Włókniaki – przyczyny i naturalne metody leczenia. Jak pozbyć się włókniaków?

Ideał gładkiej skóry jest bardzo trudny do doścignięcia. Włókniaki należą do pospolitych zmian, które mimo swojej łagodności bywają dość uciążliwe estetycznie. Niestety, z wiekiem pojawia się ich zwykle na ciele coraz więcej. Wyjaśniamy, kiedy wypustki na skórze mogą być powodem do niepokoju oraz w jaki sposób można pozbyć się włókniaków na dobre.



Włókniaki na szyi. Źródło: shutterstockWłókniaki na szyi. Źródło: shutterstock
  1. Co to są włókniaki?
  2. Włókniaki miękkie i twarde – jak je rozpoznać?
  3. Przyczyny powstawania włókniaków
  4. Czy włókniaki na skórze mogą być groźne?
  5. W jaki sposób można się pozbyć włókniaków?
  6. Naturalne metody leczenia włókniaków
  7. Czy włókniakom można jakoś zapobiegać?
Istnieje cały szereg zmian, które mogą dość nagle rozwinąć się na skórze – spora część z nich ma niestety charakter trwały. Prawidłowa diagnoza jest bardzo ważna ze względów czysto zdrowotnych, gdyż pozwala odpowiednio wcześnie zareagować w przypadku poważniejszych chorób. Na szczęście włókniaki na skórze są na ogół niegroźne, a przy tym dość częste, bowiem dotyczą nawet co 2-4 dorosłego człowieka.

Co to są włókniaki?


Włókniaki to zmiany o charakterze nowotworowym. Nie ma jednak powodu do paniki, gdyż mają one charakter łagodny i wiążą się po prostu z niekontrolowanym przerostem komórek tkanki łącznej. Klasyczne włókniaki występują na skórze, rzadziej na śluzówce i mają nieco inny charakter niż mięśniaki macicy (również czasem zwane włókniakami) czy gruczolakowłókniaki obserwowane w piersiach zwłaszcza w okresie dojrzewania.

Medycyna oficjalnie dzieli też włókniaki na dwa typy – miękkie, obserwowane właśnie nad powierzchnią skóry, oraz twarde, czyli podskórne. Te pierwsze są niczym innym jak nadwyżką skóry właściwej otoczonej komórkami nabłonka, którą można zwykle zasunąć palcem do środka. Oddzielnym typem włókniaków są zmiany pojawiające się w jamie ustnej: na podniebieniu, wewnętrznej stronie policzków, warg, a rzadziej również na języku. W tym przypadku guzki pokryte są oczywiście nabłonkiem śluzówki i mają charakter miękki, choć mogą przyjmować nieco większe rozmiary.

Pod względem anatomicznym włókniaki miękkie dzieli się dalej na znamiona komórkowe miękkie, brodawczaki i tłuszczaki, a ów podział wyjaśnia różną budowę zmian – od grudek, przez kopułki, a skończywszy na płytkach. Różnice te nie wypływają jednak na stopień zagrożenia czy sposoby leczenia.

Włókniaki miękkie i twarde – jak je rozpoznać?


To, co najczęściej przeszkadza nam na skórze, to poza znamionami i naczyniakami właśnie włókniaki miękkie, zwane fachowo również fibroma molle. Ich charakterystyczną cechą jest niewielki zazwyczaj rozmiar oraz kształt – pofałdowane guzki wyrastają zwykle na cienkich „łodyżkach”, a niekiedy wykazują wręcz tendencję do zwisania. Mają kolor cielisty lub jasnobrązowy w zależności od ilości nagromadzonego w komórkach pigmentu. Nie bolą, nie swędzą, a najczęściej umiejscowione są w okolicach pach, pachwin czy zgięciach stawów kolanowych, zazwyczaj w większych skupiskach. U niektórych ludzi włókniaki miękkie pojawiają się niestety również na twarzy, np. na powiekach, i wówczas bywają bardziej irytujące wizualnie, a często również po prostu przeszkadzają w widzeniu.
Włókniaki twarde (fibroma durum) natomiast są z reguły większe (do 1 cm w średnicy) i wyglądają zdecydowanie jak guzki o szerszej podstawie, widocznej wypukłości i barwie od beżu po czerwony brąz. Charakterystyczną cechą bywa ich nierównomierne wybarwienie – środek włókniaka twardego jest zwykle wyraźnie ciemniejszy niż jego brzegi. Występują najczęściej na kończynach, i choć nie dają się odprowadzić do wnętrza skóry, przesuwają się łatwo wraz z nią. Mogą dawać lekkie dolegliwości w postaci bólu przy ucisku lub świądu. Proces ich formowania się trwa przy tym całe tygodnie lub nawet lata.
Włókniaki pojawiają się również na powiekach. Źródło: shutterstock

Przyczyny powstawania włókniaków


Włókniaki co do zasady mogą pojawiać się u ludzi w różnym wieku – niektóre bywają wręcz wrodzone. Miękkie zmiany są jednak statystycznie częstsze u kobiet w wieku średnim i podeszłym, co najprawdopodobniej wiąże się ze zmianami hormonalnymi typowymi dla ciąży oraz przekwitania. Czynnikami zwiększonego ryzyka rozwoju włókniaków wydają się być również cukrzyca, otyłość oraz choroby układu sercowo-naczyniowego.

Nie potrafimy jednoznacznie wyjaśnić dlaczego u niektórych ludzi powstają włókniaki, a u innych nie. Wydaje się, że w dużej części przypadków przyczyna może tkwić w podrażnieniu. Włókniaki jamy ustnej pojawiają się na przykład częściej u osób noszących aparaty ortodontyczne lub cierpiących na wadę zgryzu, zaś lokalizacja włókniaków miękkich w pachwinach również sugeruje zwiększone ocieranie skóry o skórę. Włókniaki twarde bywają natomiast bezpośrednią konsekwencją wcześniejszych urazów czy ukąszeń przez owady, które zostały niepotrzebnie rozdrapane.

Czy włókniaki na skórze mogą być groźne?


Co do zasady włókniaki miękkie i twarde są wyłącznie defektem estetycznym – nie stanowią żadnego zagrożenia dla zdrowia, ale też nie ma co liczyć na ich spontaniczne ustąpienie. Te drobne i nieliczne można całkowicie ignorować, chyba, że sprawiają nam zbyt duży dyskomfort psychologiczny.

Bywa jednak tak, że lokalizacja lub rozmiar włókniaka czynią go podatnym na częste zadrapania czy otarcia. Efektem bywa krwawienie i podrażnienie skóry wokół. Mimo, że samo w sobie to zjawisko również nie jest większym ryzykiem, stwarza jednak możliwość wdarcia się drobnoustrojów, które spowodują infekcję.

W bardzo rzadkich przypadkach zmiany przypominające wyglądem włókniaki mogą być symptomem poważniejszych chorób takich jak genetyczny zespół Birt-Hogg-Dubé związany z torbielowatością płuc czy choroba Cowdena obejmująca całych wachlarz łagodnych nowotworów. Tylko duża ilość włókniaków w połączeniu z dodatkowymi symptomami może być jednak traktowana jako podstawa do podejrzeń. Czasami sugeruje się też, że skłonność do włókniaków może mieć przełożenie na polipowatość jelita grubego, ale jak dotąd związek ten nie został jednoznacznie potwierdzony.
Tabela przedstawiająca sposoby radzenia sobie z włókniakami; opracowanie własne

W jaki sposób można się pozbyć włókniaków?


W niektórych przypadkach usuwanie włókniaków może być wysoce wskazane. Poza zmianami wpływającymi negatywnie na nasze samopoczucie do tej kategorii należą włókniaki zlokalizowane na powiekach czy w jamie ustnej, które mogą po prostu utrudniać codzienne życie.

Wszystkie typy włókniaków poddają się leczeniu chirurgicznemu. Usuwa się je za pomocą skalpela w znieczuleniu miejscowym w trybie ambulatoryjnym. Mimo interwencyjnego charakteru rozwiązanie to jest polecane ze względu na skuteczność i niski poziom powikłań. Mniejsze włókniaki miękkie wycinane są też czasem za pomocą nożyczek chirurgicznych. Ponadto stosunkowo efektywnie usuwa się je za pomocą wymrażania ciekłym azotem (kriochirurgii) bez naruszania integralności tkanki. Włókniaki po prostu same odpadają, ale u osób o ciemniejszej karnacji skutkiem ubocznym mogą być lokalne przebarwienia skóry. Bezpieczniejsze pod tym względem są elektrokoagulacja, czyli zniszczenie zmiany za pomocą strumienia prądu bądź też zastosowanie lasera frakcyjnego CO2 – najskuteczniejszego, ale też najdroższego.

Niestety, włókniaki twarde nie nadają się do terapii laserem, zimnem ani prądem, gdyż mają tendencję do odrastania. Poza chirurgicznym zabiegiem jedyną opcją leczenia są tutaj zastrzyki sterydowe polecane przede wszystkim w przypadku dużych zmian.
Włókniak twardy na plecach. Źródło: shutterstock

Naturalne metody leczenia włókniaków


W wielu źródłach natkniemy się na sugestie samodzielnego pozbywania się włókniaków. Do twardych guzków poleca się na przykład metodę stopniowego wysuszania zmiany octem lub olejkiem z drzewa herbacianego, ale tutaj dermatolodzy nie są specjalnie przychylni. Owszem, zmiana może się częściowo złuszczyć, ale nie bez szkody dla skóry wokół i bez gwarancji całkowitego usunięcia.

Znacznie lepsze są perspektywy usuwania włókniaków miękkich w domowych warunkach. Jeśli podstawa guzka jest wąska, wystarczy obwiązać ją ciasno nitką lub nicią dentystyczną tuż nad powierzchnią skóry. Zablokujemy tym samym dopływ krwi do tkanki, a po kilku dniach powinna ona obumrzeć i samodzielnie odpaść. Ślady takiej procedury będą minimalne.

Uwaga:
Nigdy nie należy samodzielnie próbować usuwać większych włókniaków ze względu na ryzyko poważnego krwotoku i infekcji.

Czy włókniakom można jakoś zapobiegać?


Niektórzy ludzie mają wyraźną skłonność do włókniaków i jest to fakt, z którym trudno walczyć. Pojawiające się zmiany można konsekwentnie usuwać, ale nie wpływa to wcale na prawdopodobieństwo pojawiania się nowych – zjawiska typowego dla procesu starzenia się. Tym niemniej, ograniczaniu skali problemu może na pewno pomóc utrzymywanie zdrowej wagi ciała – szczupłość ogranicza bowiem ryzyko otarć w zgięciach stawów i fałdach skórnych. Ponadto, wskazane może być również unikanie noszenia biżuterii oraz unikanie ciasnej bielizny, zwłaszcza biustonoszy wpijających się w skórę pod pachami.

Generalnie, niektórzy ludzie powinni po prostu nauczyć się żyć z włókniakami, tak jak żyje się z piegami czy znamionami. Ślepe podążanie z ideałami z mediów nie służy wszak ani zdrowiu psychicznemu, ani fizycznemu!
Ekologia.pl (Agata Pavlinec)

Bibliografia

1. „Multiple soft fibromas of the lid” Manuel John i in., https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4448242/, 11/03/2022
2. “Fibroma, soft (Skin Tag, Acrochordon, Fibroma Molle, Fibroepithelial Polyp” Mark Eid, https://www.dermatologyadvisor.com/home/decision-support-in-medicine/dermatology/fibroma-soft-skin-tag-acrochordon-fibroma-molle-fibroepithelial-polyp/, 11/03/2022
3. “Skin tags” AOCD, https://www.aocd.org/page/SkinTags, 11/03/2022
4. “Skin Tags: Symptoms, Causes, and Treatment Options” Julie Davies Canter, https://www.everydayhealth.com/skin-and-beauty/skin-tag-causes-and-treatments.aspx, 11/03/2022
5. “Skin tags” https://www.nhs.uk/conditions/skin-tags/, 11/03/2022
6. “What You Need To Know About Preventing Skin Tags” Rachael Zimlich, https://www.verywellhealth.com/how-to-prevent-skin-tags-5112626, 11/03/2022
7. “Skin Tag Removal” Gary W. Cole, https://www.medicinenet.com/skin_tag/article.htm, 11/03/2022

Ocena (3.3) Oceń: