Krenoterapia (kuracja pitna) – opis zabiegu, wskazania i przeciwwskazania do krenoterapii

Kuracja pitna, czyli właśnie krenoterapia, należy do klasyki leczenia uzdrowiskowego. Specyficzne wody zdrojowe cechują się bowiem właściwościami, które mogą aktywnie oddziaływać na nasz organizm, zarówno w aplikacji zewnętrznej (balenologia), jak i wewnętrznej. Komu można więc dziś polecić krenoterapię? Jak można ją bezpiecznie realizować?



Krenoterapia to inaczej kuracja wodami zdrojowymi. Źródło: shutterstockKrenoterapia to inaczej kuracja wodami zdrojowymi. Źródło: shutterstock
  1. Historia krenoterapii
  2. Jak działa krenoterapia?
  3. Jakie wody wykorzystywane są w krenoterapii?
  4. Jakie schorzenia leczy krenoterapia?
  5. Przeciwwskazania dla stosowania krenoterapii
  6. Jak skorzystać z krenoterapii?
Jeżdżenie „do spa” nieustannie jest w modzie. Niestety, zainteresowanie współczesnych klientów najczęściej skupia się na egzotycznych saunach i relaksie w jacuzzi, raczej niż na esencji hydroterapii. Tymczasem leczenie wodą, również w postaci doustnej, może okazać się o wiele bardziej efektywne niż promowane szeroko suplementy czy prozdrowotne napoje.

Historia krenoterapii

Idea wykorzystania wód źródlanych do celów terapeutycznych sięga antycznego Egiptu, Grecji i Rzymu. Oprócz kąpieli starożytni nie wahali się również popijać specyficznie pachnących i smakujących wód, wierząc w ich właściwości oczyszczające, tonizujące czy stymulujące. Na dobre zainteresowanie różnymi formami hydroterapii rozwinęło się jednak dopiero w XVIII i XIX w., kiedy to naukowcy zaczęli identyfikować skład chemiczny i łączyć określone pierwiastki z konkretnymi aspektami biologicznymi. Moda na picie ze źródeł miała również ścisły związek z licznymi zatruciami i epidemiami wybuchającymi co róż w przeludnionych miastach o niskich standardach sanitarnych. Już w XVI w. zaczęto butelkować wodę ze źródeł w Belgii, Francji, Włoszech i Niemczech, ale dopiero rozwój technologii fabrycznej, a przede wszystkim wynalezienie maszyny do korkowania w 1840 r., sprawiło, że lecznicze H2O trafiło na półki aptek w całej Europie.

Poszczególne kraje czy regiony szczycą się przy tym własną tradycją terapii lokalnymi wodami mineralnymi. Na przykład w słynnym czeskim uzdrowisku Karlove Vary dr David Becher zalecał swoim pacjentom picie 12-15 szklanek lokalnej solanki dziennie, dobierając jednak terapię do potrzeb indywidualnych pacjentów.

Jak działa krenoterapia?

Na świecie butelkuje i sprzedaje się dziś nawet ponad cztery tysiące różnych wód mineralnych. Należy jednak rozróżnić między standardowymi wodami mineralnymi zawierającymi cenne dla zdrowia makro- i mikroelementy, a wodami leczniczymi. Te ostatnie podlegają ścisłym regulacjom i muszą być w precyzyjny sposób przebadane pod kątem oddziaływania konkretnych jonów w danych ilościach na procesy biochemiczne zachodzące w organizmie. Nie każda woda mineralna jest więc uznawana za wodę leczniczą.

Organizm ludzki do sprawnego funkcjonowania potrzebuje ok. 20 minerałów – ich głównym źródłem są skały macierzyste, wypłukiwane w ciągu wieków przez wody źródlane. Z dawnych opisów ekspedycji polarnych, których członkowie pili wyłącznie wodę pochodzącą z rozpuszczonego śniegu, wiemy, że choć zapewnia ona pożądany poziom hydratacji ,powoduje poważne niedobory mineralne – u podróżników obserwowano m.in. słabość, zmęczenie, konwulsje, a nawet utratę świadomości i śmierć. Na tej samej zasadzie w niektórych rejonach w Norwegii, gdzie w glebie i wodach powierzchniowych jest wyjątkowo niski poziom potasu, zwierzęta hodowlane cierpiały na zmiękczenie kości, zaś w Chinach na obszarach z deficytem selenu ludzie częściej chorowali na niewydolność serca.

Analogicznie więc picie wód bogatych w minerały ma działać terapeutycznie, wyrównując ewentualne niedobory, a także wywołując w organizmie określone reakcje chemiczne. Już w XIX w. zaobserwowano, że woda bogata w wodorowęglany przynosi ulgę przy chorobie wrzodowej oraz bólach żołądka, a także pomaga rozrzedzić wydzielinę w drogach oddechowych i ułatwić odkaszliwanie.

Okazuje się, że sole rozpuszczone w H20 są dobrze absorbowane w jelitach i łatwo dystrybuowane poprzez krwiobieg po całym organizmie. Co więcej, niektóre związki mineralne, np. siarczan magnezu skutecznie wiążą wodę w jelitach i tym samym zapobiegają zaparciom. Siarczan sodu pomaga leczyć zatrucie ołowiem, wiążąc toksyczny metal w nierozpuszczalną sól i ułatwiając organizmowi pozbycie się go. W podobny sposób źródła bogate w żelazo poleca się od wieków ludziom chorym na anemię, podczas gdy niektóre czeskie wody lecznicze zawierające lit tradycyjnie wykorzystywane były do leczenia depresji.
Woda z górskich źródeł od dawna uważana była za leczniczą. Źródło: shutterstock

Jakie wody wykorzystywane są w krenoterapii?

We współczesnym wodolecznictwie wykorzystuje się przede wszystkim silnie zmineralizowane wody pochodzące z naturalnych źródeł. Dobrym przykładem są tutaj wody kwasowęglowe zawierające dwutlenek węgla w stężeniu 250–1000 mg/dm³ czy szczawy, w których poziom CO2 przekracza 1000 mg/ dm³. Dalej, szeroko wykorzystuje się również bardzo „aromatyczne” wody siarczkowo-siarkowodorowe zawierające jony siarkowe oraz siarkowodór oraz słone w smaku solanki zawierające przede wszystkim chlorek sodu.

Mniej znane, ale również stosowane w terapii uzdrowiskowej są wody swoiste z podwyższoną zawartością wybranego składnika mineralnego, choć ogólna liczba soli może wcale nie przekraczać minimalnego limitu 1000 mg na litr, przyjętego w definicji wody mineralnej. Mowa przede wszystkim o wodach żelazistych, jodkowych, fluorkowych, a nawet radonowych. Te ostatnie charakteryzują się wręcz ograniczonym stopniem promieniowania jonizacyjnego, które paradoksalnie może mieć korzystny wpływ na zdrowie. Wykorzystywane na przykład w polskim uzdrowisku w Świeradowie mają obniżać poziom glukozy oraz niekorzystnego cholesterolu we krwi, działać moczopędnie, przeciwzakrzepowo oraz wspomagająco przy zrastaniu kości.

Jakie schorzenia leczy krenoterapia?

Skala zastosowań wód leczniczych w Polsce i na świecie jest bardzo szeroka. W pierwszej kolejności mówimy oczywiście o wyrównywaniu niedoborów powstałych np. w skutek nieodpowiedniej diety czy zaburzeń metabolicznych. Mowa np. o niedokrwistości czy osteoporozie.

Poza tym odpowiednio dobrana kuracja pitna łagodzi dolegliwości ze strony układu żołądkowego – nie tylko wspomnianą wyżej chorobę wrzodową, ale także nieżyt żołądka, zaburzenia jelitowe, w tym chroniczne zaparcia, a także chorobę refluksową i stany zapalne dróg żółciowych oraz trzustki. Drugim szerokim polem zastosowań są schorzenia dróg oddechowych, w tym nawracające zapalenia oskrzeli lub nieżyty na tle alergicznym, przy których szczególnie skuteczne okazują się wody siarczkowe. W leczeniu chorób układu moczowego wykorzystuje się z kolei przede wszystkim wody chlorkowe, które przynoszą ulgę przy kamicy nerkowej, zapaleniach pęcherza moczowego i cewki, a także kolkach nerkowych.

Krenoterapię poleca się również na choroby układu krążenia, zarówno powszechne w społeczeństwie nadciśnienie, jak i chorobę niedokrwienną serca. Wspomniane już wody radonowe mogą skutecznie redukować ryzyko rozwoju miażdżycy, a dodatkowo stymulują gruczoły przysadki i nadnerczy i mogą być stosowane we wspomaganiu niepłodności i łagodzeniu objawów menopauzy. Kuracja pitna uważana jest także za bezpieczną, skuteczną i niedrogą formę prewencji chorób metabolicznych, takich jak cukrzyca, dna moczanowa, a nawet dotykająca coraz większego odsetku społeczeństwa otyłość. Wskazania do picia wód silnie zmineralizowanych to również osteoporoza, w przebiegu której poleca się przede wszystkim wody fluorkowe, choroba zwyrodnieniowa stawów czy nadczynność tarczycy.
Tabela przedstawiająca wskazania do krenoterapii; opracowanie własne

Przeciwwskazania dla stosowania krenoterapii

Mogłoby się wydawać, że nie ma bardziej naturalnej i zarazem niewinnej terapii niż picie wody z minerałami. Jest to jednak pułapka, w którą łatwo wpaść, jeśli zapomnimy, że nadmiary bywają równie niebezpieczne jak deficyty. Wysoka koncentracja jonów może bowiem również szkodzić, zwłaszcza jeśli cierpimy na współistniejące schorzenia. Dobrym przykładem są tutaj wody wysokosodowe, które są bardzo niewskazane osobom z nadciśnieniem i ryzykiem chorób kardiologicznych. Poza tym do kuracji pitnej nie poleca się także pacjentom z ostrą kamicą nerkową, astmą oskrzelową, żółtaczką, czynną chorobą wrzodową, ostrą biegunką, nadkwasotą żołądka. Oczywiście, ewentualną zdatność danej wody w określonych ilościach powinno się zawsze rozważać pod kątem konkretnego pacjenta – stąd tak istotna jest kontrola lekarska.
Lecznicze wody mogą być również kupowane w butelkach do domowej terapii – zawsze pod kontrolą lekarza. Źródło: shutterstock

Jak skorzystać z krenoterapii?

Krenoterapia najczęściej bywa częścią szerszego leczenia uzdrowiskowego – w połączeniu z balneoterapią (kąpielami w wodach mineralnych), inhalacjami, fizjoterapią oraz zmianą diety. Będąc w sanatorium otrzymamy indywidualnie dobrany program terapii z zaleceniem ilości i częstotliwości picia danej wody – zazwyczaj trzy razy dziennie. Alternatywnie, kurację pitną można prowadzić indywidualnie w warunkach domowych po otrzymaniu precyzyjnej diagnozy oraz zaleceń dotyczących danego typu wody i częstotliwości jej picia. Stosowne wody kupuje się wówczas w aptece lub wyspecjalizowanych sklepach. Co ciekawe, ważna bywa nawet temperatura i tempo picia – nigdy nie próbujmy więc samodzielnie leczyć się wodą mineralną!
Ekologia.pl (Agata Pavlinec)

Bibliografia

  1. Ingegerd Rosborg, ; “Drinking Water Minerals and Mineral Balance”; Springer International Publishing, 2014;
  2. A Mooventhan i in. ; “Scientific Evidence-Based Effects of Hydrotherapy on Various Systems of the Body”; data dostępu: 2021-09-09
  3. Annalisa Passariello i in.; “Crenotherapy modulates the expression of proinflammatory cytokines and immunoregulatory peptides in nasal secretions of children with chronic rhinosinusitis””; American Journal of Rhinology & Allergy, January–February 2012, Vol. 26, No. 1;
  4. Mauro Vaccarezza, Marco Vitale; “Crenotherapy: a neglected resource for human health now re-emerging on sound scientific concepts”; data dostępu: 2021-09-09
  5. Juliane de Macedo Antunes i in.; “Hydrotherapy and crenotherapy in the treatment of pain: integrative review”; data dostępu: 2021-09-09
Ocena (5.0) Oceń: