Półpasiec – przyczyny, objawy i leczenie półpaśca

Półpasiec to przykra i bolesna choroba z pęcherzową wysypką skórną, która atakuje jedną stronę ciała, zwykle twarz lub tułów. Występuje częściej u osób starszych i z osłabionym układem odpornościowym, zaczyna się od uczucia pieczenia, swędzenia, mrowienia lub kłucia, a po kilku dniach pojawiają się małe, czerwone plamy i pęcherzyki. Co wywołuje tę chorobę? Czy półpasiec jest zaraźliwy? Czy można uniknąć półpaśca?



Półpasiec to nieprzyjemna i bolesna choroba, wywoływana przez tego samego wirusa, który powoduje ospę wietrzną. Źródło: shutterstockPółpasiec to nieprzyjemna i bolesna choroba, wywoływana przez tego samego wirusa, który powoduje ospę wietrzną. Źródło: shutterstock
  1. Półpasiec – co to jest?
  2. Przyczyny i objawy półpaśca
  3. Leczenie półpaśca
  4. Kto jest narażony na półpaśca?
  5. Półpasiec – powikłania

Półpasiec – co to jest?

Półpasiec to bardzo nieprzyjemna infekcja wirusowa wywoływana przez tego samego wirusa, który powoduje ospę wietrzną. Zwykle dotyczy pojedynczego zwoju nerwu czuciowego i powierzchni skóry, którą dostarcza nerw. Warto wiedzieć, że ta choroba może rozwinąć się tylko wtedy, gdy ktoś przechodził już ospę wietrzną; niestety, wirus półpaśca może pozostawać w uśpieniu przez lata, choć to wcale nie oznacza, że ktoś na nią zachoruje. Bywa jednak, że wirus reaktywuje się nawet kilka razy, wciąż z nie do końca jasnych powodów. Przemieszcza się wtedy wzdłuż włókien nerwowych, powodując tak zwany „półpasiec”. Szczególnie narażone są osoby po 50 roku życia, ale ta choroba może pojawić się w każdym wieku. Półpasiec trwa zwykle około 2–4 tygodni. Jest to choroba zaraźliwa, dopóki pęcherze nie wyschną i nie zasklepią się, co dzieje się zazwyczaj po 7-10 dniach. Gdy pęcherze znikają, mogą pozostawiać po sobie drobne blizny. Leczenie półpaśca zaczyna się u lekarza pierwszego kontaktu, czasem także u dermatologa lub okulisty (gdy pęcherze znajdują się blisko oka).
PÓŁPASIEC – GŁÓWNE OBJAWY
  • Ból, mrowienie, pieczenie ciała
  • Wrażliwość na dotyk
  • Czerwona wysypka i pęcherze
  • Gorączka
  • Ból głowy
  • Zwiększone zmęczenie
  • Problemy z równowagą
Tabela przedstawiająca niektóre objawy półpaśca. Źródło: opracowanie własne.

Przyczyny i objawy półpaśca

Jak sama nazwa wskazuje, objawy zwykle dotyczą jednej strony ciała. Najczęściej wysypka rozwija się jako pasek pęcherzy, który owija się wokół lewej lub prawej strony tułowia. Bywa również, że wysypka pojawia się wokół jednego oka lub po jednej stronie szyi lub twarzy. Ból jest zwykle pierwszym wyraźnym objawem półpaśca – niekiedy jest on bardzo intensywny, jednak w zależności od umiejscowienia, można go czasem pomylić z chorobami serca, płuc lub nerek. Czasem można doświadczać tylko bólu i nigdy nie pojawia się charakterystyczna wysypka!

Objawy są różne: zaczyna się od bólu, drętwienia lub mrowienia ciała. Może pojawić się też wrażliwość na dotyk, czerwona wysypka, która zaczyna się kilka dni po bólu, pęcherze wypełnione płynem, które pękają i zasklepiają się. Niektórzy doświadczają także gorączki, bólu głowy, wrażliwości na światło i ogólnego zmęczenia. Półpasiec może również wystąpić w uchu lub w jego okolicy, co prowadzi do problemów z równowagą i słuchem, a także do osłabienia mięśni po uszkodzonej stronie twarzy. Czasami jest także przy oczach („półpasiec oczny”) i jamie ustnej, sporadycznie także w układzie pokarmowym.

Pęcherze mogą się łączyć, tworząc jednolity czerwony pasek, który wygląda podobnie do mocnego oparzenia i niestety bardzo boli, nawet najdelikatniejszy dotyk może być bardzo nieprzyjemny. Większość ludzi ma epizod półpaśca tylko raz, ale u niektórych może się on powtarzać.
Półpasiec bywa niestety bolesny i swędzący, choć nie zawsze pojawia się wysypka. Źródło: shutterstock

Leczenie półpaśca

Przede wszystkim warto wiedzieć, że od osoby chorej na półpasiec drogą kropelkową może zarazić się osoba, która wcześniej nie chorowała na ospę. Wirus ospy wietrznej i półpaśca rozprzestrzenia się, gdy ktoś ma bezpośredni kontakt z zawartością pęcherzyków, natomiast jeśli pęcherze chorego są w jakiś sposób zakryte lub gdy minęło kilka dni i pojawiły się już strupy, jest małe prawdopodobieństwo, że dojdzie do transmisji choroby.

Żeby uniknąć zarażenia kogoś innego, np. wśród domowników, osoba chora nie powinna dotykać swoich pęcherzy i musi często myć ręce. Oczywiście należy unikać wtedy przebywania w pobliżu osób szczególnie zagrożonych, takich jak kobiety w ciąży i osoby z osłabionym układem odpornościowym. Półpasiec nie rozprzestrzenia się podczas kaszlu lub kichania. Tylko bezpośredni kontakt z płynem z pęcherzy może przenosić wirusa, dlatego tak ważne jest ich zakrywanie.

Kiedy wybrać się do lekarza? Jeśli na ciele pojawiają się pęcherze, należy skontaktować się z lekarzem tak szybko, jak to możliwe. Wtedy lekarz może chcieć przepisać leki, by kontrolować infekcję i przyspieszyć gojenie, zmniejszyć bolesny stan zapalny i przede wszystkim złagodzić dokuczliwy ból. Najczęściej wykorzystywane leki to te przeciwwirusowe (mogą spowolnić postępującą wysypkę, zwłaszcza jeśli zostaną zastosowane w ciągu pierwszych 72 godzin od wystąpienia objawów), a także przeciwbólowe, by złagodzić towarzyszący chorobie dyskomfort (np. paracetamol, ibuprofen czy naproksen). Takie leki mogą również pomóc w powstrzymaniu nerwobólu popółpaścowego, charakterystycznego, palącego bólu, który pojawia się już po ustąpieniu wysypki i pęcherzy półpaśca. Bywa, że lekarz sugeruje także specjalne kremy, balsamy lub środki znieczulające, czasami potrzebne są także antybiotyki (tylko jeśli pojawiają się również bakterie).

Kto jest narażony na półpaśca?

Półpasiec może wystąpić tylko u osób, które wcześniej były narażone na wirus ospy wietrznej i półpaśca, natomiast bardzo rzadko występuje u osób zaszczepionych na tę chorobę. Istnieją także czynniki ryzyka, które trzeba wziąć pod uwagę. Jest to przede wszystkim wiek – półpasiec rzadko występuje u dzieci, znacznie częściej u osób starszych. Uważa się, że jest to w dużej mierze spowodowane spadkiem odporności wraz z wiekiem, dlatego aż około 50% wszystkich przypadków półpaśca występuje u dorosłych w wieku 60 lat lub nawet starszych.

Osłabiony układ odpornościowy występuje nie tylko u osób starszych, ale także takich, które są osłabione z powodu innych chorób, takich jak na przykład nowotwór i HIV/AIDS lub w przypadku osób przyjmujących określone leki, np. steroidy lub inne leki immunosupresyjne. Zagrożone są też na przykład osoby po przeszczepach narządów i osoby z niektórymi chorobami autoimmunologicznymi (takimi jak reumatoidalne zapalenie stawów, toczeń rumieniowaty układowy, choroba Leśniowskiego-Crohna i wrzodziejące zapalenie jelita grubego). Co ciekawe, uważa się również, że nie bez znaczenia pozostają stresory psychologiczne i emocjonalne i niestety mogą przyczyniać się do rozwoju półpaśca. Nie wiadomo dlaczego się tak dzieje, ale być może z powodu szkodliwego wpływu stresu na układ odpornościowy.
Zdjęcie charakterystycznej dla półpaśca wysypki. Źródło: shutterstock

Półpasiec – powikłania

Nie można bagatelizować tej choroby – ani gdy się pojawi, ani gdy już się zakończy, ponieważ należy monitorować występujące objawy pod kątem potencjalnych powikłań. Komplikacje mogą obejmować uszkodzenia oczu (które może wystąpić w przypadku wysypki lub pęcherza znajdującego się zbyt blisko oka), bakteryjne infekcje skóry (które mogą łatwo wystąpić z otwartych pęcherzy i mogą być ciężkie do zwalczenia), tzw. Zespół Ramsaya Hunta, który może wystąpić, jeśli półpasiec wpływa na nerwy
w głowie i może spowodować częściowy paraliż twarzy lub utratę słuchu, jeśli nie jest odpowiednio leczony; natomiast w przypadku natychmiastowego działania i zastosowania leków, już w ciągu 72 godzin większość pacjentów wraca do zdrowia. Półpasiec może prowadzić nawet do zapalenia płuc, zapalenia mózgu lub rdzenia kręgowego i zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych; to choroby bardzo groźne i bezpośrednio zagrażające życiu.

Czy można zapobiec półpaścowi? Tak, w niektórych przypadkach jest to możliwe. Szczepionki mogą pomóc w zapobieganiu wystąpieniu ciężkich objawów półpaśca lub powikłań spowodowanych tą chorobą. Uważa się, że wszystkie dzieci powinny otrzymać dwie dawki szczepionki przeciwko ospie wietrznej. W dodatku osoby dorosłe, które nigdy nie chorowały na ospę wietrzną, również powinny otrzymać tę szczepionkę (a często uważa się, że osoby po 50 roku życia, które ją przechodziły, i tak mogą przyjąć szczepienie).

Jej skuteczność jest bardzo wysoka (bezpiecznych jest 9 na 10 osób). Najczęstsze skutki uboczne obu szczepionek to zaczerwienienie, ból, tkliwość, obrzęk i swędzenie w miejscu ukłucia oraz bóle głowy, które oczywiście mijają.
By nie dopuścić do choroby, warto rozważyć szczepienie i porozmawiać o nim z lekarzem prowadzącym. Osoby o obniżonej odporności, kobiety w ciąży, dzieci lub osoby po 50 roku życia powinny szczególnie unikać kontaktu z osobą, która ma podejrzenie ospy lub półpaśca. Jeśli sami na nią chorujemy, należy zakrywać pęcherze i nie spotykać się z osobami, które są szczególnie narażone na zarażenie. Półpasiec mija maksymalnie po kilku tygodniach, w tym czasie warto odpoczywać i stosować się do zaleceń lekarza.
Ekologia.pl (Magdalena Karwat)

Bibliografia

  1. “https://www.medicalnewstoday.com/articles/154912#symptoms”; data dostępu: 2021-05-24
  2. “https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/shingles/symptoms-causes/syc-20353054”; data dostępu: 2021-05-24
  3. “https://www.webmd.com/skin-problems-and-treatments/shingles/default.htm”; data dostępu: 2021-05-24
  4. “https://www.medicinenet.com/shingles_herpes_zoster/article.htm”; data dostępu: 2021-05-24
  5. “https://www.healthline.com/health/shingles”; data dostępu: 2021-05-24
Ocena (5.0) Oceń:
Pasaż zakupowy