Zimne dłonie i stopy ‒ przyczyny, objawy i leczenie zimnych dłoni i stóp

Zimne dłonie i stopy wydają się niewielkim problemem, ale tylko osoby, których wciąż dopada ta dolegliwość wiedzą, jak jest ona uciążliwa. W niektórych przypadkach nie pomaga koc i ciepła herbata lub objawy wracają tak często, że stają się nie do zniesienia. Warto wiedzieć, kiedy wystarczy lepsze i cieplejsze ubranie, a kiedy należy po prostu udać się do lekarza po fachową pomoc.



Zimne dłonie i stopy mogą mieć dużo przyczyn – od zwykłego przemarznięcia, po poważniejsze choroby. Źródło: shutterstockZimne dłonie i stopy mogą mieć dużo przyczyn – od zwykłego przemarznięcia, po poważniejsze choroby. Źródło: shutterstock
  1. Zimne dłonie - co to znaczy?
  2. Zimne dłonie - główne przyczyny
  3. Jak skutecznie rozgrzać dłonie i stopy?
  4. Zimne dłonie – jak leczyć i kiedy odwiedzić lekarza?

Zimne dłonie - co to znaczy?

Ludzkie ciało jest bardzo czułym i dokładnym instrumentem - jest zaprojektowane tak, by regulować swoją temperaturę i dostosowywać się do niej. Kiedy na zewnątrz lub w otoczeniu jest zimno, ciało dba o to, by krew szybciej przepływała do ważnych narządów i by je ocieplała. Jednocześnie może być to powodem odpływania krwi od dłoni i stóp, co czasami wywołuje uczucie zimna i jest to zjawisko zupełnie normalne. W takiej sytuacji naczynia krwionośne w dłoniach i stopach zwężają się. Niektórzy jednak zmagają się z uczuciem zimna przez cały czas, wtedy może to oznaczać problem z przepływem krwi lub naczyniami krwionośnymi w dłoniach.

Szczególnie narażone na zimne dłonie i stopy są osoby starsze i niemowlęta. Osoby starsze tracą zdolność dobrego regulowania temperatury ciała, spowalnia się także ich metabolizm. Niejednokrotnie cierpią także na inne choroby lub biorą leki, które mogą się przyczyniać do uczucia zimnych dłoni. Z kolei niemowlęta szybciej tracą ciepło ciała w zimnie, ponieważ mają większą powierzchnię ciała w porównaniu z ich wagą, nie mają także zbyt wiele tłuszczu pod skórą i ich naturalna regulacja temperatury ciała nie jest w pełni rozwinięta.
ZIMNE DŁONIE I STOPY - możliwe przyczyny
  • Niska temperatura otoczenia      
  • Słabe krążenie krwi      
  • Uszkodzenie nerwów dłoni lub stóp      
  • Niedokrwistość (niedobór żelaza)      
  • Cukrzyca      
  • Choroby serca      
  • Niedoczynność tarczycy      
  • Zespół Raynauda      
  • Toczeń      
  • Zespół cieśni nadgarstka      
  • Niedobór witaminy B12      
  • Infekcja bakteryjna lub wirusowa      
  • Palenie tytoniu    
Tabela przedstawia możliwe przyczyny występowania zimnych dłoni i stóp. Źródło: opracowanie własne.

Zimne dłonie - główne przyczyny

Aby chronić najważniejsze narządy w ludzkim organizmie, takie jak serce i płuca, ciało kieruje do nich większy dopływ krwi, i tym samym pozostawia mniej krwi krążącej w dłoniach i stopach. Najczęściej zimne dłonie oznaczają po prostu, że „temperatura wewnętrzna” spadła trochę za nisko i organizm na to reaguje. Jeśli jednak kończyny są zimne cały czas i ten stan zaczyna być niepokojący, warto zastanowić się, co może być głębszą przyczyną.

Najczęstsze schorzenia, które mogą powodować zimno w kończynach, są związane ze słabym krążeniem krwi lub uszkodzeniem nerwów dłoni lub stóp. Wśród nich np. niedokrwistość (anemia), czyli stan, w którym człowiek posiada mniej zdrowych i prawidłowo funkcjonujących czerwonych krwinek niż normalnie, a wiąże się to zwykle z niedoborem żelaza. Określić to może łatwo badanie krwi, a lekarz może zalecić spożywanie większej ilości pokarmów, takich jak warzywa liściaste czy stosowanie suplementów.

Zdarza się, że zimne dłonie i stopy są spowodowane chorobą tętnic, ponieważ jej schorzenia często zmniejszają przepływ krwi do kończyn. Niestety, choroba tętnic obwodowych dotyka około jednej trzeciej osób w wieku powyżej 50 lat z cukrzycą. Zresztą sama cukrzyca również może być przyczyną zimnych dłoni, ponieważ słabe krążenie krwi jest objawem tej choroby. Podobne skutki mają także choroby serca czy uszkodzenia nerwów (neuropatia obwodowa), bywające również powikłaniami cukrzycy.

Powszechna w ostatnich latach niedoczynność tarczycy to stan, w którym tarczyca nie wytwarza wystarczającej ilości hormonów tarczycy, aby utrzymać prawidłowe funkcje metaboliczne organizmu, a uczucie zimna jest jednym z jej objawów (obok zmęczenia, bólu i sztywności stawów, suchości skóry, przerzedzenia włosów czy depresji). Jeśli obserwuje się u siebie te symptomy, warto odwiedzić endokrynologa i zrobić potrzebne badania.

Istnieje również choroba zwana Zespołem Raynauda, która charakteryzuje się tym, że palce lub czasami inne części ciała są zimne lub drętwe. Wynika to ze zwężenia tętnic w dłoniach lub stopach, co uniemożliwia prawidłowe krążenie krwi. Ten Zespół może powodować czasami nawet zmianę koloru palców. Dokładna przyczyna Raynauda nie jest do końca znana.

Inne choroby, których objawem są zimne dłonie i stopy, to np. toczeń (choroba autoimmunologiczna) czy zespół cieśni nadgarstka. Warto także sprawdzić poziom witaminy B12 (istotne zwłaszcza w przypadku diety wegańskiej), ponieważ jej niedobór powoduje czasami objawy neurologiczne, w tym uczucie zimna w dłoniach i stopach, drętwienie lub mrowienie. Ponadto każda infekcja wirusowa lub bakteryjna, która wywołuje gorączkę, może powodować efekt zimnych dłoni, ponieważ ciało kieruje krew do ważnych narządów. Jedną z możliwych przyczyn jest także palenie tytoniu, które powoduje uszkodzenie naczyń krwionośnych w całym ciele. Te następnie zwężają się i mogą powodować zimne palce u rąk i nóg. A niektóre osoby posiadają zimne dłonie genetycznie i nie jest to objawem żadnego schorzenia.
W przypadku tendencji do marznięcia dłoni czy stóp, ważne jest, żeby regularnie dbać o rozgrzanie ciała. Źródło: shutterstock

Jak skutecznie rozgrzać dłonie i stopy?

Bez względu na przyczyny zimnych dłoni czy stóp, warto znać kilka szybkich sposobów, aby skutecznie je rozgrzać i czuć się dzięki temu bardziej komfortowo. Na czele listy są absolutnie podstawy – trzeba zastanowić się nad wyborem odpowiedniej odzieży. Czapka, rękawiczki, ciepłe skarpetki i ciepłe okrycie wierzchnie w chłodne dni to absolutne minimum na początek. Osoby z tendencją do marznięcia powinny ubierać się w warstwy, by nie doprowadzić do wychłodzenia organizmu, a także nie nosić obcisłych ubrań. Niektórzy uważają, że ważny jest też szalik lub golf, ponieważ pomagają utrzymać ciepło. Jeśli zaczynają się pierwsze objawy i czuje się zimno już „w środku” ciała, to pierwszą reakcją powinno być założenie ciepłych skarpetek i swetra. Nie warto starać się „wytrzymać” w zimnie.

Nie bez znaczenia będą także codzienne ćwiczenia! Ale spokojnie, do ćwiczeń można zaliczyć także chodzenie. Regularny wysiłek fizyczny każdego dnia na stałe poprawia krążenie krwi. Pomocna może być też szybka rozgrzewka, np. podskakiwanie, aby krew „ruszyła”. Można także zacząć od krótkiego marszu w miejscu – siedząc – wystarczy poruszać palcami i robić kółka stopami i każdym palcem u stopy po kolei. Takie ćwiczenia stóp przydadzą się osobom, które często czują ich sztywność. Żeby zachować zdrowie i zdrowe ciało, należy ćwiczyć regularnie i znaleźć codziennie przynajmniej pół godziny dziennie, żeby się rozciągnąć lub spacerować.

Zawsze można także użyć elektrycznej poduszki grzewczej. Elektryczne poduszki grzewcze są dostępne w różnych rozmiarach i stylach, których można używać do różnych obszarów ciała. Najważniejsze obszary do ogrzania to dolna część pleców i stopy, może to pomóc w otwarciu naczyń krwionośnych i umożliwić większy przepływ krwi do nóg. Takich poduszek używa się np. w nocy. Czasem jednak wystarczy potrzymać jakiś czas coś ciepłego, na przykład ciepły napój. Warto wypróbować także szybki, energiczny masaż dłoni lub stóp.
Czasami objawy wymagają wizyty u lekarza. Źródło: shutterstock

Zimne dłonie – jak leczyć i kiedy odwiedzić lekarza?

Czasami rzeczywiście nie ma się czym przejmować - zmiana temperatury ciała jest zupełnie normalna, ponieważ w zależności od sytuacji, krew przepływa w ciele inaczej. Jeśli jednak dłonie i stopy są zimne przez cały czas, bez względu na inne czynniki, takie jak pogoda na zewnątrz czy temperatura w najbliższym otoczeniu, warto skontaktować się z lekarzem pierwszego kontaktu, może to bowiem oznaczać chorobę, którą należy niezwłocznie leczyć. Jeśli pojawiają się przy tym dodatkowe objawy, takie jak np. zmiana koloru palców rąk lub nóg, trudności w oddychaniu lub ból dłoni lub nóg, gorączka, twarda skóra, uczucie niepokoju lub dużego zmęczenia lub gdy objawy pojawiają się bardzo często - z pewnością należy szukać pomocy u lekarza specjalisty. Może to oznaczać np. problemy z krążeniem.

Leczenie jest oczywiście uzależnione od przyczyny zimnych dłoni. W zależności od stanu, lekarz może zalecić zmianę stylu życia, aby złagodzić objawy. Zmiana stylu życia oznacza najczęściej ograniczenie lub unikanie stosowania wyrobów tytoniowych oraz narażenia na tzw. palenie bierne. Osoby ze skłonnością do posiadania zimnych rąk, powinny nosić rękawiczki, czapki i inną odzież ochronną, gdy przebywają na świeżym powietrzu; podobnie podczas dotykania czy przenoszenia zimnych przedmiotów, np. w lodówce czy w zamrażarce. Ulgę mogą przynosić też regularnie stosowane termofory. Lekarz może zalecić także unikania gwałtownych zmian temperatury, np. wejścia do klimatyzowanego pomieszczenia. Warto także unikać stresu lub ćwiczyć techniki jego redukcji, uprawiać sport, unikać alkoholu i napojów zawierających kofeinę. W niektórych przypadkach pomocne mogą okazać się leki. Podczas wizyty lekarz może zapytać o historię leczenia, urazy, wypadki czy operacje, zwłaszcza te obejmujące dłonie lub stopy. Może on zbadać te kończyny pod kątem nieprawidłowości.
W przypadku niektórych wizyt lekarz może wykonać test stymulacji zimnem; do palców przykleja się wtedy małe urządzenie, aby zmierzyć ich reakcję na zmiany temperatury. Specjalne urządzenie wykrywa, po jakim czasie palce wracają do ich normalnej temperatury. Oczywiście lekarz może zlecić również wykonanie badań krwi. Bez względu na ostateczną przyczynę to zawsze, gdy w ciele dzieje się coś niepokojącego, warto odwiedzić lekarza lub na początek zrobić podstawowe badania krwi.
Ekologia.pl (Magdalena Karwat)

Bibliografia

  1. “https://www.assh.org/handcare/condition/cold-hands”; data dostępu: 2021-05-05
  2. “https://health.clevelandclinic.org/why-are-my-hands-and-feet-always-cold-and-should-i-worry/”; data dostępu: 2021-05-05
  3. “https://www.mayoclinic.org/symptoms/cold-hands/basics/when-to-see-doctor/sym-20050648”; data dostępu: 2021-05-05
  4. “https://www.healthline.com/health/cold-feet-and-hands#bottom-line”; data dostępu: 2021-05-05
  5. “https://www.buoyhealth.com/learn/cold-hands#treatment-and-relief ”; data dostępu: 2021-05-05
  6. “https://my.clevelandclinic.org/health/symptoms/17861-cold-hands#when-to-call-the-doctor ”; data dostępu: 2021-05-05
Ocena (3.8) Oceń:
Pasaż zakupowy