich spróbować.

Jeśli lekarz da zielone światło, wykonywanie ich jest banalnie proste. Wystarczy napiąć mięśnie dna miednicy, licząc do trzech, a następnie rozluźnić je, również licząc do trzech. Należy kontynuować, aż wykonanych zostanie 10 powtórzeń. Najlepiej wykonywać je każdego dnia lub postępować według zaleceń lekarza. Ćwiczenia te mogą być szczególnie pomocne podczas ciąży, ale warto rozpocząć je w każdym wieku, ponieważ z czasem mięśnie te słabną. Ważne – ćwiczenia Kegla wykonuje się zawsze z pustym pęcherzem. W zależności od organizmu, może się zdarzyć, że wszystkie objawy ustąpią bardzo szybko, ale czasami też długo nie widać żadnej poprawy. Czasem może być konieczne stosowanie tych ćwiczeń już przez całe życie, bo zaprzestanie ich wykonywania może spowodować powrót nietrzymania moczu. Wszystko to jest kwestią indywidualną.

Nietrzymanie moczu – kiedy należy odwiedzić lekarza?

Tak naprawdę warto sprawdzić każdy przypadek nietrzymania moczu, może być to objaw poważniejszej choroby. Jest to też schorzenie bardzo nieprzyjemne i uciążliwe, które stanowi przeszkodę w normalnym i swobodnym funkcjonowaniu. Nie warto czekać, a już z całą pewnością należy natychmiast zgłosić się do lekarza, jeśli kontrola nad pęcherzem jest całkowicie utracona i występuje któryś z tych objawów: kłopoty z mówieniem lub chodzeniem, osłabienie lub mrowienie w dowolnej części ciała, utrata wzroku, utrata przytomności, utrata kontroli nad zawartością jelitową.

Podczas wizyty u lekarza, na pewno należy spodziewać się szczegółowych pytań dotyczących objawów, czasu ich trwania czy rodzaju. Z pewnością lekarz będzie chciał znać także codzienne nawyki, stale przyjmowane lekarstwa, może zapytać także o typową dietę czy suplementy.  Prawdopodobnie podczas wizyty zostanie pobrana lub zlecona do pobrania próbka moczu, by sprawdzić ją pod kątem występowania infekcji czy innych problemów. Lekarz może także zlecić także bardziej szczegółowe badania, np. cystoskopię, która polega na badaniu pęcherza malutką kamerką.
Gdy zauważymy niepokojące objawy, warto od razu zgłosić się do lekarza. Źródło: shutterstock

Jak zapobiegać nietrzymaniu moczu?

Niestety – nie zawsze można zapobiec nietrzymaniu moczu. Szacuje się, że prawie połowa kobiet doświadcza w ciągu swojego życia jakiegoś rodzaju nietrzymania moczu, choć problem czasami dotyczy także mężczyzn. Zapobieganie wszystkim tym przypadkom może nie być możliwe (na niektóre choroby czy uszkodzenia mechaniczne po prostu nie mamy wpływu). Przyczyny, na które nikt nie ma wpływu, to np. ciąża, poród lub zmiany hormonalne, które występują w okresie menopauzy.

Można jednak znacząco zmniejszyć ryzyko jego występowania. Jak we wszystkim, liczy się prewencja i dbanie o zdrowie już na długo wcześniej, nim pojawią się jakiekolwiek objawy choroby.

W tym przypadku lekarze przede wszystkim radzą utrzymywanie zdrowej wagi – otyłość może zwiększać ryzyko zapadnięcia na to schorzenie, ćwiczenia mięśni dna miednicy (zapobiegawczo lub jeśli przepisze je lekarz), unikanie zbyt wielu drażniących pęcherz czynników, takich jak kofeina, alkohol, zbyt kwaśne pokarmy. Warto też uwzględnić w swojej diecie dużo błonnika, ponieważ zapobiega on zaparciom, które są z kolei jedną z przyczyn nietrzymania moczu. Co ważne, to nawet papierosy są powiązane ze zwiększoną częstością występowania nietrzymania moczu. By zapobiec tej chorobie, a także wielu innym, warto rozważyć rzucenie tego nałogu.

Warto jednak pamiętać, że jest to schorzenie, w którym istnieje wiele możliwości jego leczenia. Gdy występują problemy, warto porozmawiać o nich z lekarzem pierwszego kontaktu lub z urologiem, by szybko i sprawnie rozprawić się z chorobą.
Ekologia.pl (Magdalena Karwat)

Bibliografia

  1. “https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/urinary-incontinence/symptoms-causes/syc-20352808”; data dostępu: 2021-04-26
  2. “https://www.healthline.com/health/kegel-exercises”; data dostępu: 2021-04-26
  3. “https://www.healthline.com/health/urinary-incontinence#treatment”; data dostępu: 2021-04-26
  4. “https://www.womenshealth.gov/a-z-topics/urinary-incontinence”; data dostępu: 2021-04-26
  5. “https://www.urologyhealth.org/urology-a-z/u/urinary-incontinence”; data dostępu: 2021-04-26
  6. “https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/urinary-incontinence/symptoms-causes/syc-20352808”; data dostępu: 2021-04-26
  7. “https://medlineplus.gov/urinaryincontinence.html”; data dostępu: 2021-04-26
  8. “https://www.health.harvard.edu/womens-health/can-i-do-anything-to-prevent-urinary-incontinence”; data dostępu: 2021-04-26
Ocena (4.1) Oceń:
Pasaż zakupowy