Czas na polski biogaz?
Zapowiadana nowelizacja Prawa energetycznego ma ambicję „odblokować” rozwój biogazowni w Polsce i uczynić z biogazu jeden z filarów lokalnej energetyki. Rząd deklaruje stabilniejsze warunki inwestycyjne, większą przewidywalność przychodów oraz wzmocnienie bezpieczeństwa energetycznego obszarów wiejskich. Kluczowe pytanie brzmi jednak nie czy biogaz ma potencjał, lecz czy projektowane zmiany rzeczywiście usuwają bariery, które od lat hamują ten sektor.
- Potencjał znany od dawna, realizacja wciąż marginalna
- Terminy dla operatorów: porządkowanie chaosu, nie gwarancja sukcesu
- Stabilność pracy jako realny atut biogazu
- Planowanie sieci pod biogaz: największa obietnica i największe ryzyko
- Biogaz w pakiecie antyblackoutowym – słuszny kierunek, ograniczona skala
- Wnioski: regulacyjny test wiarygodności państwa
Potencjał znany od dawna, realizacja wciąż marginalna
Szacowany potencjał biogazu rolniczego w Polsce – ponad 8 mld m³ rocznie – regularnie pojawia się w dokumentach strategicznych i wystąpieniach polityków. Problem polega na tym, że przez lata nie przełożył się on ani na dynamiczny wzrost liczby instalacji, ani na znaczący udział biogazu w krajowym miksie energetycznym.
Główne bariery miały charakter systemowy: nieprzewidywalne procedury przyłączeniowe, ryzyko regulacyjne, ograniczenia infrastrukturalne oraz brak długoterminowej stabilności inwestycyjnej. Nowelizacja Prawa energetycznego próbuje odpowiedzieć na część z tych problemów, koncentrując się głównie na procedurach sieciowych i relacji inwestor–operator.
Terminy dla operatorów: porządkowanie chaosu, nie gwarancja sukcesu
Jednym z kluczowych rozwiązań jest wprowadzenie wiążących terminów dla operatorów systemów elektroenergetycznych na etapie weryfikacji wniosków o warunki przyłączenia. Operator ma 60 dni na potwierdzenie kompletności dokumentacji lub wezwanie do jej uzupełnienia.
To istotna zmiana w porównaniu z dotychczasową praktyką przeciągających się postępowań, które skutecznie blokowały proces inwestycyjny i utrudniały finansowanie projektów. Jednocześnie nowe przepisy nie eliminują całego ryzyka: brak jest automatycznych sankcji za opóźnienia, a samo przyspieszenie procedury nie oznacza pozytywnej decyzji. To krok w stronę większej przejrzystości, ale nie pełna ochrona interesów inwestora.
Stabilność pracy jako realny atut biogazu
Biogazownie wyróżniają się na tle innych odnawialnych źródeł energii wysoką dyspozycyjnością. Możliwość pracy nawet przez 8 tys. godzin rocznie czyni je jednym z niewielu OZE zdolnych do stabilnego zasilania systemu.
Biogazownie to lokalne, stabilne źródła energii, które pracują na rzecz polskiej wsi. Wspierają rozwój obszarów wiejskich, pozwalają efektywniej wykorzystać potencjał polskiego rolnictwa i dają rolnikom nowe źródło dochodu. Dlatego przygotowaliśmy rozwiązania, które będą impulsem dla rozwoju biogazu – ułatwią planowanie inwestycji i zapewnią przewidywalne przychody. To korzyści nie tylko dla inwestorów, ale dla całych lokalnych społeczności – większe bezpieczeństwo energetyczne, lepsze wykorzystanie surowców z gospodarstw rolniczych i wzmocnienie lokalnej ekonomii. Chcemy, aby biogaz stał się jednym z fundamentów lokalnej energetyki – mówi Minister Energii Miłosz Motyka.
Nowe regulacje umożliwiają sezonowe wprowadzanie energii do sieci z gwarantowaną mocą przyłączeniową przez co najmniej 14 godzin na dobę oraz upraszczając procedury przyłączeniowe dla instalacji pracujących według harmonogramu. To realne ułatwienie, choć obejmuje ono określony model funkcjonowania biogazowni i nie rozwiązuje wszystkich problemów technicznych, zwłaszcza w przypadku większych projektów.
Nowelizacja wzmacnia pozycję biogazowni w systemie elektroenergetycznym, przewidując ich ograniczanie lub odłączanie w ostatniej kolejności w sytuacjach zagrożenia pracy sieci. To formalne uznanie biogazu za źródło stabilizujące system.
Jednocześnie brak jest szczegółowych mechanizmów egzekwowania tego priorytetu. W praktyce decyzje kryzysowe podejmowane są operacyjnie, a skuteczność ustawowych zapisów będzie możliwa do oceny dopiero w realnych sytuacjach napięć systemowych.
Planowanie sieci pod biogaz: największa obietnica i największe ryzyko
Najdalej idące zmiany dotyczą planowania rozwoju infrastruktury sieciowej. Operatorzy mają obowiązek uwzględniać biogazownie w planach rozwoju sieci, a w przypadku odmowy przyłączenia nie będą mogli zamknąć procesu – konieczne będzie wskazanie terminu realizacji po wykonaniu niezbędnych inwestycji.
Dodatkowo wprowadzono mechanizm zwrotu części kosztów rozbudowy sieci, co ma poprawić ekonomikę projektów. To rozwiązania potencjalnie przełomowe, ale jednocześnie najbardziej podatne na opór instytucjonalny. Operatorzy działają w ścisłych ramach taryfowych i inwestycyjnych, a realizacja planów sieciowych bywa rozciągana w czasie. Bez silnego nadzoru regulacyjnego istnieje ryzyko, że zapisy pozostaną głównie deklaratywne.
Biogaz w pakiecie antyblackoutowym – słuszny kierunek, ograniczona skala
Włączenie biogazu do szerszej reformy energetycznej i pakietu antyblackoutowego jest logiczne z punktu widzenia bezpieczeństwa energetycznego. Lokalne, dyspozycyjne źródła oparte na krajowych surowcach zwiększają odporność systemu.
Trzeba jednak jasno powiedzieć: obecna skala sektora biogazowego w Polsce jest zbyt mała, by mieć znaczenie systemowe. Bez równoległego rozwoju biometanu, spójnej strategii dla wsi oraz rozwiązania konfliktów społecznych wokół lokalizacji instalacji, potencjał ten pozostanie w dużej mierze niewykorzystany.
Wnioski: regulacyjny test wiarygodności państwa
Nowelizacja Prawa energetycznego jest krokiem w dobrą stronę. Porządkuje procedury, wzmacnia pozycję biogazu w systemie i sygnalizuje zmianę podejścia państwa do tej technologii. Nie jest jednak przełomem samym w sobie.
O tym, czy „czas na polski biogaz” rzeczywiście nadszedł, zdecyduje nie treść ustawy, lecz praktyka jej stosowania: działania operatorów, konsekwencja regulatora i realna przewidywalność dla inwestorów. Biogaz nie potrzebuje już kolejnych deklaracji – potrzebuje skutecznie egzekwowanych reguł gry.
Absolwentka Inżynierii Środowiska na Politechnice Warszawskiej. Specjalizuje się w technicznych i naukowych tekstach o przyrodzie, zmianie klimatu i wpływie człowieka na środowisko. W swoich artykułach łączy rzetelną wiedzę inżynierską z pasją do natury i potrzeby życia w zgodzie z otoczeniem. Uwielbia spędzać czas na łonie przyrody – szczególnie na Warmii, gdzie najchętniej odkrywa dzikie zakątki podczas pieszych wędrówek i wypraw kajakowych
Opublikowany: 2 lutego, 2026
